Luận án tiến sĩ Đào Sơn Hải - Đảng bộ tỉnh Thái Bình lãnh đạo nông thôn mới 2010-2020

G48 BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ ĐÀO SƠN HẢI §¶ng bé tØnh TH¸I B×NH l·nh ®¹o x©y dùng n«ng th«n míi tõ n¨m 2010 ®Õn n¨m 2020 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM HÀ NỘI BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ ĐÀO SƠN HẢI §¶ng bé tØnh TH¸i B×NH l·nh ®¹o x©y dùng n«ng th«n míi tõ n¨m 2010 ®Õn n¨m 2020 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM Mã số: 922 90 15 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TS Lê Văn Mạnh 2. TS Nguyễn Văn Trường HÀ NỘI 2 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các tài liệu, số liệu, trích dẫn trong luận án là trung thực, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Đào Sơn Hải 3 MỤC LỤC Trang MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT MỞ ĐẦU 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 10 1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 10 1. Giá trị của các công trình khoa học đã tổng quan và những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu 27 Chương 2 CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH THÁI BÌNH VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI (2010 - 2015) 33 2. Những yếu tố tác động và chủ trương của Đảng bộ tỉnh Thái Bình về xây dựng nông thôn mới 33 2.

Đảng bộ tỉnh Thái Bình chỉ đạo xây dựng nông thôn mới 54 Chương 3 ĐẢNG BỘ TỈNH THÁI BÌNH LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI (2015 - 2020) 87 3. Những yếu tố mới tác động và chủ trương đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ tỉnh Thái Bình 87 3. Sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Bình về đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới 103 Chương 4 NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM 135 4. Nhận xét Đảng bộ tỉnh Thái Bình lãnh đạo xây dựng nông thôn mới (2010 - 2020) 135 4.

Kinh nghiệm từ quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Bình lãnh đạo xây dựng nông thôn mới (2010 - 2020) 153 KẾT LUẬN 172 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 175 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 176 PHỤ LỤC 206 4 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1. Ban Chỉ đạo BCĐ 2. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNH, HĐH 3. Hội đồng nhân dân HĐND 4.

Kinh tế - xã hội KT - XH 6. Mục tiêu Quốc gia MTQG 7. Nông nghiệp, nông dân, nông thôn NN, ND, NT 8. Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NN&PTNT 9.

Nông thôn mới NTM 10. Ủy ban nhân dân UBND 5 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Việt Nam là một nước nông nghiệp, phần lớn dân cư sống quần tụ theo từng dòng họ và theo phạm vi làng, xã ở khu vực nông thôn. Vì vậy, NN, ND, NT có vị trí chiến lược trong tiến trình lịch sử của dân tộc; là cơ sở, lực lượng quan trọng để phát triển KT - XH bền vững, giữ vững ổn định chính trị, đảm bảo an ninh, quốc phòng; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái đất nước.

Nhận thức rõ tầm quan trọng này, nên việc phát triển kinh tế nông nghiệp, xây dựng đời sống mới ở khu vực nông thôn luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm. Tại Hội nghị Trung ương 7 khóa X ngày 05/8/2008, Ban Chấp hành Trung ương đã ra Nghị quyết số 26-NQ/TW, về Nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Nghị quyết đã đề ra chủ trương lớn về NN, ND, NT nhằm phát triển toàn diện nền sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, làm thay đổi căn bản bộ mặt nông thôn, từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nông dân, góp phần phát triển KT - XH, giữ vững ổn định chính trị, tăng cường quốc phòng - an ninh của đất nước; đồng thời, Nghị quyết số 26 cũng là cơ sở để tổ chức đảng các cấp vận dụng sáng tạo, linh hoạt vào lãnh đạo phát triển nông nghiệp, nông thôn và xây dựng NTM ở địa phương. Thái Bình là một tỉnh ven biển thuộc đồng bằng sông Hồng, có vị trí quan trọng trong phát triển KT - XH và củng cố quốc phòng - an ninh đối với khu vực và cả nước; là địa phương có truyền thống thâm canh lúa nước từ lâu đời, người dân luôn đoàn kết, sáng tạo, cần cù, chịu khó và thuần hậu; là tỉnh đầu tiên trong cả nước đạt sản lượng 5 tấn thóc/ha trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Trong công cuộc đổi mới, Thái Bình là một trong những tỉnh đi đầu thực hiện 6 chương trình lớn ở khu vực nông thôn: điện, đường, trường, trạm, thông tin và nước sạch. Đó là những yếu tố cơ bản làm cho nông thôn Thái Bình có nhiều khởi sắc, cơ cấu kinh tế nông thôn có bước chuyển dịch tích cực từ đó, được Trung ương chọn là một trong năm 6 tỉnh của cả nước làm điểm xây dựng NTM. Đây là điều kiện thuận lợi, là thời cơ và cũng là trách nhiệm chính trị lớn đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân toàn Tỉnh. Trên cơ sở Chương trình MTQG xây dựng NTM giai đoạn 2010 - 2020 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định số 800/QĐ- TTg ngày 04/6/2010, Đảng bộ tỉnh Thái Bình đã tập trung lãnh đạo xây dựng NTM trong toàn tỉnh với chủ trương: đẩy mạnh phát triển văn hóa - xã hội và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân; tạo nền tảng đến năm 2020 Thái Bình trở thành tỉnh NTM.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, từ năm 2010 đến năm 2020 nông nghiệp, nông thôn tỉnh Thái Bình đã có sự chuyển biến căn bản, bộ mặt nông thôn có nhiều thay đổi; đời sống người dân được nâng lên rõ rệt. Tuy nhiên, trong quá trình lãnh đạo xây dựng NTM của Tỉnh giai đoạn 2010 - 2020 vẫn còn những hạn chế, bất cập cần tập trung tháo gỡ, khắc phục kịp thời như: tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào cấp trên của một số cấp ủy, chính quyền địa phương vẫn xảy ra; các hình thức tổ chức sản xuất chậm được đổi mới; một số xã tỷ lệ hộ nghèo còn cao chiếm hơn 3% theo tiêu chuẩn tiếp cận đa chiều; việc duy trì, phát triển chất lượng các tiêu chí theo hướng NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu chưa được đầu tư đúng mức, kết quả còn thấp; công tác bảo vệ môi trường tại một số nơi còn thiếu tính bền vững; tình hình an ninh trật tự xã hội có thời điểm còn bất ổn, gây bức xúc trong nhân dân. Sự nghiệp xây dựng NTM dưới sự lãnh đạo của Đảng đã và đang được tiếp diễn trên phạm vi cả nước. Trong thời gian qua, đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề này; đặc biệt, có một số công trình nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng cũng như các đảng bộ địa phương về xây dựng NTM.

Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu một cách độc lập, có hệ thống về Đảng bộ tỉnh Thái Bình lãnh đạo xây dựng NTM từ năm 2010 đến năm 2020 dưới góc độ khoa học Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Chính vì vậy, việc đi sâu nghiên cứu làm sáng tỏ quá trình 7 Đảng bộ tỉnh Thái Bình lãnh đạo xây dựng NTM từ năm 2010 đến năm 2020, đánh giá ưu điểm, hạn chế và rút ra những kinh nghiệm để phục vụ cho công tác lãnh đạo xây dựng NTM trong thời gian tới là vấn đề cần thiết, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. Với những lý do trên, tôi chọn đề tài “Đảng bộ tỉnh Thái Bình lãnh đạo xây dựng nông thôn mới từ năm 2010 đến năm 2020” làm luận án tiến sĩ, ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Làm sáng tỏ quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Bình lãnh đạo xây dựng NTM từ năm 2010 đến năm 2020; đúc kết những kinh nghiệm có giá trị tham khảo, vận dụng trong thời gian tới.

Nhiệm vụ nghiên cứu Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án Làm rõ những yếu tố tác động đến quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Bình lãnh đạo xây dựng NTM (2010 - 2020) Hệ thống hóa và phân tích làm rõ chủ trương, sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Bình về xây dựng NTM từ năm 2010 đến năm 2020 qua hai giai đoạn 2010 - 2015 và 2015 - 2020 Nhận xét và đúc kết kinh nghiệm từ quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Bình lãnh đạo xây dựng NTM từ năm 2010 đến năm 2020. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu Hoạt động lãnh đạo xây dựng NTM của Đảng bộ tỉnh Thái Bình từ năm 2010 đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu Về nội dung: Luận án đi sâu làm rõ chủ trương của Đảng bộ tỉnh Thái Bình về xây dựng NTM thể hiện ở những nội dung: quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp; quá trình chỉ đạo xây dựng NTM trên 5 vấn đề cơ 8 bản: (1) thành lập Ban Chỉ đạo, Văn phòng Điều phối và tuyên truyền, thi đua xây dựng NTM; (2) công tác quy hoạch và phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn; (3) phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân; (4) phát triển văn hóa - xã hội và bảo vệ môi trường ở nông thôn; (5) xây dựng hệ thống chính trị và củng cố quốc phòng, an ninh ở cơ sở. Về thời gian: Luận án tập trung nghiên cứu trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến năm 2020, gắn với hai nhiệm kỳ Đại hội của Đảng bộ tỉnh Thái Bình (lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2010 - 2015, lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2015 - 2020).

Tuy nhiên, để bảo đảm tính hệ thống và đạt được mục đích nghiên cứu, đề tài có sử dụng tài liệu, tư liệu trước năm 2010 và sau năm 2020. Về không gian: Nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Thái Bình; đồng thời, có sử dụng một số tài liệu, tư liệu của các địa phương như Hải Dương, Hưng Yên… để làm cơ sở đối chiếu, so sánh. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu Cơ sở lý luận Luận án dựa trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về NN, ND, NT. Cơ sở thực tiễn Luận án dựa vào thực tiễn quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Bình lãnh đạo xây dựng NTM từ năm 2010 đến năm 2020, trên cơ sở quán triệt quan điểm, chủ trương của Đảng về xây dựng NTM, được thể hiện chủ yếu trong các nghị quyết, chỉ thị, báo cáo tổng kết.