Luận án tiến sĩ về chính sách tinh giản biên chế - Trần Nguyên Hồng

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN NGUYÊN HỒNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TINH GIẢN BIÊN CHẾ TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Ngành: Chính sách công Mã số: 9 34 04 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Duy Lợi Hà Nội - 2023 MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp và lý thuyết nghiên cứu. Những đóng góp mới về khoa học của luận án. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án. Cơ cấu của luận án.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI. Tổng quan tình hình nghiên cứu các vấn đề liên quan đề tài. Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu các vấn đề liên quan đến đề tài. 23 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIẾN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TINH GIẢN BIÊN CHẾ. Một số khái niệm cơ bản. Quan điểm của Đảng về tinh giản biên chế. Tinh giản biên chế.

Tổ chức thực hiện tinh giản biên chế. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách tinh giản biên chế. Cơ sở thực tiễn thực hiện chính sách tinh giản biên chế tại Việt Nam qua các thời kỳ và một số địa phương. 58 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2.

THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TINH GIẢN BIÊN CHẾ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. Tổng quan Thành phố Hồ Chí Minh và các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách tinh giản biên chế. Tổ chức thực hiện chính sách tinh giản biên chế tại Tp. Kết quả thực hiện chính sách tinh giản biên chế tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Đánh giá việc thực hiện chính sách tinh giản biên chế tại Thành phố Hồ Chí Minh. 99 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3. QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TINH GIẢN BIÊN CHẾ TỐT HƠN, ĐẾN NĂM 2030. Quan điểm, định hướng của Đảng về thực hiện chính sách tinh giản biên chế.

Một số vấn đề đặt ra cho việc thực hiện chính sách tinh giản biên chế, đến năm 2030. Một số giải pháp nhằm thực hiện chính sách tinh giản biên chế tốt hơn đến năm 2030. Một số kiến nghị, đề xuất nhằm tổ chức thực hiện chính sách tinh giản biên chế tốt hơn, đến năm 2030. 156 TIỂU KẾT CHƯƠNG 4.

161 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 164 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 180 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BCH TW: Ban Chấp hành Trung ương CBCCVC: Cán bộ, công chức, viên chức CBCC: Cán bộ, công chức HĐND: Hội đồng nhân dân UBND: Ủy ban nhân dân HĐLĐ: Hợp đồng lao động Tp. HCM Thành phố Hồ Chí Minh QPPL: Quy phạm pháp luật BHXH: Bảo hiểm xã hội DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.

Sự khác nhau giữa Biên chế và Hợp đồng lao động. Tổng sản phẩm trên địa bàn TP. HCM Giai đoạn 2016 – 2022. Biểu đồ tỷ trọng kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh năm 2022.

Bảng so sánh một số chỉ tiêu 5 thành phố trực thuộc trung ương năm 2021. Bảng so sánh một số chỉ tiêu TP. HCM với một số các tỉnh năm 2021. Thống kê số lượng UBND, HĐND của Tp.

HCM Giai đoạn 2016 – 2020. Thống kê số lượng UBND, HĐND, giai đoạn Tp. HCM thực hiện tổ chức chính quyền đô thị, từ tháng 01/2021 đến nay. Thống kê trình độ học vấn của CBCCVC Thành phố.

Bảng thống kê đơn vị hành chính cấp xã của 05 huyện. Bảng thống kê quy mô dân số của 05 huyện. Thống kê số lượng đơn vị hành chính cấp tỉnh và tương đương Từ tháng 4/1975 - nay. Tính cấp thiết của đề tài Cải cách hành chính nhà nước là một vấn đề thiết yếu, luôn được các nước trên thế giới coi trọng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của nhà nước, mang lại lợi ích cho người dân.

Việt Nam hiện nay đang tiến hành mạnh mẽ với mục tiêu xây dựng một nền hành chính nhà nước chuyên nghiệp, phục vụ nhân dân thay vì nền hành chính quan liêu bao cấp; trong đó, việc đổi mới, sắp xếp thu gọn bộ máy hoạt động hiệu lực, hiệu quả, tinh giản biên chế gắn với cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức (CBCCVC) là một nhiệm vụ rất quan trọng. Trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật và kiên trì, kiên quyết thực hiện chính sách tinh giản biên chế như: Năm 1987, thực hiện chủ trương của Đảng, Hội đồng Bộ trưởng đã ban hành Quyết định số 227/QĐ - HĐBT về việc sắp xếp lại tổ chức, tinh giản biên chế các cơ quan hành chính sự nghiệp. Năm 2007, Chính phủ đã ban hành Nghị định 132/2007/NĐ-CP về việc tinh giản biên chế, đánh dấu một bước phát triển, tạo cơ sở pháp lý vững chắc hơn cho việc thực hiện chính sách tinh giản biên chế. Năm 2015, Bộ Chính trị có Nghị quyết số 39 - NQ/TW về tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, CCVC.

