Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu áp dụng chỉnh hình giác mạc bằng kính tiếp xúc

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI LÊ THỊ HỒNG NHUNG nghiªn cøu ¸p dông chØnh h×nh gi¸c m¹c b»ng kÝnh tiÕp xóc LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI – 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI LÊ THỊ HỒNG NHUNG nghiªn cøu ¸p dông chØnh h×nh gi¸c m¹c b»ng kÝnh tiÕp xóc Chuyên ngành : Nhãn khoa Mã số : LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Ngƣời hƣớng dẫn: PGS. Nguyễn Đức Anh PGS. Phạm Trọng Văn HÀ NỘI – 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi là Lê Thị Hồng Nhung, nghiên cứu sinh khóa 33 Trƣờng Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành nhãn khoa, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của Thầy PGS-TS Nguyễn Đức Anh và PGS- TS Phạm Trọng Văn 2.

Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã đƣợc công bố tại Việt Nam 3. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã đƣợc xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trƣớc pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 12 tháng 11 năm 2020 Lê Thị Hồng Nhung CÁC TỪ VIẾT TẮT ACP Công suất giác mạc đỉnh (Apical Corneal Power) BOZD Đƣờng kính vùng quang học mặt sau (Back Optic Zone Diameter) BOZR Bán kính vùng quang học mặt sau (Back Optic Zone Radius) FOZR án k nh cong quang học mặt trƣớc ront Peripheral Radius) BUT Thời gian vỡ phim nƣớc mắt KTX Kính tiếp xúc KTXC Kính tiếp xúc cứng Ortho-k Phƣơng pháp chỉnh hình giác mạc bằng kính tiếp xúc cứng đeo đêm (Orthokeratology) RGP Kính tiếp xúc cứng thấm khí (Rigid Gas Permeable) Dk Chỉ số thấm khí FDA Cục quản lý thực phẩm và dƣợc phẩm Hoa Kỳ (Food and Drug Administration) HVID Đƣờng kính ngang của giác mạc (Horizontal Visable Iris Diameter) BCVA Thị lực chỉnh kính tốt nhất (Best Corrected Visual Acuity) UCVA Thị lực không kính (Under Corrected Visual Acuity) D Diop ĐNT Đếm ngón tay LogMAR Lô-ga-rít của góc phân ly tối thiểu (Logarithm of Minimum Angle of Resolution) SD Độ lệch chuẩn (Standard Deviation) SE Độ cầu tƣơng đƣơng Spherical Equivalent) BN Bệnh nhân TL Thị lực TB Trung bình MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN.1 MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM GIÁC MẠC LIÊN QUAN ĐẾN ĐIỀU TRỊ KHÚC XẠ VÀ KÍNH TIẾP XÚC.1 Hình dạng giác mạc.2 Độ dày giác mạc.3 Cấu trúc mô học của giác mạc.4 Bán kính độ cong giác mạc.5 Vai trò của giác mạc trong điều chỉnh cận thị.6 Một số đặc điểm sinh lý giác mạc liên quan đến kính tiếp xúc.2 CÁC LOẠI KÍNH TIẾP XÚC ĐIỀU CHỈNH CẬN THỊ.1 Kính tiếp xúc mềm.2 Kính tiếp xúc cứng.3 PHƢƠNG PHÁP CHỈNH HÌNH GIÁC MẠC BẰNG KÍNH TIẾP XÚC CỨNG ĐEO ĐÊM TRONG ĐIỀU TRỊ CẬN THỊ.1 Lịch sử phát triển của phƣơng pháp chỉnh hình giác mạc.2 Cấu trúc cơ bản của kính ortho-k.3 Cơ chế tác động của kính ortho-k.4 Những thay đổi giác mạc trên lâm sàng.5 Cơ chế kiểm soát tiến triển cận thị.6 Hiệu quả của phƣơng pháp ortho-k điều chỉnh cận thị qua các nghiên cứu trong và ngoài nƣớc.4 CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ ORTHO-K35 1.

Độ cận thị ban đầu. Khúc xạ giác mạc. Tuổi ban đầu. 39 Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU. Tiêu chuẩn lựa chọn. Tiêu chuẩn loại trừ. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Thiết kế nghiên cứu.

Cỡ mẫu nghiên cứu. Phƣơng pháp thu thập số liệu. PHƢƠNG TIỆN VÀ CÁCH THỨC NGHIÊN CỨU.1 Phƣơng tiện nghiên cứu. Thuốc phục vụ nghiên cứu.3 Cách thức nghiên cứu.4 Cách thức tiến hành.5 Kết quả sau đặt kính tiếp xúc cứng.6 Chăm sóc và theo dõi sau đặt kính tiếp xúc cứng và kính gọng.7 Đánh giá kết quả lâu dài điều trị chỉnh hình giác mạc bằng kính ortho-k.

