Luận án tiến sĩ nghiên cứu lâm sàng và hiệu quả điều trị suy giảm nhận thức ở bệ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI Nguyễn Văn Tuấn NGHIÊN CỨU LÂM SÀNG VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ SUY GIẢM NHẬN THỨC Ở BỆNH NHÂN LOẠN THẦN DO RƯỢU LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Hà Nội – 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI Nguyễn Văn Tuấn NGHIÊN CỨU LÂM SÀNG VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ SUY GIẢM NHẬN THỨC Ở BỆNH NHÂN LOẠN THẦN DO RƯỢU Chuyên ngành: Tâm thần Mã số: 62720148 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Trần Hữu Bình 2. Trần Viết Nghị Hà Nội - 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi là Nguyễn Văn Tuấn, nghiên cứu sinh khóa 28 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Tâm thần xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của Thầy Trần Hữu Bình và Thầy Trần Viết Nghị.

Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 04 tháng 05 năm 2014 Người viết cam đoan LỜI CẢM ƠN Tôi xin biết ơn sự truyền dạy của các thế hệ thầy, cô, các lớp anh, chị đi trước, đã giúp tôi trưởng thành trong quá trình học tập và nghiên cứu.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tôi xin chân thành cảm ơn Đảng uỷ, Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau đại học và Bộ môn Tâm thần Trường Đại học Y Hà Nội đã tạo điều kiện cho tôi học tập và hoàn thành nội dung chương trình đào tạo nghiên cứu sinh. Tôi tỏ lòng biết ơn đến Đảng uỷ, Ban giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, Viện Sức khoẻ Tâm thần, Bệnh viện Tâm thần Hà Nội đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Tôi xin tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới: - PGS. Trần Hữu Bình, Phó chủ nhiệm Bộ môn Tâm thần Trường Đại học Y Hà Nội, Nguyên Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần, người thầy trực tiếp hướng dẫn, tận tình chỉ bảo, truyền đạt kiến thức, giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này.

- PGS TS Trần Viết Nghị người thầy hướng dẫn tận tâm giúp đỡ, chỉ bảo tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận án này. Nguyễn Kim Việt, Viện trưởng Viện Sức khoẻ Tâm thần, Chủ nhiệm Bộ môn Tâm thần, Trường Đại học Y Hà Nội, đã tận tình dạy bảo, truyền đạt kiến thức cho tôi trong suốt quá trình học tập. Tôi xin cảm ơn toàn thể cán bộ, nhân viên Bộ môn Tâm thần, Viện sức khoẻ Tâm thần, Bệnh viện Tâm thần Hà Nội và bạn bè, đồng nghiệp, gia đình đã động viên giúp đỡ tôi học tập và hoàn thành luận án này. Hà Nội, ngày 22 tháng 5 năm 2014 NCS: Nguyễn Văn Tuấn CÁC TỪ VIẾT TẮT - CIWA-AR: Thang đánh giá lâm sàng hội chứng cai rượu (Clinical Institute Withdrawal Assessment fo Alcohol Revised).

- DSM-IV: Tài liệu hướng dẫn thống kê và chẩn đoán của Hoa Kỳ, sửa đổi lần thứ 4 (Diagnostic and statistical manual of Mental disorders – IV). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.10: Bảng phân loại bệnh quốc tế lần thứ 10 (Internationnal classification of disease – X). - MMSE: Thang đánh giá trạng thái tâm thần tối thiểu của Folstein (Mini Mental State Examination of Folstein). - PTTH: Phổ thông trung học.

- SGNT: Suy giảm nhận thức. - THCS: Trung học cơ sở. MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Các chữ viết tắt Mục lục Danh mục các bảng Danh mục các biểu đồ. 1 Chương 1 TỔNG QUAN.

