Luận án nghiên cứu hiệu quả truyền máu hòa hợp kháng nguyên nhóm máu hồng cầu ở bệnh nhân thalassemia

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI HOÀNG THỊ THANH NGA NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ TRUYỀN MÁU HÒA HỢP MỘT SỐ KHÁNG NGUYÊN NHÓM MÁU HỒNG CẦU Ở BỆNH NHÂN THALASSEMIA TẠI VIỆN HUYẾT HỌC – TRUYỀN MÁU TRUNG ƢƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI HOÀNG THỊ THANH NGA NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ TRUYỀN MÁU HÒA HỢP MỘT SỐ KHÁNG NGUYÊN NHÓM MÁU HỒNG CẦU Ở BỆNH NHÂN THALASSEMIA TẠI VIỆN HUYẾT HỌC – TRUYỀN MÁU TRUNG ƢƠNG Chuyên ngành : Huyết học và Truyền máu Mã số : 62720151 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Bùi Thị Mai An 2. Bạch Quốc Khánh HÀ NỘI - 2021 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi là Hoàng Thị Thanh Nga, nghiên cứu sinh khóa 35 - Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Huyết học và Truyền máu, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do tôi trực tiếp thực hiện tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, dưới sự hướng dẫn của: - PGS.

Bùi Thị Mai An – Phó trưởng khoa Kỹ thuật y học, Trường Đại học Phenikaa; Nguyên trưởng khoa Huyết thanh học nhóm máu - Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương. Bạch Quốc Khánh - Viện trưởng Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương; Phó Chủ nhiệm Bộ môn Huyết học - Truyền máu, Trường Đại học Y Hà Nội; Chủ nhiêm Bộ môn Huyết học – Truyền máu, Khoa Y Dược, Đại học Quốc Gia Hà Nội. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu.

Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Nghiên cứu sinh Hoàng Thị Thanh Nga luan an LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành bản luận án Tiến sỹ y học, tôi xin trân trọng cảm ơn: Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý Đào tạo Sau đại học, Bộ môn Huyết học - Truyền máu, Trường Đại học Y Hà Nội đã đào tạo, dạy dỗ và tạo mọi điều kiện để tôi hoàn thành chương trình học tập và luận án Tiến sĩ; Đảng ủy, Ban Lãnh đạo Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, các khoa/phòng của Viện đã ủng hộ và tạo mọi điều kiện cho tôi trong quá trình công tác, học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn PGS. Bùi Thị Mai An - Phó trưởng khoa Kỹ thuật y học, Trường Đại học Phenikaa; Nguyên trưởng khoa Huyết thanh học nhóm máu - Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương và TS.

Bạch Quốc Khánh - Viện trưởng Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương; Phó Chủ nhiệm Bộ môn Huyết học - Truyền máu, Trường Đại học Y Hà Nội; Chủ nhiêm Bộ môn Huyết học – Truyền máu, Khoa Y Dược, Đại học Quốc Gia Hà Nội - Những người th y hướng d n đã truyền cho em ngọn lửa yêu nghề, đã luôn quan tâm, ủng hộ, động viên và tạo điều kiện thuận lợi cũng như bỏ công sức, tâm huyết, tận tình hướng d n cho em trong suốt quá trình học tập, công tác và thực hiện luận án. Những người th y đã tận tình ch bảo, chia s cho em kiến thức chuyên môn, hướng d n em phương pháp làm việc và dìu dắt em trên bước đường nghiên cứu khoa học. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn GS. Phạm Quang Vinh - Nguyên chủ nhiệm Bộ môn Huyết học - Truyền máu, Trường Đại học Y Hà Nội; Nguyên Phó viện trưởng Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương và GS.

Nguyễn Anh Trí - Nguyên Phó chủ nhiệm Bộ môn Huyết học - Truyền máu; Nguyên Viện trưởng Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương - Những người Th y luôn giúp đỡ, dạy bảo để em có được những kiến thức chuyên ngành giá trị, tạo mọi điều kiện thuận lợi và đóng góp những ý kiến rất quý báu cho em trong suốt thời gian học tập và thực hiện nghiên cứu này. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn PGS. Nguyễn Hà Thanh - Chủ nhiệm Bộ môn Huyết học - Truyền máu, Trường Đại học Y Hà Nội; Phó Viện trưởng Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương - Người th y đã luôn quan tâm, động viên, ch bảo cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho em trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận án. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn PGS.

Nguyễn Quang Tùng - Trưởng khoa Huyết thanh học nhóm máu, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương - Người Th y đã luôn dành thời luan an gian, tâm huyết để góp ý, ch bảo sâu sắc cho em trong công việc và nội dung luận án cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho em trong suốt quá trình thực hiện luận án. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn BSCKII. Phạm Tuấn Dương, TS. Nguyễn Triệu Vân, TS.

Vũ Đức Bình, TS. Trần Ngọc Quế, TS. Nguyễn Thị Thu Hà, TS. Ngô Mạnh Quân - Những người Th y đã giúp đỡ, ch bảo, chia s cho em rất nhiều kinh nghiệm và kiến thức trong quá trình học tập, công tác và thực hiện luận án.

