Luận án tiến sĩ Quản lý công: Quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA PHẠM THỊ HIỀN THẢO QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SỸ QUẢN LÝ CÔNG HÀ NỘI, 2021 Luận án tiên sĩ Quản lý công BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA PHẠM THỊ HIỀN THẢO QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản lý công Mã số: 9340403 LUẬN ÁN TIẾN SỸ QUẢN LÝ CÔNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. Đinh Duy Hòa HÀ NỘI, 2021 Luận án tiên sĩ Quản lý công LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân tác giả và được thực hiện dưới sự giúp đỡ của các Thầy hướng dẫn. Các số liệu kết quả nêu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Tác giả luận án Phạm Thị Hiền Thảo Luận án tiên sĩ Quản lý công MỤC LỤC Trang bìa phụ LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG MỞ ĐẦU.

Lý do lựa chọn đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Giả thuyết khoa học và Câu hỏi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của Luận án. Kết cấu của Luận án.9 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA. Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý thuế………………………….

Tổng quan nghiên cứu về quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa…. Những vấn đề đặt ra nghiên cứu trong Luận án…………………………….24 Tiểu kết Chương 1….26 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA………………………………………………………. Tổng quan về doanh nghiệp nhỏ và vừa…. Khái niệm, đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa……………………….

Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa………………………………………. Quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa…. Khái niệm, mục tiêu…………………………………………………. Đặc điểm của quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Sự cần thiết của quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nguyên tắc quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.41 Luận án tiên sĩ Quản lý công 2. Nội dung về quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa………………43 2. Các tiêu chí đánh giá quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa…….

Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa49 2. Kinh nghiệm quốc tế về quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Quy định liên quan đến các sắc thuế………………………………………54 2. Chính sách liên quan công tác quản lý thuế……………………………….

Một số bài học với Việt Nam………………………………………………63 Tiểu kết Chương 2.65 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VỀ QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2016-2020………………………. Bối cảnh kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa; nhiệm vụ, mục tiêu của ngành thuế giai đoạn 2016-2020…………. Thực trạng doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam…………………………. Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam…………………69 3.

Số lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa………………………………………. Thực trạng quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam…. Văn bản quy phạm pháp luật. Tổ chức bộ máy quản lý thuế.

Tổ chức thực hiện các chức năng quản lý thuế. Thực trạng đảm bảo các nguồn lực. Thực trạng thanh tra, kiểm tra. Đánh giá thực trạng nội dung quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam….

Kết quả đạt được…………………………………………………………. Nguyên nhân của những hạn chế.124 Luận án tiên sĩ Quản lý công Tiểu kết Chương 3.126 CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỪ NĂM 2022 ĐẾN NĂM 2025, TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2030. Bối cảnh kinh tế - xã hội giai đoạn 2021 – 2030 tác động đến quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa…. Mục tiêu, phương hướng hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Mục tiêu, phương hướng hoàn thiện công tác quản lý thuế nói chung…. Mục tiêu, phương hướng hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa từ năm 2022 đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030. Hoàn thiện văn bản pháp luật.

Tổ chức bộ máy. Tổ chức quản lý thuế. Nguồn lực đảm bảo thực hiện. Thanh tra, kiểm tra.

Điều kiện đảm bảo thực hiện giải pháp. Khuyến nghị về việc khuyến khích hộ kinh doanh chuyển thành doanh nghiệp.155 Tiểu kết Chương 4.160 TÀI LIỆU THAM KHẢO.169 Luận án tiên sĩ Quản lý công DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CQT Cơ quan Thuế CNTT Công nghệ thông tin DN Doanh nghiệp DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa GTGT Giá trị gia tăng GDP Tổng sản phẩm quốc nội IMF Quỹ tiền tệ thế giới KT-XH Kinh tế-xã hội NNT Người nộp thuế NSNN Ngân sách nhà nước OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế TNDN Thu nhập doanh nghiệp TMĐT Thương mại điện tử TTHC Thủ tục hành chính VBQPPL Văn bản quy phạm pháp luật Luận án tiên sĩ Quản lý công DANH MỤC BẢNG Tên bảng Trang Bảng 2: Các đặc trưng ảnh hưởng đến quản lý thuế của người nộp thuế 31 nhỏ, vừa, siêu nhỏ Bảng 3. Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ, vừa, siêu nhỏ 70 Bảng 3. Tổng số doanh nghiệp hoạt động giai đoạn 2016-2020 71 Bảng 3.

Doanh nghiệp thành lập mới giai đoạn 2016 – 2020 73 Bảng 3. Số liệu về tình hình doanh nghiệp nhỏ và vừa 75-76 Bảng 3. Thuế thu nhập doanh nghiệp đã nộp theo quy mô doanh nghiệp 91 đang hoạt động Bảng 3. Tỷ lệ thuế thu nhập doanh nghiệp đã nộp theo quy mô doanh 92 nghiệp nhỏ và vừa Bảng 3.

