Luận án Tiến sĩ: Phân loại mô bệnh học u thần kinh đệm lan tỏa não theo WHO 2007

Nghiên cứu phân loại mô bệnh học u thần kinh đệm lan tỏa của não theo WHO 2007 NGUYỄN SỸ LÁNH Nghiên cứu phân loại mô bệnh học u thần kinh đệm lan tỏa của não theo WHO 2007 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2022 Nghiên cứu phân loại mô bệnh học u thần kinh đệm lan tỏa của não theo WHO 2007 ====== NGUYỄN SỸ LÁNH Nghiên cứu phân loại mô bệnh học u thần kinh đệm lan tỏa của não theo WHO 2007 Chuyên ngành: Giải phẫu bệnh và pháp y Ngành: Khoa học y sinh Mã số: 9720101 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC 1. Nguyễn Phúc Cương 2. Nguyễn Thúy Hương HÀ NỘI - 2022 Nghiên cứu phân loại mô bệnh học u thần kinh đệm lan tỏa của não theo WHO 2007 Luận án này được hoàn thành đã nhận được sự giúp đỡ của nhiều cơ quan, tập thể, các Quý Thầy, Cô và các đồng nghiệp cùng với sự cố gắng, nỗ lực của bản thân. Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới: - Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý và Đào tạo sau Đại học, Bộ môn Giải phẫu bệnh, Trường Đại học Y Hà Nội.

- Đảng ủy, Ban Giám đốc và các Khoa, Phòng của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới: - PGS. Nguyễn Phúc Cương, nguyên Trưởng khoa Giải phẫu bệnh - Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, người thầy đã hết lòng dạy bảo, giúp đỡ, dìu dắt và hướng dẫn tôi trong học tập, nghiên cứu, cũng như tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong cuộc sống và công việc.

Nguyễn Thúy Hương, nguyên Phó trưởng Bộ môn Giải phẫu bệnh - Trường ĐH Y Hà Nội, người cũng đã hết lòng dạy bảo, hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong học tập và nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn: - PGS. Tạ Văn Tờ, Trưởng Bộ môn Giải phẫu bệnh - Trường Đại học Y Hà Nội. Lưu Sỹ Hùng, nguyên Trưởng Bộ môn Y Pháp - Trường Đại học Y Hà Nội.

Lê Đình Roanh, nguyên Phó trưởng Bộ môn Giải phẫu bệnh - Trường ĐH Y Hà Nội. Nguyễn Văn Hưng, nguyên Trưởng Bộ môn Giải phẫu bệnh -Trường Đại học Y Hà Nội, nguyên Giám đốc Trung tâm Giải phẫu bệnh và Tế bào học Bệnh viện Bạch Mai. Trần Văn Hợp, nguyên Trưởng Bộ môn Giải phẫu bệnh - Trường Đại học Y Hà Nội. Phạm Kim Bình, nguyên Trưởng Khoa Giải phẫu bệnh - Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, nguyên Phó trưởng Bộ môn Y Pháp.

Đào Thế Tân, nguyên Phó trưởng Bộ môn Y Pháp - Trường ĐH Y Hà Nội. Trương Nam Chi, nguyên Trưởng phòng TCCB Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Đồng Văn Hệ, Phó giám đốc Bệnh viện, Giám đốc Trung tâm PTTK, Trưởng khoa PTTK1 Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Nghiên cứu phân loại mô bệnh học u thần kinh đệm lan tỏa của não theo WHO 2007 Dương Đại Hà, Phó trưởng Bộ môn Ngoại - Trường Đại học Y Hà Nội.

Lê Trung Thọ, Giảng viên cao cấp Bộ môn Giải phẫu bệnh, Trường Đại học Y Hà Nội, nguyên Trưởng Khoa Giải phẫu bệnh, Bệnh viện Lao và Bệnh phổi Trưng Ương. Bùi Thị Mỹ Hạnh, Phó trưởng Bộ môn Giải phẫu bệnh, Trường Đại học Y Hà Nội. Những người thầy đã tận tình dạy bảo, hướng dẫn, đóng góp nhiều ý kiến và cung cấp nhiều tài liệu quý báu cho tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận án này. Tôi xin trân trọng cảm ơn: - Các nhà khoa học trong và ngoài Hội đồng khoa học, các nhà khoa học phản biện độc lập đã giành nhiều thời gian để đánh giá và đóng góp các ý kiến quý báu cho tôi để hoàn thành luận án này.