Xử lý số liệu. Đạo đức nghiên cứu. 56 Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.1 ĐẶC ĐIỂM BỆNH NHÂN.1 Đặc điểm chung của các đối tƣợng nghiên cứu.Thông số chức năng trƣớc điều trị. Thông số giải phẫu trƣớc điều trị.

KẾT QUẢ SAU ĐIỀU TRỊ. Kết quả về khúc xạ. Mức độ tiến triển cận thị. Những biến đổi giác mạc.

Mức độ hài lòng. Các biến chứng sau điều trị. YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ ORTHO-K.1 Độ cận ban đầu. Khúc xạ giác mạc.

Tăng trục nhãn cầu với tiến triển cận thị. Lý do ngừng tham gia nghiên cứu. 88 Chƣơng 4: BÀN LUẬN. ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU.

Đối tƣợng nghiên cứu. Đặc điểm các thông số chức năng và giải phẫu trƣớc điều trị. KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ.1 Kết quả thị lực. Kết quả về khúc xạ.

Tiến triển cận thị.4 Những biến đổi giác mạc. Mức độ hài lòng. CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ ORTHO-K .1 Độ cận ban đầu. Khúc xạ giác mạc.

Tăng trục nhãn cầu với tiến triển cận thị. Lý do ngừng tham gia nghiên cứu. 127 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Các chỉ số thấm khí của kính silicon acrylates.2 Các chỉ số thấm khí của kính fluorosilicon acrylates.3 Hiệu quả chỉnh hình giác mạc ở các nghiên cứu.4 Tiến triển cận thị tăng nhanh ở 2 nhóm điều trị theo lứa tuổi.1: Các biến số nghiên cứu. Đặc điểm về tuổi.

Phân bố nhóm theo lứa tuổi. Đặc điểm bệnh nhân theo giới. Phân bố bệnh nhân theo địa dƣ. Các thông số về chức năng.

Các thông số giải phẫu trƣớc điều trị.7 Thị lực không kính nhóm ortho-k sau điều trị.8 Sự thay đổi khúc xạ cầu tƣơng đƣơng so với trƣớc điều trị. Mức độ cầu tƣơng đƣơng tăng theo thời gian (SE). So sánh mức độ tiến triển cận thị của 2 nhóm.11 Chiều dài trục nhãn cầu ở các thời điểm của 2 nhóm.12 Mức tăng chiều dài trục nhãn cầu của 2 nhóm theo thời gian. Mức thay đổi khúc xạ giác mạc nhóm ortho-k.

Kết quả về hiệu ứng điều trị ortho-k trên giác mạc.15 Các biến chứng của nhóm ortho-k và nhóm chứng. Tăng chiều dài trục nhãn cầu (mm) với mức cận thị ban đầu. Mối liên quan giữa tiến triển cận thị t nh bằng. ) và lứa tuổi 83 Bảng 3.

Mối liên quan giữa lứa tuổi và mức độ tiến triển cận thị. Thay đổi chiều dài trục nhãn cầu (mm) ở các lứa tuổi. Mối liên quan giữa tiến triển cận thị t nh bằng ) và giới tính. Mối liên quan giữa thay đổi chiều dài trục nhãn cầu (mm) và giới tính .22 Tuân thủ điều trị, lý do cho việc ngừng điều trị.

Kết quả thị lực sau điều trị ortho-k ở các nghiên cứu. Kết quả khúc xạ cầu tƣơng đƣơng sau điều trị so sánh với một số nghiên cứu.3 Khúc xạ trụ sau điều trị ortho-k của một số nghiên cứu. Các nghiên cứu ortho-k về tiến triển tăng độ cận thị. So sánh hạn chế tăng độ cận của các phƣơng pháp khác.

Tăng chiều dài trục nhãn cầu ở các nghiên cứu ortho-k so với nhóm kính gọng. Tăng chiều dài trục nhãn cầu ortho-k so với phƣơng pháp khác. Tăng chiều dài trục nhãn cầu trong các phƣơng pháp khác.9 Tỷ lệ bỏ cuộc ở một số nghiên cứu. 124 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1 Thị lực không kính ortho-k trƣớc và sau điều trị.2 Các mức độ thị lực không k nh sau điều trị ortho-k.3 Thị lực không k nh sau điều trị và khúc xạ trụ ban đầu.

