Luận án tiến sĩ: Quản lý nhà nước về kinh doanh lưu trú du lịch tại Hải Phòng

1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án Cùng với sự phát triển du lịch của cả nước, ngành du lịch Hải Phòng đã có sự phát triển và trở thành một trong những trung tâm du lịch như hiện nay. Hải Phòng là một trong ba cực của tam giác động lực tăng trưởng kinh tế của miền Bắc, là địa bàn có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch với lợi thế về tài nguyên tự nhiên rất phong phú đa dạng như: khu du lịch Đồ Sơn, Cát Bà là các khu du lịch biển với nhiều hải sản quý hiếm và bãi biển đẹp, rừng quốc gia Cát Bà - khu dự trữ sinh quyển thế giới. Với những lợi thế này, ngành du lịch của Hải Phòng sớm phát triển và được lựa chọn là hướng chiến lược quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố.

Tuy nhiên, so với Hà Nội và Quảng Ninh thì tốc độ phát triển của du lịch Hải Phòng còn nhiều mặt thua kém, song ngành du lịch của Hải Phòng cũng đã đạt được những kết quả khả quan. Lượng khách du lịch nội địa và quốc tế tăng trưởng qua các năm thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp kinh doanh lưu trú với các loại hình cơ sở lưu trú du lịch đa dạng, độc đáo góp phần làm phong phú hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch của Thành phố. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của hoạt động kinh doanh lưu trú cũng đã bộc lộ nhiều hạn chế, dẫn đến việc kiểm soát chất và lượng chưa được quan tâm đầu tư đúng mức từ hệ thống cơ sở kinh doanh lưu trú đến công tác quản lý nhà nước. Tính quy hoạch trong đầu tư phát triển các cơ sở kinh doanh lưu trú du lịch chưa cao, tình trạng tự treo sao và dãn nhãn sinh thái còn chưa được quản lý chặt chẽ, chất lượng dịch vụ còn nhiều hạn chế, giá buồng của nhiều cơ sở lưu trú du lịch còn thiếu tính ổn định… đòi hỏi công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch tại Hải Phòng cần được hoàn thiện hơn nữa.

Ở cấp ngành, cơ cấu đầu tư cho công tác quản lý hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch của thành phố còn nhiều bất cập. Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước về du lịch như Sở Du lịch, Tổng cục Du lịch Việt Nam với Chính quyền thành phố chưa chặt chẽ, chưa thống nhất. Hệ thống quy chế, chính sách quản lý của thành phố về hoạt động kinh doanh lưu trú chưa đầy đủ, thiếu kiểm soát. Trong đó, công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch chỉ mới chú trọng tới những cơ sở được xếp hạng, còn những cơ sở kinh doanh lưu trú thứ hạng thấp chưa được quan tâm đầy đủ.

Chất lượng nguồn nhân 2 lực du lịch còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trình độ ngoại ngữ. Công tác hợp tác quốc tế và xúc tiến du lịch còn dàn trải, chưa mang lại hiệu quả. Công tác tổ chức kiểm tra của các ban ngành có liên quan đối với hoạt động kinh doanh lưu trú của các cơ sở lưu trú du lịch chưa có kế hoạch kiểm tra định kỳ và thường xuyên mà chỉ mang tính thời điểm nên phát sinh một số cơ sở lưu trú du lịch chưa đảm bảo chất lượng ảnh hưởng đến hình ảnh cũng như sự phát triển chung của toàn ngành. Trong bức tranh tổng thể về ngành kinh doanh lưu trú du lịch tại Hải Phòng vẫn còn những lỗ hổng cần có sự tham gia quản lý chặt chẽ hơn nữa của cơ quan quản lý nhà nước, góp phần tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch phát triển, nâng cao chất lượng dịch vụ của cơ sở kinh doanh lưu trú nhằm hội nhập với khu vực và trên thế giới cũng như góp phần phát triển kinh tế xã hội của thành phố.

Bên cạnh đó, qua quá trình tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước và ngoài nước có liên quan đến đề tài luận án, phần lớn các công trình nghiên cứu tập trung vào một số vấn đề như: hệ thống hóa được các vấn đề lý luận cơ bản về kinh doanh khách sạn; kinh doanh lưu trú; phát triển bền vững hoạt động kinh doanh lưu trú tại vùng du lịch Bắc Bộ; vấn đề nâng cao hiệu quả cạnh tranh của các khách sạn Việt Nam. Tuy nhiên, cho đến nay, các nghiên cứu cụ thể và có hệ thống về hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch tại Hải Phòng và hoàn thiện nó theo góc nhìn của cơ quan quản lý nhà nước từ trung ương đến địa phương là một nội dung nghiên cứu còn đang bỏ ngỏ. Điều này đòi hỏi phải có một công trình nghiên cứu chuyên sâu nhằm làm rõ những câu hỏi nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực của đề tài luận án. Từ những phân tích trên, việc nghiên cứu vấn đề “Quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch tại Hải Phòng” là một nhu cầu thực tiễn và cần thiết.