Thuế giá trị gia tăng đã nộp theo quy mô doanh nghiệp đang 93 hoạt động Bảng 3. Tỷ lệ thuế GTGT đã nộp theo quy mô doanh nghiệp nhỏ và 94 vừa Bảng 3. Tổng hợp số lần nộp thuế và số giờ nộp thuế của Việt Nam 109 Luận án tiên sĩ Quản lý công DANH MỤC BIỂU, SƠ ĐỒ Tên biểu Trang Biểu 3.1: Tổng số doanh nghiệp hoạt động giai đoạn 2016-2020 72 Sơ đồ 3. Tổ chức bộ máy quản lý thuế đối với doanh nghiệp 88 nhỏ và vừa Biểu đồ 3.2:Tỷ lệ doanh nghiệp gặp phiền hà khi khai thuế 89 Sơ đồ 3.

Quy trình quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và 107 vừa Sơ đồ 4: Tổ chức bộ máy quản lý thuế đối với doanh nghiệp 143 nhỏ và vừa sau đề xuất Luận án tiên sĩ Quản lý công MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Ở nhiều quốc gia, doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) có vị trí rất quan trọng trong nền kinh tế, được xác định là “động lực tăng trưởng“ của nền kinh tế và chiếm tỷ lệ cao trong tổng số doanh nghiệp (DN) (90%- 98%). Các nước đã phát triển cũng như các nước đang phát triển đều coi trọng vai trò của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa trong tạo việc làm, tăng thu nhập, đóng góp vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP), xuất khẩu, tạo ra giá trị gia tăng (GTGT), liên kết và làm vệ tinh cho các tập đoàn lớn v. Đối với Việt Nam, vai trò, vị trí của doanh nghiệp nhỏ và vừa lại càng quan trọng.

Hiện nay, số doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam chiếm 96,7% tổng số doanh nghiệp cả nước, với tổng số vốn đăng ký khoảng 130 tỷ USD, chiếm khoảng 1/3 tổng số vốn đăng ký của các doanh nghiệp đã đăng ký tại Việt Nam [6]. Hàng năm, các doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng góp khoảng 40% GDP, nộp ngân sách nhà nước (NSNN) 30%, đóng góp giá trị sản lượng công nghiệp 33%, giá trị hàng hóa xuất khẩu 30% và thu hút gần 60% lao động… Tuy nhiên, cũng chính khối doanh nghiệp nhỏ và vừa là đối tượng dễ bị tổn thương nhất bởi có nhiều điểm hạn chế về quy mô, trình độ công nghệ, năng lực về quản trị doanh nghiệp, về tài chính, về nhân sự; khả năng mở rộng thị trường, tiếp cận vốn…Do đó, công tác hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa được xem như một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Báo cáo chính trị tại Đại hội Đảng lần thứ XII nêu rõ: “Hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích, tạo thuận lợi phát triển mạnh kinh tế tư nhân ở hầu hết các ngành và lĩnh vực kinh tế, trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp”.

Có nhiều yếu tố có sức ảnh hưởng đến sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó có hoạt động quản lý thuế. Hoạt động này có vai trò quyết định trong việc đảm bảo nguồn thu từ thuế được tập trung chính xác, kịp thời, thường xuyên, ổn định vào ngân sách nhà nước. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, cộng với sự tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 lại càng 1 Luận án tiên sĩ Quản lý công khiến cho công tác quản lý thuế “đóng vai trò đặc biệt nhạy cảm” [17]. Trước bối cảnh hội nhập đang đặt ra những áp lực không nhỏ đối với nền kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa thì chính sách hỗ trợ về thuế là công cụ thường được sử dụng nhằm tạo điều kiện thuận lợi và thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thông qua quản lý thuế, các doanh nghiệp có cơ hội đánh giá được những lợi ích mà họ thu được từ hoạt động kinh doanh của mình trong sự chia sẻ lợi ích với Nhà nước, với người tiêu dùng và cộng đồng thể hiện trong các sắc thuế, hay mức thuế. Không chỉ chịu tác động từ các chính sách thuế, trong tổ chức thực hiện như: kê khai thuế, thu thuế với các quy trình thủ tục.cũng tác động đến những chi phí về thời gian, về nguồn lực tài chính của doanh nghiệp. Lợi ích của doanh nghiệp cũng có thể bị chi phối bởi cách thiết lập cơ chế, chính sách quản lý, mức độ bảo đảm tính công bằng, bình đẳng, thu đúng, thu đủ, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật về thuế.là yếu tố tác động mạnh mẽ đến sự ổn định và phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, cúng như nền kinh tế quốc dân. Hơn nữa, mỗi nhóm người nộp thuế (NNT) có những đặc điểm khác nhau, điều đó quyết định đến động cơ và mức độ tuân thủ quy định về thuế.

Phần lớn là các doanh nghiệp nhỏ và vừa còn có một số điểm hạn chế trong việc tuân thủ quy định pháp luật về thuế [1].