Luận án: Ảnh hưởng chính sách XĐGN tới sinh kế hộ DTTS tại Võ Nhai, Thái Nguyên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH TRẦN LỆ THỊ BÍCH HỒNG ẢNH HƯỞNG CỦA CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO TỚI SINH KẾ CỦA HỘ DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở HUYỆN VÕ NHAI TỈNH THÁI NGUYÊN LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP THÁI NGUYÊN, NĂM 2018 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH TRẦN LỆ THỊ BÍCH HỒNG ẢNH HƯỞNG CỦA CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO TỚI SINH KẾ CỦA HỘ NGHÈO DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở HUYỆN VÕ NHAI TỈNH THÁI NGUYÊN Ngành: Kinh tế Nông nghiệp Mã số: 9 62 01 15 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Xuân Trường THÁI NGUYÊN, NĂM 2018 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án này là trung thực và chưa được dùng để bảo vệ một học vị nào. Mọi nguồn số liệu và các thông tin trích dẫn trong luận án đã được chỉ rõ nguồn gốc. Thái Nguyên, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận án Trần Lệ Thị Bích Hồng ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của các cơ quan, các cấp lãnh đạo và cá nhân.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám Hiệu trường Đại học kinh tế và Quản trị kinh doanh, Phòng Đào tạo, các thầy, cô giáo khoa Kinh tế thuộc trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới PGS. Đỗ Anh Tài; PGS. Nguyễn Xuân Trường - Người đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Cục thống kê tỉnh Thái Nguyên, Sở Lao động Thương binh và xã hội tỉnh Thái Nguyên, Ban dân tộc tỉnh Thái Nguyên, Ủy ban nhân dân huyện Võ Nhai và các hộ nông dân, cán bộ, công tác tại các xã tôi đã tiến hành trực tiếp điều tra. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ phòng Đào tạo, các giảng viên khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn trường Đại học Nông Lâm - nơi tôi đang công tác đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã giúp đỡ tôi hoàn thành luận án. Thái Nguyên, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận án Trần Lệ Thị Bích Hồng iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .vii DANH MỤC CÁC BẢNG. viii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, HỘP. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới và ý nghĩa của luận án. Bố cục của luận án. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU.

Nghiên cứu các chính sách XĐGN và sinh kế hộ nghèo ở nước ngoài. Nhóm tài liệu nghiên cứu về nghèo đói và các chính sách XĐGN. Nhóm tài liệu về sinh kế và ảnh hưởng của các chính sách XĐGN. Nghiên cứu chính sách xóa đói giảm nghèo và sinh kế với đồng bào DTTS ở Việt Nam.

Nhóm tài liệu nghiên cứu về nghèo đói và các chính sách XĐGN. Nhóm tài liệu nghiên cứu về ảnh hưởng của các chính sách XĐGN đến đời sống người dân. Đánh giá chung về tổng quan các tài liệu nghiên cứu. Kết quả đạt được.

Hạn chế còn tồn tại và “khoảng trống” nghiên cứu. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO TỚI SINH KẾ HỘ DÂN TỘC THIỂU SỐ. Một số lý luận về đói nghèo. Chính sách xóa đói giảm nghèo.

Hộ dân tộc thiểu số. Sinh kế của hộ dân tộc thiểu số. Hoạt động, kết quả và nguồn lực sinh kế của hộ dân tộc thiểu số. Quan điểm và nội dung nghiên cứu ảnh hưởng của các chính sách xóa đói giảm nghèo tới sinh kế của hộ nghèo DTTS.

Các yếu tố ảnh hưởng của chính sách XĐGN tới sinh kế hộ nghèo DTTS. Cơ sở thực tiễn. Kinh nghiệm thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo ở một số nước trên thế giới và Việt Nam. Kinh nghiệm đánh giá ảnh hưởng của các chính sách XĐGN đến đời sống người dân trên thế giới và ở Việt Nam.

Bài học kinh nghiệm cho tỉnh Thái Nguyên nói chung và huyện Võ Nhai nói riêng trong thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Câu hỏi nghiên cứu. Khung phân tích của luận án.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp tiếp cận. Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp xử lý, tổng hợp và phân tích thông tin.

Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Hệ thống chỉ tiêu về đặc điểm tự nhiên, KTXH. Hệ thống chỉ tiêu về nhóm hộ khảo sát. Hệ thống chỉ tiêu về thực hiện chính sách và ảnh hưởng của các chính sách XĐGN tới sinh kế các hộ nghèo DTTS.

ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO TỚI SINH KẾ CỦA HỘ NGHÈO DÂN TỘC THIỂU SỐ HUYỆN VÕ NHAI. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên. Đặc điểm về điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Võ Nhai.

Tình hình triển khai, thực hiện chính sách XĐGN trên địa bàn huyện. Công tác tổ chức chỉ đạo và triển khai các chính sách XĐGN. Tổ chức thực hiện các chính sách XĐGN trên địa bàn huyện. Bố trí nguồn lực, giám sát, đánh giá việc thực hiện các chính sách XĐGN giai đoạn 2011 - 2015.

Đánh giá kết quả của việc thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo tới sinh kế các hộ dân tộc thiểu số huyện Võ Nhai. Nhóm chính sách đào tạo nghề và giải quyết việc làm. Nhóm chính sách hỗ trợ tạo điều kiện cho hộ nghèo DTTS tiếp cận với các dịch vụ cơ bản. Nhóm chính sách tín dụng ưu đãi.