Em xin chân thành cảm ơn các th y, cô của Bộ môn Huyết học-Truyền máu, Trường Đại học Y Hà Nội đã luôn theo sát, truyền đạt kiến thức và kinh nghiệm cho em trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn các anh, chị, bạn bè, đồng nghiệp trong Khoa Huyết thanh học nhóm máu, Trung tâm Thalassemia, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương đã luôn ở bên, nhiệt tình giúp đỡ, ủng hộ và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi có được số liệu nghiên cứu cũng như hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn anh, chị, em nghiên cứu sinh khóa 35, chuyên ngành Huyết học - Truyền máu đã chia s cho tôi kinh nghiệm, luôn sát cánh bên tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn những bệnh nhân đã hợp tác và cho tôi m u máu quý giá để thực hiện nghiên cứu này.

Tôi xin chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp đã luôn bên tôi trong suốt quá trình học tập, công tác. Cuối cùng, Con xin được tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới Cha, Mẹ, xin được trân trọng cảm ơn các anh, chị, em và những người thân trong gia đình, trong họ tộc Nội, Ngoại đã luôn động viên, cổ vũ để tôi học tập, phấn đấu và trưởng thành trong cuộc sống và sự nghiệp. Cám ơn Chồng và hai con thân yêu đã luôn quan tâm, động viên, khích lệ và là nguồn sức mạnh, là chỗ dựa vững chắc để tôi vượt qua mọi khó khăn, không ngừng phấn đấu trong suốt quá trình học tập, công tác và hoàn thành luận án này. Tôi xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, tháng năm 2021 NCS Hoàng Thị Thanh Nga luan an i MỤC LỤC MỤC LỤC.

i DANH MỤC CÁC BẢNG. vi DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ. ix DANH MỤC SƠ ĐỒ. ix DANH MỤC CÁC HÌNH.

x DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. xi ĐẶT VẤN ĐỀ. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Đặc điểm một số hệ nhóm máu hồng cầu và ý nghĩa lâm sàng.

Hệ nhóm máu ABO. Hệ nhóm máu Rh. Hệ nhóm máu Lewis. Hệ nhóm máu Kell.

Hệ nhóm máu Kidd. Hệ nhóm máu MNS. Hệ nhóm máu Lutheran. Hệ nhóm máu Duffy.

Hệ nhóm máu P1PK. Kháng thể bất thƣờng. Cơ chế sinh kháng thể bất thường. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc sinh kháng thể bất thường.

Các phản ứng truyền máu do kháng thể bất thường. Phân loại theo thể bệnh và mức độ bệnh. 22 luan an ii 1. Phân loại bệnh theo nguyên tắc điều trị truyền máu.

Cơ chế bệnh sinh. Truyền máu hòa hợp kháng nguyên hồng cầu cho bệnh nhân thalassemia. Tỷ lệ kháng nguyên hồng c u của một số hệ nhóm máu ở bệnh nhân thalassemia ………………………………………………………………………………………………… 25 1. Tỷ lệ kháng thể bất thường và tình hình truyền máu hòa hợp kháng nguyên hồng c u cho bệnh nhân thalassemia.

Vấn đề cung cấp đơn vị máu hòa hợp kháng nguyên hồng c u cho bệnh nhân 34 Chƣơng 2. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tƣợng nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn đơn vị máu hòa hợp kháng nguyên hồng c u. Tiêu chuẩn lưu trữ đơn vị máu. Tiêu chuẩn chẩn đoán mức độ thiếu máu.

Tiêu chuẩn kết thúc một đợt điều trị. Phƣơng pháp nghiên cứu. Mục tiêu 1: Xác định tỷ lệ kháng nguyên hồng c u của một số hệ nhóm máu ở bệnh nhân thalassemia tại Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương. Thiết kế nghiên cứu.

M u và cách chọn m u. Các biến số nghiên cứu. Kỹ thuật thu thập số liệu. Các bước tiến hành nghiên cứu.

Các xét nghiệm thực hiện trong nghiên cứu mục tiêu 1. Phương tiện nghiên cứu sử dụng trong mục tiêu 1. 44 luan an iii 2. Mục tiêu 2: Phân tích kết quả lựa chọn và hiệu quả truyền máu hòa hợp một số kháng nguyên hồng c u cho bệnh nhân thalassemia.

Thiết kế nghiên cứu. M u và cách chọn m u. Các biến số nghiên cứu. Kỹ thuật thu thập số liệu.

Các bước tiến hành nghiên cứu. Các xét nghiệm thực hiện trong nghiên cứu mục tiêu II. Phương tiện nghiên cứu sử dụng trong mục tiêu II. Xử lý số liệu.

Đạo đức nghiên cứu. Sơ đồ nghiên cứu theo mục tiêu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của đối tƣợng nghiên cứu.

Đặc điểm về giới của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm về tuổi và thể bệnh của đối tượng nghiên cứu. Xác định tỷ lệ kháng nguyên hồng cầu của một số hệ nhóm máu ABO, Rh, Lewis, Kell, Kidd, MNS, Lutheran, Duffy, P1PK ở bệnh nhân thalassemia tại Viện Huyết học – Truyền máu Trung ƣơng. Một số kiểu hình nhóm máu hay gặp ở bệnh nhân thalassemia.

66 luan an iv 3. Phân tích kết quả lựa chọn và hiệu quả truyền máu hòa hợp một số kháng nguyên hồng cầu cho bệnh nhân thalassemia. Kết quả lựa chọn đơn vị máu hòa hợp kháng nguyên hồng c u cho bệnh nhân thalassemia.