Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu yếu tố tiên lượng đáp ứng buồng trứng trong IVF - Trần Thùy Anh, Đại học Y Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI TRẦN THÙY ANH NGHI£N CøU C¸C YÕU Tè TI£N L¦îNG §¸P øNG cña BUåNG TRøNG TRONG THô TINH trong èNG NGHIÖM LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI TRẦN THÙY ANH NGHI£N CøU C¸C YÕU Tè TI£N L¦îNG §¸P øNG cña BUåNG TRøNG TRONG THô TINH trong èNG NGHIÖM Chuyên ngành : Sản phụ khoa Mã số : 62720131 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS. Trần Thị Phương Mai HÀ NỘI LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ to lớn và quý báu của các Thầy, Cô, bạn bè, đồng nghiệp, gia đình. Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn đến Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thị Phương Mai, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ sức khỏe sinh sản – Bộ Y Tế, nguyên cán bộ giảng dạy Bộ môn Phụ sản Trường Đại học Y Hà nội, Người Thầy đã tận tình dạy bảo, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành bản luận án. Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Viết Tiến, Thứ trưởng Bộ Y Tế, Chủ nhiệm Bộ môn Phụ sản, Trường Đại học y Hà nội, Người Thầy đã định hướng, dìu dắt tôi đến với lĩnh vực hỗ trợ sinh sản, giúp đỡ, hướng dẫn tôi rất nhiều trong thực hành chuyên môn hàng ngày và cả quá trình thực hiện luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn Giáo sư, Tiến sĩ Cao Ngọc Thành nguyên Hiệu trưởng trường Đại học Y Dược Huế. Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Duy Ánh Giám đốc bệnh viện phụ sản Hà nội, phó chủ nhiệm Bộ môn Phụ sản. Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hà, chủ nhiệm bộ môn Mô Phôi, Phó giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thị Thanh Hiền nguyên phó chủ nhiệm Bộ môn Phụ sản. Phó giáo sư, Tiến sĩ Lê Hoàng, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.

Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Khang Sơn, phó chủ nhiệm Bộ môn Mô Phôi. Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Trang nguyên cán bộ giảng dạy bộ môn Y sinh học, Di truyền. Phó giáo sư, Tiến sĩ Lê Thị Thanh Vân nguyên phó chủ nhiệm Bộ môn Phụ sản. Những người thầy đã tận tình chỉ bảo, đóng góp rất nhiều ý kiến quý báu cho bản luận án được hoàn thiện một cách tốt nhất.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Các Giáo sư, Phó giáo sư, Tiến sĩ và các thầy trong Hội đồng chấm luận án, Hội đồng chấm đề cương, Hội đồng chấm chuyên đề nghiên cứu sinh, chuyên đề tổng quan đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu để bản luận án được hoàn thành. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn, tới Đảng ủy, Ban giám hiệu, khoa sau đại hoc, Bộ môn Phụ sản Trường Đại học Y Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn Đảng ủy, Ban giám đốc bệnh viện Phụ sản Trung ương, phòng kế hoạch tổng hợp, phòng nghiên cứu khoa học,Khoa sinh hoá, Trung tâm hỗ trợ sinh sản, đặc biệt là các anh chị,các bạn đồng nghiệp trong trung tâm đã tạo mọi điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập,nghiên cứu. Luận án được viết trong niềm yêu thương, chia sẻ, giúp đỡ của cha mẹ, chồng, hai con, các em và những người bạn vô cùng yêu quí của tôi.

Bản luận án này được hoàn thành với sự nỗ lực hết sức của người viết, chắc chắn sẽ không tránh khỏi nhiều thiếu sót. Tôi rất mong sẽ nhận được những ý kiến chỉ bảo quý báu của các Thầy Cô và đồng nghiệp để bản luận án được hoàn thiện hơn. Xin trân trọng cám ơn! Trần Thuỳ Anh LỜI CAM ĐOAN Tôi là Trần Thuỳ Anh, nghiên cứu sinh khóa 31 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Sản phụ khoa, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của Thầy GS.