Nhóm chính sách hỗ trợ đặc thù. Đánh giá thực trạng nguồn lực sinh kế của các hộ điều tra tại địa bàn huyện Võ Nhai tỉnh Thái Nguyên. Thông tin cơ bản của các hộ nghèo DTTS được điều tra. Thông tin cơ bản về các nguồn lực của hộ nghèo DTTS được điều tra.

Kết quả phân tích ảnh hưởng, tính tích cực và hạn chế của chính sách XĐGN tới nguồn lực sinh kế các hộ nghèo DTTS điều tra. Đánh giá ảnh hưởng của chính sách XĐGN đến nguồn lực con người. Đánh giá ảnh hưởng của chính sách XĐGN đến nguồn lực tự nhiên. Đánh giá ảnh hưởng của chính sách XĐGN đến nguồn lực vật chất.

Đánh giá ảnh hưởng của chính sách XĐGN đến nguồn lực xã hội. Đánh giá ảnh hưởng của chính sách XĐGN đến nguồn lực tài chính. Đánh giá chung về ảnh hưởng của các chính sách XĐGN đến sự thay đổi các nguồn lực sinh kế của các hộ nghèo DTTS huyện Võ Nhai. Kết quả về phát triển sinh kế và giảm nghèo do ảnh hưởng có tính tổng thể của các chính sách xóa đói giảm nghèo tới sinh kế của các hộ nghèo DTTS ở huyện Võ Nhai.

Thay đổi nguồn thu của các hoạt động sinh kế khi các chính sách XĐGN ảnh hưởng. Ảnh hưởng của chính sách XĐGN dẫn đến thay đổi cơ cấu thu nhập trong hoạt động Nông lâm nghiệp. Các yếu tố ảnh hưởng tới kết quả của chính sách xóa đói giảm nghèo tới hộ nghèo dân tộc thiểu số huyện Võ Nhai. Năng lực tổ chức triển khai, giám sát và đánh giá các chính sách XĐGN trên địa bàn huyện.

Vai trò của cán bộ cấp Huyện, cấp xã trong giảm nghèo. Sự tham gia của người dân trong công tác giảm nghèo. Vai trò của tổ chức đoàn thể trong giảm nghèo. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN HIỆU QUẢ CÁC CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI 133GIẢM NGHÈO NHẰM CẢI THIỆN SINH KẾ CHO CÁC HỘ NGHÈO 133DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở HUYỆN VÕ NHAI, TỈNH THÁI NGUYÊN.

Quan điểm và định hướng cải thiện sinh kế khi thực hiện các chính sách XĐGN cho các hộ nghèo DTTS ở huyện Võ Nhai. Định hướng cải thiện sinh kế khi thực hiện các chính sách XĐGN cho các hộ nghèo DTTS ở huyện Võ Nhai. Một số giải pháp thực hiện hiệu quả các chính sách XĐGN cho các hộ nghèo DTTS ở huyện Võ Nhai. Giải pháp chung.

Giải pháp cụ thể đối với từng nhóm chính sách XĐGN được triển khai trên địa bàn huyện Võ Nhai. Nhóm giải pháp về phát triển kinh tế và huy động tối đa các nguồn lực sinh kế góp phần nâng cao thu nhập và giảm nghèo đối với huyện Võ Nhai - Thái Nguyên. 144 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 146 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

150 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 160 vii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ADB Ngân hàng phát triển Châu Á BHYT Bảo hiểm y tế CDD Cơ quan phát triển cộng đồng CSHT Cơ sở hạ tầng CT 134 Chương trình hỗ trợ đất sản xuất, đất ở và nước sinh hoạt cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo theo quyết định số 134/2004/QĐ-TTg CT135 Chương trình phát triển kinh tế xã hội các xã ĐBKK vùng dân tộc thiểu số và miền núi theo quyết định 135/1998/QĐ-TTg ĐBKK Đặc biệt khó khăn ĐGTĐ Đánh giá ảnh hưởng DTTS Dân tộc thiểu số IDS Viện nghiên cứu phát triển IFID Vụ phát triển quốc tế Anh IFRC Hiệp hội Chữ thập đỏ Trăng lưỡi liềm đỏ Quốc tế KT-XH Kinh tế xã hội LĐ Lao động NTM Nông thôn mới NTM Nông thôn mới TW Trung ương UBND Ủy ban nhân dân UNCED Hội nghị Liên hiệp quốc về Môi trường và Phát triển UNDB Chương trình phát triển của Liên Hiệp Quốc WB Ngân hàng thế giới XĐGN Xóa đói giảm nghèo viii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Chuẩn nghèo của Việt Nam được xác định qua các thời kỳ (1993 - 2020). Thống kê số hộ nghèo thuộc nhóm đối tượng DTTS trên địa bàn huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên.

Các xã nghiên cứu phân theo các tiểu vùng tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên. Tổng hợp kết quả chọn mẫu nghiên cứu. Thành phần cán bộ tham gia trả lời bảng hỏi. Giá trị của thang đo Likert 5 mức độ.

Các mức đánh giá theo thang đo Likert 5 mức độ. Tình hình phân bố sử dụng đất đai huyện Võ Nhai giai đoạn (2012 - 2016). Tình hình dân số và lao động huyện Võ Nhai giai đoạn (2012 - 2016) .