- Tập thể cán bộ viên chức của Khoa Giải phẫu bệnh, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức và Bộ môn Y Pháp, Trường ĐH Y Hà Nội qua các thời kỳ. Các thầy, các cô cùng toàn thể cán bộ, viên chức của Bộ môn Giải phẫu bệnh, Trường Đại học Y Hà Nôi. Đã giúp đỡ tôi rất nhiều và cung cấp các tư liệu quý báu cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn và tri ân tới các bệnh nhân, những người không may mắn bị bệnh đã cung cấp cho tôi các tư liệu quý để nghiên cứu và hoàn thành luận án này.

Tôi vô cùng biết ơn công lao sinh thành và dưỡng dục của Cha, Mẹ đã dành cho tôi. Tôi không thể không nhắc tới những tình cảm của Anh, Chị, Em, Người thân trong đại gia đình và Người bạn đời yêu thương của hai con, đã luôn chia sẻ, động viên, giúp đỡ và đồng hành cùng tôi trong cuộc sống, trong quá trình học tập và thực hiện đề tài này. Tôi xin gửi tới toàn thể các Anh, Chị, Các bạn đồng nghiệp và bạn bè lời biết ơn chân thành vì đã dành cho tôi những tình cảm và sự giúp đỡ quý báu. Hà Nội, ngày 22 tháng 8 năm 2022 Nguyễn Sỹ Lánh Nghiên cứu phân loại mô bệnh học u thần kinh đệm lan tỏa của não theo WHO 2007 L I CAM OAN Tôi là Nguyễn Sỹ Lánh, nghiên cứu sinh khóa 34 Trường Ðại học Y Hà Nội, chuyên ngành Giải phẫu bệnh và Y Pháp, xin cam đoan: 1.

Ðây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Phúc Cương và TS. Nguyễn Thúy Hương. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam.

Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 22 tháng 8 năm 2022 Ngƣời cam đoan Nguyễn Sỹ Lánh Nghiên cứu phân loại mô bệnh học u thần kinh đệm lan tỏa của não theo WHO 2007 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CHT : Cộng hưởng từ CLVT : Chụp cắt lớp vi tính EGF : Yếu tố tăng trưởng biểu bì GFAP : Glial fibrillary acidic protein OLIG2 : Oligodendrocyte transcription factor ICD : Bảng phân loại quốc tế về bệnh tật IDH : Dehydrogenase isocitrate ATRX : Alpha thalassemia X-linked mental retardation INA : Alpha-internexin MGMT : O6-methylguanine-DNA methyl transferase NST : Nhiễm sắc thể SB : Sao bào TCYTTG : Tổ chức Y tế Thế giới UNBTKÐ : U nguyên bào thần kinh đệm USB : U sao bào UTBTKÐHH : U tế bào thần kinh đệm hỗn hợp UTBTKÐIN : U tế bào thần kinh đệm ít nhánh UTKÐ : U thần kinh đệm UTBTK : U tế bào thần kinh đệm Ð : Vi trường độ phóng đại lớn VTÐPÐ : Hóa mô miễn dịch L : World Health Organization HMMD WHO Nghiên cứu phân loại mô bệnh học u thần kinh đệm lan tỏa của não theo WHO 2007 BẢNG ỐI CHIẾU THUẬT NGỮ VIỆT - ANH, VIỆT - PHÁP Bệnh u thần kinh đệm lan tỏa bán cầu não : Gliomatosis cerebri Chỉ số nhân chia : Labeling index (LI) Chụp cắt lớp vi tính : CT Chụp Cộng hưởng từ : MRI Cơ quan ghi nhân ung thư quốc tế : IARC Ðộ mô học : Histological grade Ðồng mất đoạn nhiễm sắc thể số 1 nhánh : 1p19q codeleted ngắn và số 19 nhánh dài Ðột biến gene IDH : IDH mutant Hóa mô miễn dịch : Immunohistochemistry IDH típ hoang dại : IDH wildtype Sao bào phồng kích thước nhỏ : Minigemistocytes Tổ chức Y tế Thế giới : WHO U loại hỗn hợp biệt hóa thần kinh đệm và : Tumeurs glioneuronales biệt hóa nơron ác tính malignes U nguyên bào thần kinh đệm : Glioblastoma U nguyên bào thần kinh đệm dạng ung : Gliosarcoma thư liên kết U nguyên bào thần kinh đệm dạng ung : Epitheloid Gliosarcoma thư liên kết típ biểu mô U san bào lan tỏa : Diffuse astrocytoma U sao bào giảm biệt hóa : Anaplastic astrocytoma U sao bào lông : Pilocytic astrocytoma U sao bào nguyên sinh : Protoplasmic astrocytoma U sao bào phồng : Gemistocytic astrocytoma U sao bào sợi : Fibrillary astrocytoma U sao bào típ nguyên bào thần kinh đệm : Astroblastoma U sao bào vàng đa hình : Pleomorphic xanthoastrocytoma U sao bào, típ tế bào khổng lồ dưới ống : Subependymal giant cell tủy astrocytoma Nghiên cứu phân loại mô bệnh học u thần kinh đệm lan tỏa của não theo WHO 2007 U tế bào thần kinh đệm hỗn hợp gồm tế : Oligoastrocytoma bào thần kinh đệm ít nhánh và sao bào U tế bào thần kinh đệm hỗn hợp gồm tế : Anaplastic Oligoastrocytoma bào thần kinh đệm ít nhánh và sao bào giảm biệt hóa U tế bào thần kinh đệm ít nhánh : Oligodendroglioma U tế bào thần kinh đệm ít nhánh giảm : Anaplastic biệt hóa Oligodendroglioma Giảm biệt hóa U tế bào nơron hệ thần kinh trung : Anaplasia ương U sao bào lan tỏa, đột biến gene : Neurocytoma IDH : Diffuse astrocytoma, IDH mutant U sao bào và u tế bào thần kinh đệm ít : Diffuse astrocytic and nhánh lan tỏa oligodendroglial U sao bào lan tỏa, IDH típ hoang dại tumours : Diffuse astrocytoma, U sao bào lan tỏa, không xác định sâu IDH wildtype hơn : Diffuse astrocytoma, NOS U sao bào dạng lông và thoái hóa nhày U thần kinh đệm dạng dây sống của não : Pilomyxoid astrocytoma thất 3 : Chordoid glioma of U thần kinh đệm dạng quanh mạch third ventricle U nguyên bào thần kinh đệm, không xác : Angiocentric glioma định sâu hơn : Glioblastoma, NOS U tế bào thần kinh đệm ít nhánh, không xác định sâu hơn : Oligodendroglioma, NOS Nhóm các loại u sao bào khác Sao bào phồng : Other astrocytic tumours Tế bào dạng : Gemistocytes hạt Tế bào : Granular cells tích mỡ : Lipidized cells Tổ chức Y Tế Thế giới : World Health Organization Nghiên cứu phân loại mô bệnh học u thần kinh đệm lan tỏa của não theo WHO 2007 MỤC LỤC ÐẶT VẤN ÐỀ 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3 1. Phân loại mô bệnh học 3 1.

Một số đặc điểm chung 3 1. Phân loại mô bệnh học của Tổ chức Y tế Thế giới 3 1. Phân loại độ mô học của u thần kinh đệm 7 1. Hình ảnh mô bệnh học của u thần kinh đệm lan tỏa 9 1.

U sao bào lan tỏa 9 1. U sao bào giảm biệt hóa 12 1. U nguyên bào thần kinh đệm 13 1. U tế bào thần kinh đệm ít nhánh 21 1.

U tế bào thần kinh đệm ít nhánh giảm biệt hóa 24 1. U tế bào thần kinh đệm hỗn hợp 25 1. U tế bào thần kinh đệm hỗn hợp giảm biệt hóa 26 1. Các tiêu chuẩn chẩn đoán mô bệnh học u thần kinh đệm lan tỏa 27 1.