Quản lý nhà nước thúc đẩy XHH KH&CN Việt Nam: Luận án Tạ Quang Trung

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA TẠ QUANG TRUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC THÚC ĐẨY XÃ HỘI HÓA KHOA HỌC CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG HÀ NỘI, 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA TẠ QUANG TRUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC THÚC ĐẨY XÃ HỘI HÓA KHOA HỌC CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM Ngành: Quản lý công Mã số: 9 34 04 03 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS Đào Thị Ái Thi HÀ NỘI, 2023 i LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình nghiên cứu và luận án tốt nghiệp, tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ tận tình cũng như tạo điều kiện của Ban lãnh đạo, các nhà nghiên cứu, các thầy cô Học viện hành chính Quốc Gia. Tôi xin trân trọng cảm ơn đến Ban Giám đốc Học viện, Ban Quản lý đào tạo Sau đại học, Khoa Khoa học hành chính và Tổ chức nhân lực cùng toàn thể thầy cô Học viện Hành chính quốc gia; lãnh đạo Bộ Nội vụ và lãnh đạo Thanh tra Bộ Nội vụ đã tạo điều kiện cho tôi trong việc học tập, nghiện cứu. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với PGS.TS Đào Thị Ái Thi đã trực tiếp hướng dẫn khoa học, nhiệt tình tư vấn và tạo điều kiện thuận lợi nhất giúp tôi hoàn thiện luận án tốt nghiệp.

Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giả luận án ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là những công trình khoa học độc lập của chính bản thân tôi. Các kết quả trình bày trong luận án là khách quan, đảm bảo độ chính xác tin cậy. Các tài liệu tham khảo, trích dẫn có nguồn gốc hợp pháp. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính trung thực công trình nghiên cứu của mình.

Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giả luận án iii MỤC LỤC Trang LỜI CẢM ƠN. i LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC BẢNG BIỂU. v DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ.

vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. vii MỞ ĐẦU. 1 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1. Tình hình nghiên cứu trong nước 12 1.

Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài 22 1. Tóm lược các kết quả nghiên cứu từ cách tiếp cận của luận án 26 1. Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu làm rõ 28 Kết luận chương 1 30 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC THÚC ĐẨY XÃ HỘI HÓA KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ 2. Các khái niệm và vai trò của quản lý nhà nước thúc đẩy xã hội hóa khoa 31 học và công nghệ 2.

Các chủ thể của hệ sinh thái thúc đẩy xã hội hóa khoa học và công nghệ 38 và nội dung quản lý nhà nước thúc đẩy xã hội hóa khoa học và công nghệ 2. Quản lý nhà nước đối với các hình thức và các lĩnh vực xã hội hóa khoa 43 học công nghệ 2. Các yếu tố tác động đến hiệu quả quản lý nhà nước thúc đẩy xã hội hóa 46 khoa học và công nghệ 2. Kinh nghiệm thúc đẩy xã hội hóa khoa học và công nghệ của một số nước 51 trên thế giới và bài học cho Việt Nam Kết luận chương 2 57 iv Chương 3 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC THÚC ĐẨY XÃ HỘI HÓA KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 3.

Thực trạng xã hội hóa KHCN ở Việt Nam hiện nay 58 3. Thực trạng quản lý nhà nước đối với các hình thức và lĩnh vực xã hội 61 hóa khoa học công nghệ ở Việt Nam hiện nay 3. Đánh giá thực trạng về sự tác động của các yếu tố đến hiệu quả quản 98 lý nhà nước về xã hội hóa khoa học công nghệ Kết luận chương 3 129 Chương 4 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC THÚC ĐẨY XÃ HỘI HÓA KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM 4. Một số định hướng nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước thúc đẩy xã hội 132 hóa khoa học và công nghệ ở Việt Nam 4.

Kiến nghị các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước thúc đẩy xã hội 134 hóa khoa học công nghệ ở Việt Nam Kết luận chương 4 140 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 141 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 145 PHỤ LỤC 150 v DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Số tiền trích lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp. Cơ cấu GDP theo các thành phần kinh tế cho XHH KHCN. Vốn đầu tư theo giá cho KHCN. Cơ cấu vốn xã hội hóa phát triển khoa học công nghệ của Việt Nam.

Dự báo vốn đầu tư cho khoa học công nghệ Việt Nam đến năm 2030. Số lượng các tổ chức KHCN đã đăng ký hoạt động tại Bộ KHCN. Tổng hợp đánh giá loại hình dịch vụ giai đoạn 2011-2016 .8: Tỷ lệ đánh giá về chính sách tín dụng trong XHH KHCN.9: Tỷ lệ đánh giá về chính sách đất đai trong XHH KHCN .10: Tỷ lệ đánh giá về chính sách đầu tư cơ sở hạ tầng và trang thiết bị (%) .11: Khác biệt giới khi đánh giá về chính sách đầu tư cơ sở hạ tầng và trang thiết bị (%) .12: Sự khác biệt về độ tuổi khi đánh giá về chính sách đầu tư. 119 cơ sở hạ tầng và trang thiết bị (%) .13: Khác biệt trình độ và đánh giá về chính sách đầu tư cơ sở.