Trần Thị Phương Mai 2. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này.

Người viết cam đoan Trần Thuỳ Anh DANH MỤC THUẬT NGỮ VÀ CÁC CHỮ VIẾT TẮT AMH: Anti – Mullerian hormone (hormone kháng ống Muller) AFC: Antral Follicle Count (đếm nang thứ cấp) ASRM: American Society Reproductive Medicine (Hội y học sinh sản Mỹ) AUC: Area Under Curve (diện tích dưới đường cong) BMI: Body Mass Index (Chỉ số khối cơ thể) CI: Confidence Interval (Khoảng tin cậy) E2: Estradiol ESHRE: European Society of Human Reproduction and Embryology (Hiệp hội sinh sản và phôi người châu Âu) FSH: Follicle – Stimulating hormone (hormone kích thích nang noãn) FET: Frozen embryo transfens (Chuyển phôi trữ lạnh) GnRH: Gonadotropin Releasing Hormon (Hormon giải phóng) GnRHa: GnRH agonist- GnRH đồng vận GnRHantagonist: GnRH đối vận hCG: Human Chorionic Gonadotropin (Hormon rau thai người) HTSS: Hỗ trợ sinh sản ICSI: Intra Cytoplasmic Sperm Injection (Tiêm tinh trùng vào bào tương noãn) IVF: In Vitro Fertilisation (Thụ tinh ống nghiệm) IVM: In -Vitro Maturation (Trưởng thành noãn trong ống nghiệm) IUI: Intrauterine Insemination (Bơm tinh trùng vào buồng tử cung) IU: International Unit (Đơn vị quốc tế) IOT: Immunotech (Phương pháp xét nghiệm IOT) KTBT: Kích thích buồng trứng LH: Luteinizing Hormon (Hormon hoàng thể hoá)) OR: Odd Ratio (Tỷ suất chênh) PĐ: Phác đồ QKBT: Quá kích buồng trứng ROC: Receiver Operating Characteristic (Đường cong đặc trưng hoạt động bộ thu nhận) TTTON: Thụ tinh trong ống nghiệm VS: Vô sinh VEGF: Vascular Epthelial Growth Factor (Yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu) WHO: World Health Organization (Tổ chức Y tế Thế giới) MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.1 Chương 1: TỔNG QUAN. Sinh lí sinh sản và vai trò của trục dưới đồi - tuyến yên - buồng trứng. Vùng dưới đồi. Thụ tinh trong ống nghiệm.

Định nghĩa và các chỉ đinh thụ tinh trong ống nghiệm. Qui trình thụ tinh trong ống nghiệm. Kích thích buồng trứng trong thụ tinh trong ống nghiệm. Các nguyên lý và cơ sở khoa học của KTBT trong thụ tinh trong ống nghiệm.

Các phác đồ kích thích buồng trứng. Đáp ứng buồng trứng. Đáp ứng buồng trứng bình thường. Đáp ứng buồng trứng kém.

Đáp ứng buồng trứng cao và hội chứng quá kích buồng trứng.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến đáp ứng buồng trứng. Các yếu tố tiên lượng đáp ứng buồng trứng. Đếm nang thứ cấp.4 Anti-Mullerian Hormone. Nghiên cứu về tiên lượng đáp ứng buồng trứng tại việt nam và thế giới 34 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn. Tiêu chuẩn loại trừ. Địa điểm và thời gian nghiên cứu.

Cỡ mẫu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu.

Các thăm khám, xét nghiệm và kỹ thuật thực hiện trong nghiên cứu. Các biến số nghiên cứu. Các biến số về lâm sàng. Các biến số về cận lâm sàng.

Các phương tiện và vật liệu sử dụng trong nghiên cứu. Các thuốc được sử dụng trong nghiên cứu. Các phương tiện nghiên cứu. Các tiêu chuẩn đánh giá liên quan đến nghiên cứu.1 Đánh giá BMI.2 Tiêu chuẩn xác định đạt được sự ức chế tuyến yên sau khi tiêm GnRHa.