Thực hiện chủ trương của Đảng, Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản QPPL như Nghị định số 108/2014/NĐ-CP về tinh giản biên chế, Nghị định 113/2018/NĐ-CP, Nghị định 143/2020/NĐ-CP, Nghị định số 29/2023/NĐ-CP và nhiều thông tư hướng dẫn, triển khai tổ chức thực hiện chính sách tinh giản biên chế. Quan điểm này tiếp tục được khẳng định tại Đại hội Đại biểu toàn quốc XIII “Xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, xây dựng Nhà nước tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; gắn với tinh giản biên chế, nâng cao chất lượng và cơ cấu lại đội ngũ CBCCVC”[52]. 1 Tuy nhiều lần triển khai thực hiện chính sách tinh giản biên chế, nhưng thực tiễn cho thấy vẫn còn nhiều hạn chế như: Tinh giản biên chế hầu như giải quyết một cách thụ động, chủ yếu mang tính cơ học, chưa đạt mục tiêu đề ra nhằm sàng lọc, đưa ra khỏi bộ máy nhà nước những CBCCVC không đủ năng lực, trình độ, gắn với cơ cấu lại, nâng cao chất lượng đội ngũ CBCCVC; quá trình tổ chức thực thi chính sách còn bất cập như một số cán bộ, công chức nhận thức chưa đầy đủ về chính sách, công tác xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách có nơi chưa chủ động, việc phân công, phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị chưa rõ ràng; công tác kiểm tra, giám sát thực thi chính sách có chỗ chưa được thường xuyên. Thực hiện chính sách tinh giản biên chế được tiến hành triển khai thực hiện trong cả nước, có ảnh hưởng sâu rộng trong toàn thể trong các cơ quan, đơn vị, đụng chạm đến quyền lợi, tâm tư của CBCCVC; cần có cách làm phù hợp, có kế hoạch cụ thể, thực hiện theo lộ trình rõ ràng, bên cạnh đó cần có những cơ chế, chính sách phù hợp, nhằm nâng cao chất lượng thực thi công vụ, xây dựng bộ máy nhà nước tinh gọn, hoạt động hiệu quả.

Hiện nay, một mặt, chính sách, cách làm và chất lượng, hiệu quả tinh giản biên chế từ phía chủ thể là các cơ quan, đơn vị có vấn đề, nên kết quả tinh giản không đạt mục tiêu; nhưng mặt khác, hiện tượng nhân lực chất lượng cao trong biên chế bỏ khu vực công lại đang gia tăng một cách đáng lo ngại. Chính vì thế, rất cần có sự tham gia vào cuộc của nhiều bên, trong đó có sự đóng góp quan trọng của giới khoa học, trong việc nghiên cứu vấn đề thực hiện chính sách tinh giản biên chế ở Việt Nam, cần những nghiên cứu trường hợp, chú trọng công tác tổng kết thực tiễn, đánh giá việc thực hiện chính sách nhằm khuyến nghị, đề xuất những giải pháp nhằm thực hiện chính sách tinh giản bên chế tốt hơn cho các giai đoạn tiếp theo. HCM là một đô thị đặc biệt, một trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa và giáo dục quan trọng nhất ở Việt Nam, có quy mô và mật độ dân số đông so với cả nước, có nhiều đóng góp quan trọng cho nền kinh tế Việt Nam; tuy chỉ 2 chiếm khoảng 0,6% diện tích cả nước và 8,34 % dân số của Việt Nam nhưng trong nhiều năm, thành phố đóng góp khoảng hơn 20,5 % tổng sản phẩm GDP của cả nước. Đặc biệt, Tp.

HCM được Trung ương tin tưởng giao cho thực hiện chính quyền đô thị đầu tiêu trong cả nước, không qua giai đoạn thí điểm. Trong bối cảnh Thành phố thực hiện chính quyền đô thị, thì việc thực thi chính sách tinh giản biên chế càng cần phải có những giải pháp phù hợp. Chính vì vậy, tác giả đã chọn nghiên cứu về thực hiện chính sách tinh giản biên chế, nghiên cứu trường hợp thực trạng tại Thành phố Hồ Chí Minh, với đề tài “Thực hiện chính sách tinh giản biên chế từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh” với mong muốn đóng góp một phần lý luận và bài học thực tiễn vào phục vụ công cuộc cải cách hành chính, xây dựng và phát triển đất nước. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu - Mục đích nghiên cứu: Tìm ra các vấn đề còn hạn chế trong thực hiện chính sách tinh giản biên chế từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh, giai đoạn 2015 – 2021; cung cấp thêm căn cứ khoa học, khuyến nghị các giải pháp, đề xuất nhằm góp phần cho Việt Nam nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng thực hiện chính sách tinh giản biên chế tốt hơn, đến năm 2030.

- Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được mục đích trên, luận án giải quyết những nhiệm vụ cụ thể sau: Luận giải, hệ thống hóa lý luận về thực hiện chính sách tinh giản biên chế ở Việt Nam. Phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện chính sách tinh giản biên chế tại Thành phố Hồ Chí Minh; những vấn đề bất cập, hạn chế, xác định nguyên nhân khách quan và chủ quan gây ra những hạn chế trong thực hiện chính sách. Khái quát những vấn đề đặt ra trong thời gian tới từ thực tiễn thực hiện chính sách tinh giản biên chế tại Thành phố Hồ Chí Minh, kinh nghiệm tại một số địa phương và quá trình thực hiện chính sách tinh giản biên chế tại Việt Nam qua các thời kỳ. Luận án khuyến nghị một số giải pháp cho Việt 3 Nam nói chung và cho Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng nhằm thực hiện chính sách tinh giản biên chế tốt hơn, đến năm 2030.