3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Nghiện rượu và loạn thần do rượu .2 Loạn thần do rượu .2 Chức năng nhận thức .1 Khái niệm nhận thức .2 Một số chức năng nhận thức.3 Suy giảm nhận thức do rượu .1 Khái niệm suy giảm nhận thức .2 Suy giảm nhận thức do rượu .3 Các triệu chứng loạn thần và rối loạn cảm xúc do rượu liên quan đến suy giảm nhận thức.4 Một số giả thuyết về cơ sở giải phẫu, sinh hóa não của suy giảm nhận thức do rượu .4 Một số trắc nghiệm tâm lý hỗ trợ chẩn đoán suy giảm nhận thức do rượu .1 Thang đánh giá trạng thái tâm thần tối thiểu của Folstein .2 Trắc nghiện năm từ của Rey .5 Điều trị suy giảm nhận thức do rượu .1 Một số vấn đề chung điều trị suy giảm nhận thức ở bệnh nhân loạn thần do rượu .2 Điều trị suy giảm nhận thức do rượu giải quyết ba vấn đề chính .3 Điều trị theo giai đoạn .4 Các biện pháp điều trị cụ thể. 37 Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Đối tượng nghiên cứu .2 Phương pháp nghiên cứu. 44 Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Đặc điểm chung của bệnh nhân nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng.1 Rối loạn tâm thần và rối loạn bệnh cơ thể .2 Suy giảm nhận thức giai đoạn T0 .3 Đánh giá kết quả điều trị SGNT do rượu .1 Tiến triển nhóm SGNT nhẹ do rượu .2 Tiến triển nhóm sa sút trí tuệ do rượu trước, sau điều trị.

88 Chương 4 BÀN LUẬN .1 Đặc điềm chung của nghiên cứu .2 Đặc điểm lâm sàng.1 Rối loạn tâm thần, bệnh và rối loạn cơ thể .2 Lâm sàng suy giảm nhận thức giai đoạn T0. 101 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Nhận xét kết quả điều trị SGNT do rượu .1 Nhóm suy giảm nhận thức nhẹ do rượu .2 Nhóm sa sút trí tuệ do rượu. 132 Danh mục các công trình công bố của tác giả về nội dung luận án Tài liệu tham khảo Phụ lục DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng Nội dung Trang 3.1 Đặc điềm về tuổi .2 Đặc điểm học vấn, nghề nghiệp, hôn nhân.3 Thời gian nghiện rượu .4 Mức độ nghiện rượu .5 Các triệu chứng loạn thần, rối loạn cảm xúc, hành vi theo nhóm suy giảm nhận thức .6 Bệnh và rối loạn cơ thể của nhóm bệnh nhân nghiên cứu .7 Mức độ suy giảm nhận thức theo thể loạn thần do rượu .8 Mức độ suy giảm nhận thức theo mức độ nghiện rượu .9 Mức độ suy giảm nhận thức theo thời gian nghiện rượu .10 Suy giảm trí nhớ theo mức độ nghiện rượu nhóm SGNT nhẹ giai đoạn T0 .11 Suy giảm trí nhớ theo thời gian nghiện rượu nhóm SGNT nhẹ giai đoạn T0 .12 Suy giảm trí nhớ theo thông tin ghi nhớ nhóm SGNT nhẹ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com giai đoạn T0 .13 Suy giảm chú ý theo mức độ nghiện rượu nhóm SGNT nhẹ giai đoạn T0 .14 Suy giảm chú ý theo thời gian nghiện rượu nhóm SGNT nhẹ giai đoạn T0 .15 Điểm thang đánh giá trạng thái tâm thần tối thiểu của Folstein theo thời gian nghiện rượu nhóm SGNT nhẹ giai đoạn T0 .16 Điểm thang đánh giá trạng thái tâm thần tối thiểu của Folstein theo mức độ nghiện rượu nhóm SGNT nhẹ giai đoạn T0 .17 Điểm trung bình các mục thang đánh giá trạng thái tâm thần tối thiểu của Folstein so với điểm tối đa nhóm SGNT nhẹ giai đoạn T0.18 Suy giảm trí nhớ theo thời gian nghiện rượu nhóm sa sút trí tuệ giai đoạn T0 .19 Rối loạn định hướng, suy giảm chú ý theo thời gian nghiện rượu nhóm sa sút trí tuệ giai đoạn T0 .20 Vong ngôn, vong tri, vong hành nhóm sa sút trí tuệ theo thời gian nghiện rượu giai đoạn T0 .21 Một số triệu chứng suy giảm trí nhớ xa nhóm sa sút trí tuệ giai đoạn T0 .22 Điểm thang đánh giá trạng thái tâm thần tối thiểu của Folstein nhóm sa sút trí tuệ theo thời gian nghiện rượu giai đoạn T0 .23 Điểm trung bình các mục thang đánh giá trạng thái tâm thần tối thiểu của Folstein so với điểm tối đa nhóm sa sút trí tuệ giai đoạn T0.24 Điểm thang đánh giá trạng thái tâm thần tối thiểu của Folstein theo thời gian điều trị nhóm SGNT nhẹ .25 Điểm trung bình các mục thang đánh giá trạng thái tâm thần tối thiểu của Folstein nhóm SGNT nhẹ theo thời gian điều trị .26 Tiến triển triệu chứng suy giảm trí nhớ nhóm sa sút trí tuệ trước, sau điều trị.27 Tiến triển rối loạn định hướng, suy giảm chú ý nhóm sa sút trí tuệ trước, sau điều trị .28 Vong ngôn, vong tri, vong hành nhóm sa sút trí tuệ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trước, sau điều trị.29 Điểm thang đánh giá trạng thái tâm thần tối thiểu của Folstein nhóm sa sút trí tuệ trước, sau điều trị .30 Liều trung bình thuốc điều trị các rối loạn tâm thần.31 Liều trung bình vitamin nhóm B.32 Liều trung bình thuốc dinh dưỡng thần kinh .33 Một số tác dụng không mong muốn. 94 DANH MỤC CÁC BIỀU ĐỒ Biều đồ Nội dung Trang 3.1 Tỷ lệ thể loạn thần do rượu chẩn đoán theo ICD 10 .2 Tỷ lệ suy giảm nhận thức nhẹ theo thời gian điều trị .3 Tỷ lệ suy giảm trí nhớ theo thời gian điều trị nhóm SGNT nhẹ .4 Tỷ lệ suy giảm chú ý theo thời gian điều trị nhóm SGNT nhẹ.