Thị lực không k nh sau điều trị ortho-k theo mức độ khúc xạ cầu tƣơng đƣơng trƣớc điều trị 64 Biểu đồ 3.5 Thị lực k nh cũ của 2 nhóm theo thời gian.6 Khúc xạ cầu tƣơng đƣơng của 2 nhóm theo thời gian.7 Khúc xạ cầu tồn dƣ sau điều trị nhóm ortho-k.8 Khúc xạ trụ của 2 nhóm theo thời gian.9 Khúc xạ cầu tƣơng đƣơng theo mức độ khúc xạ trƣớc điều trị 68 Biểu đồ 3.10 Mức độ tăng cầu tƣơng đƣơng theo thời gian.11 Mức độ tăng chiều dài trục nhãn cầu ở 2 nhóm.12 Thay đổi khúc xạ giác mạc ở 2 nhóm theo thời gian.13 Thay đổi chỉ số e sau điều trị ortho-k.14 Mối liên quan độ cận cầu ban đầu và thị lực không kính sau điều trị 77 Biểu đồ 3.15 Mối liên quan độ cận ban đầu và độ cận tồn dƣ sau điều trị .16 Tiến triển cận thị theo mức cận thị ban đầu (24 tháng).17 Mối tƣơng quan khúc xạ giác mạc ban đầu với thị lực không k nh sau điều trị 80 Biểu đồ 3. Mối tƣơng quan khúc xạ giác mạc ban đầu và khúc xạ tồn dƣ sau điều trị 80 Biểu đồ 3. Mức thay đổi khúc xạ giác mạc và độ cận điều trị đƣợc. Khúc xạ giác mạc ban đầu và tăng chiều dài trục nhãn cầu.

Mối tƣơng quan giữa tiến triển cận thị và tăng chiều dài trục nhãn cầu 82 Biểu đồ 3. Tăng chiều dài trục nhãn cầu mm) sau 2 năm theo nhóm tuổi. Tăng chiều dài trục nhãn cầu (mm) ở nhóm ortho-k sau 2 năm theo tuổi ban đầu 86 Biểu đồ 3.24 Tăng chiều dài trục nhãn cầu sau 2 năm ở nhóm chứng theo độ tuổi bắt đầu điều trị DANH MỤC HÌNH Hình 1.1 Phân vùng giác mạc.2 Độ dày giác mạc. Các lớp tế bào biểu mô giác mạc.

Chuyển hóa giác mạc.5 Cấu tạo kính tiếp xúc mềm với 3 độ cong.6 Đƣờng k nh và độ dày cạnh rìa.7 Mối tƣơng quan độ cao vòm.8 Cấu trúc phân tử của chất liệu silicon hydrogen.9 Cấu trúc cạnh rìa kính.10 Hình nhuộm fluorescein khi đặt kính tiếp xúc cứng.11 Cấu trúc kính tiếp xúc cứng.12 Độ cao vòm giác mạc và kính tiếp xúc cứng.13 Hình dạng giác mạc khác nhau giữa hình cầu, hình elip thuôn, hình elip dẹt 22 Hình 1.14: Biến đổi các tế bào biểu mô giác mạc sau ortho-k.15 Phân bố tế bào biểu mô trung tâm ra chu vi.16: Lực tác dụng khi mắt nhắm, kính ortho-k trên bề mặt giác mạc, với màng nƣớc mắt ở giữa 24 Hình 1.17 Các lực tác dụng của mi mắt lên kính.18: Các thay đổi của giác mạc trong quá trình sử dụng kính ortho-k 27 Hình 1.19 Hình các vòng đồng tâm trên bản đồ giác mạc.20 Hình mặt cƣời trên bản đồ giác mạc.21 Hình đảo trung tâm trên bản đồ giác mạc. Hình kính lệch dƣới trên bản đồ giác mạc. Hình kính lệch sang ngang trên bản đồ giác mạc.24 Cơ chế kiểm soát tiến triển cận thị ortho-k bằng điều chỉnh viễn thị vùng chu vi 30 Hình 1.25 So sánh tiến triển cận thị ortho-k với các phƣơng pháp.1 Kính tiếp xúc cứng ortho-k.2 Hình tƣ thế chụp và kết quả ảnh bản đồ giác mạc.3: Giác mạc khi mang kính ortho-k có nhuộm màu fluorescein.4: Hình ảnh đánh giá khi thử kính ortho-k có nhuộm fluorescein.5: Hình ảnh thử kính ortho-k xu hƣớng đi lên có nhuộm fluorescein 49 Hình 2.