Việc nghiên cứu không chỉ có ý nghĩa thực tiễn mà còn đóng góp, bổ sung cho những vấn đề lý luận về quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch trên địa bàn cấp tỉnh trong giai đoạn hiện nay. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài luận án Mục tiêu nghiên cứu Đề xuất những giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước (QLNN) về kinh doanh lưu trú du lịch (KDLTDL) trên địa bàn Hải Phòng, góp phần nâng cao hiệu quả KDLTDL, thúc đẩy ngành du lịch Hải Phòng phát triển. 3 Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, luận án tập trung thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau: - Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch cấp địa phương. - Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch tại địa bàn thành phố Hải Phòng; từ đó, nhận định những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của hiện trạng này.

- Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước đối với kinh doanh lưu trú du lịch tại Hải Phòng. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài luận án Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận án là những vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác QLNN đối với hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch tại một địa phương. Phạm vi nghiên cứu Về nội dung: Luận án chủ yếu nghiên cứu các hoạt động QLNN thực hiện bởi chính quyền cấp tỉnh, tập trung nghiên cứu các nội dung và các yếu tố ảnh hưởng đến QLNN đối với hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch. Cụ thể: Luận án nghiên cứu các hoạt động QLNN nói chung của chính quyền cấp tỉnh đối với hoạt động KDLTDL bao gồm: Cơ quan QLNN địa phương (UBND Thành phố Hải Phòng); cơ quan QLNN về du lịch Hải Phòng (Sở Du lịch Hải Phòng, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại, Du lịch Hải Phòng ….), các cơ quan hữu quan (Sở Kế hoạch và Đầu tư Hải Phòng, Sở Tài nguyên và Môi trường Hải Phòng, Công an Thành phố, Sở Cảnh sát phòng cháy chữa cháy Hải Phòng, Sở Xây dựng và Viện Quy hoạch thành phố, Sở Y tế Hải Phòng, Sở Lao động Hải Phòng…), trong đó tập trung nghiên cứu sâu vào hoạt động QLNN về lưu trú du lịch cấp địa phương (Sở Du lịch Hải Phòng).

Về không gian: Luận án tập trung nghiên cứu tại thành phố Hải Phòng. Về thời gian: Các dữ liệu nghiên cứu thực trạng trong luận án tập trung chủ yếu trong giai đoạn từ 2012-2017; các giải pháp đề xuất cho đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030. Đóng góp mới của luận án Đóng góp mới về lý luận - Luận án đã hệ thống hóa được các luận cứ khoa học về mặt lý luận trong 4 công tác QLNN đối với hoạt động KDLTDL của địa phương cấp tỉnh. - Tổng kết và rút ra khái niệm về kinh doanh lưu trú du lịch, QLNN đối với hoạt động KDLTDL nhằm thống nhất cơ sở lý luận xuyên suốt quá trình nghiên cứu của luận án.

- Để đánh giá toàn diện vấn đề nghiên cứu, luận án đã nghiên cứu tập trung vào nội dung QLNN; các yếu tố ảnh hưởng đến công tác QLNN đối với hoạt động KDLTDL tại một địa phương. Đóng góp mới về thực tiễn - Luận án nghiên cứu kinh nghiệm QLNN đối với hoạt động KDLTDL ở một số tỉnh/thành trong và ngoài nước, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác QLNN đối với hoạt động KDLTDL tại Hải Phòng. - Đánh giá và làm rõ thực trạng của công tác QLNN đối với hoạt động KDLTDL tại Hải Phòng dựa trên phân tích các nội dung QLNN đối với hoạt động KDLTDL nhằm tìm ra những nguyên nhân của sự hạn chế trong công tác QLNN đối với hoạt động KDLTDL tại Hải Phòng. - Nghiên cứu phát hiện những nhân tố ảnh hưởng đến công tác QLNN về hoạt động KDLTDL, từ đó phát hiện và đánh giá những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân ảnh hưởng tới công tác QLNN đối với hoạt động KDLTDL tại Hải Phòng.

- Nghiên cứu, đề xuất những giải pháp tình thế và chiến lược để phát triển hoạt động KDLTDL tại Hải Phòng; đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý của nhà nước nhằm đưa hoạt động KDLTDL của Hải Phòng đạt hiệu quả cao trong thời gian tới xứng tầm với tiềm năng du lịch của thành phố. Kết cấu của nội dung luận án Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận án được kết cấu thành 4 chương: Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu của đề tài luận án Chương 2. Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch tại địa phương cấp tỉnh Chương 3.

Thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch tại Hải Phòng Chương 4. Giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch tại Hải Phòng 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 1. Các nghiên cứu về kinh doanh lưu trú du lịch Nhóm các công trình nghiên cứu này bao gồm nhiều nội dung và đi vào từng lĩnh vực cụ thể của hoạt động kinh doanh khách sạn (kinh doanh lưu trú du lịch).