120 hạ tầng và trang thiết bị (%) .14: Sự khác biệt giữa số năm công tác khi đánh giá về chính sách đầu tư cơ sở hạ tầng và trang thiết bị (%) cho XHH phát triển KHCN.15: Sự khác biệt giữa nơi công tác khi đánh giá về chính sách đầu tư cơ sở hạ tầng và trang thiết bị (%) .16: Sự khác biệt giữa chức vụ khi đánh giá về chính sách đầu tư cơ sở hạ tầng và trang thiết bị (%) .17: Tỷ lệ đánh giá chính sách đào tạo nguồn nhân lực KHCN. 123 vi DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ Biểu đồ 3.1: Sự khác biệt giới trong đánh giá về chính sách tín dụng .2: Sự khác biệt độ tuổi trong đánh giá về chính sách tín dụng .3: Sự khác biệt trình độ trong đánh giá về chính sách tín dụng .4: Sự khác biệt số năm công tác trong đánh giá về chính sách tín dụng .5: Sự khác biệt nơi công tác trong đánh giá về chính sách tín dụng .6: Sự khác biệt chức vụ trong đánh giá về chính sách tín dụng .7: Khác biệt giới tính khi đánh giá về chính sách đất đai (%) .8: Sự khác biệt độ tuổi khi đánh giá về chính sách đất đai (%).9: Sự khác biệt trình độ đánh giá về chính sách đất đai (%) .10: Sự khác biệt giữa số năm công tác khi đánh giá về chính sách đất đai (%) .11: Sự khác biệt giữa nơi công tác khi đánh giá về chính sách đất đai (%) .12: Sự khác biệt giữa chức vụ khi đánh giá về chính sách đất đai (%) .13: Sự khác biệt giới khi đánh giá chính sách đào tạo nguồn nhân lực KHCN (%) .14: Sự khác biệt độ tuổi khi đánh giá về chính sách đào tạo nguồn nhân lực (%) .15: Sự khác biệt về trình độ khi đánh giá về chính sách đào tạo nguồn nhân lực (%) .16: Sự khác biệt giữa số năm công tác khi đánh giá về chính sách đào tạo nguồn nhân lực (%) .17: Sự khác biệt giữa nơi công tác khi đánh giá về chính sách đào tạo nguồn nhân lực (%) cho XHH phát triển KHCN.18: Sự khác biệt chức vụ khi đánh giá về chính sách đào tạo nguồn nhân lực (%) cho XHH phát triển KHCN. 129 vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Xã hội hóa : XHH Khoa học và công nghệ : KHCN Công nghiệp hóa, hiện đại hóa : CNH, HĐH Chủ nghĩa xã hội : CNXH Kinh tế xã hội : KT-XH Tổ chức phi chính phủ : NGO Sở hữu công nghiệp : SHCN Sở hữu trí tuệ : SHTT Nghiên cứu triển khai : R&D Đổi mới sáng tạo : ĐMST Nghiên cứu và Phát triển : NC&PT Hợp tác công- tư : PPP 1 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Thứ nhất, xuất phát từ cương lĩnh, đường lối, chủ trương, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà Nước về phát triển KHCN Chủ đề XHH - KHCN được nhắc tới ở Việt Nam là thực hiện theo tinh thần nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ IX “Các chính sách xã hội được thực hiện theo tinh thần XHH, phát huy vai trò của các cấp chính quyền, phát huy tối đa nguồn lực trong nhân dân thông qua sự đóng góp của các tầng lớp nhân dân, các tổ chức xã hội”.

“Nghị quyết TW số 05/NQ-TW (2016) Hội nghị Trung ương 4 khóa XII nói về một số chủ trương, chính sách lớn nhằm tiếp tục đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, sức cạnh tranh của nền kinh tế với nhiều mục tiêu lớn”. Ưu tiên phát triển và chuyển giao KHCN, nhất là KHCN hiện đại, đây được xem là động lực quan trọng nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế”. “Nghị quyết số 297/NQ-UBTVQH 14 (2016) của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XIV về nâng cao hiệu quả thi hành chính sách, pháp luật về hoạt động KHCN nhằm đẩy mạnh CNH-HĐH đoạn 2015-2020. Nghị quyết tập trung vào phát triển công nghiệp phụ trợ và cơ khí chế tạo - hai ngành công nghiệp có vai trò rất quan trọng trong phát triển KTXH của đất nước”.

Chiến lược phát triển KHCN giai đoạn 2011-2020 đã chỉ rõ “Nhà nước tăng mức đầu tư và ưu tiên đầu tư cho các nhiệm vụ KHCN quốc gia, các sản phẩm quốc gia. Đẩy mạnh XHH, huy động mọi nguồn lực đặc biệt là của các doanh nghiệp cho đầu tư phát triển KHCN”. Mục tiêu đến năm 2015, số cán bộ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ đạt 9-10 người trên một vạn dân; đào tạo và sát hạch theo chuẩn quốc tế 5.000 kỹ sư đủ năng lực tham gia quản lý, vận hành dây chuyền sản xuất công nghệ cao trong các ngành, lĩnh vực ưu tiên phát triển của đất nước. Đến năm 2020, số cán bộ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ đạt 11-12 người trên một vạn dân; đào tạo và sát hạch theo chuẩn quốc tế 10.000 kỹ sư đủ năng lực tham gia quản lý, vận hành dây chuyền sản xuất công nghệ cao trong các ngành, lĩnh vực ưu tiên 2 phát triển của đất nước.