85 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẶT VẤN ĐỀ Loạn thần do rượu là một bệnh loạn tâm thần được phát sinh và phát triển có liên quan chặt chẽ đến quá trình nghiện rượu. Biểu hiện lâm sàng của loạn thần do rượu bằng các triệu chứng rối loạn tâm thần thực tổn và các rối loạn giống loạn tâm thần nội sinh trầm trọng. Theo Alain M, Chaltiel T và cộng sự cho thấy loạn thần do rượu là hậu quả của nghiện rượu mạn tính, mức độ nghiện rượu trầm trọng, biểu hiện lâm sàng rất đa dạng như hoang tưởng, ảo giác, rối loạn nhân cách-hành vi và đặc biệt là sự suy giảm về chức năng nhận thức dẫn đến suy giảm về trí tuệ. Suy giảm nhận thức ở bệnh nhân loạn thần do rượu là một hậu quả nặng nề, không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của bản thân bệnh nhân mà còn làm đảo lộn đến sinh hoạt của gia đình, hoạt động nghề nghiệp và các quan hệ xã hội của chính bệnh nhân [1],[2].

Suy giảm nhận thức ở bệnh nhân nghiện rượu mạn tính nói chung và suy giảm nhận thức ở bệnh nhân loạn thần do rượu nói riêng biểu hiện bằng các triệu chứng suy giảm và rối loạn các chức năng nhận thức.D thấy rằng suy giảm nhận thức do rượu có hai loại: suy giảm nhận thức nhẹ do rượu và sa sút trí tuệ do rượu [3].