Tiêu chuẩn xác định độ dày NMTC. Tiêu chuẩn để chẩn đoán đáp ứng buồng trứng. Xử lý và phân tích số liệu. Đạo đức nghiên cứu.50 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu. Các đặc điểm lâm sàng. Các đặc điểm cận lâm sàng. Kích thích buồng trứng trong thụ tinh trong ống nghiệm.1 Đặc điểm và kết quả KTBT của đối tượng nghiên cứu.

Đặc điểm và kết quả kích thích buổng trứng theo nhóm tuổi. Đặc điểm và kết quả kích thích buồng trứng theo phác đồ điều trị.4 Nồng độ progesterone ngày tiêm hCG. Khả năng chuyển phôi tươi của chu kỳ có kích thích buồng trứng. Đáp ứng của buồng trứng trong thụ tinh ống nghiệm.

Mức độ đáp ứng buồng trứng.2 Giá trị trung bình của tuổi, AMH, FSH, AFC theo mức độ đáp ứng.3 Một số đặc điểm và kết quả KTBT theo mức độ đáp ứng buồng trứng. Phân tích giá trị tiên lượng của các yếu tố dự báo đối với sự đáp ứng của buồng trứng. Giá trị tiên lượng của các yếu tố dự báo trong nhóm đáp ứng kém với kích thích buồng trứng. Giá trị tiên lượng của các yếu tố dự báo trong nhóm đáp ứng cao với kích thích buồng trứng.81 Chương 4: BÀN LUẬN.

Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu. Nguyên nhân vô sinh. Thời gian vô sinh. Chỉ số BMI.

Các đặc điểm cận lâm sàng của đối tượng nghiên cứu. Kích thích buồng trứng trong thụ tinh trong ống nghiệm. Các phác đồ điều trị trong thụ tinh trong ống nghiệm. Liều FSH khởi đầu.

Số ngày dùng thuốc FSH. Kết quả kích thích buồng trứng.3 Phân tích giá trị của các yếu tố tiên lượng đáp ứng buồng trứng trong thụ tinh trong ống nghiệm.1 Phân tích giá trị của các yếu tố tiên lượng đối với đáp ứng buồng trứng kém.2 Phân tích giá trị của các yếu tố tiên lượng đối với đáp ứng buồng trứng cao.3 Sử dụng giá trị ngưỡng của các yếu tố tiên lượng đáp ứng buồng trứng trong thụ tinh trong ống nghiệm.129 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Tương quan giữa AFC và kết quả thụ tinh trong ống nghiệm.1: Tuổi, chiều cao, cân nặng của đối tượng nghiên cứu.2: Đặc điểm nhóm tuổi của đối tượng nghiên cứu.3: Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu .4: Các thông số cận lâm sàng của đối tượng nghiên cứu.5: Một số đặc điểm cận lâm sàng của các đối tượng nghiên cứu theo nhóm tuổi.6: Đặc điểm và kết quả KTBT của đối tượng nghiên cứu.7: Sự thay đổi liều thuốc FSH trong kích thích buồng trứng.8: Đặc điểm KTBT theo nhóm tuổi.9: Kết quả KTBT theo nhóm tuổi.10: Phân bố tuổi, BMI và các thông số cận lâm sàng theo từng phác đồ điều trị.11: Phân bố liều dùng, thời gian dùng thuốc kích thích buồng trứng và kết quả thu được theo phác đồ KTBT.12: Nồng độ progesterone ngày tiêm hCG.13: Khả năng chuyển phôi tươi ở từng nhóm phác đồ KTBT.14: Giá trị trung bình của tuổi, AMH, FSH, AFC theo mức độ đáp ứng.15: Phân bố liều dùng, thời gian dùng thuốc và kết quả KTBT theo mức độ đáp ứng.16: Phân bố liều dùng, thời gian dùng thuốc và kết quả KTBT theo mức độ đáp ứng trên nhóm phác đồ dài.17: Phân bố liều dùng, thời gian dùng thuốc và kết quả KTBT theo mức độ đáp ứng ở nhóm phác đồ đối vận.