Nghiên cứu chẩn đoán trước sinh dị tật tim bẩm sinh thường gặp – Luận án Tiến sĩ Y học

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI BÙI HẢI NAM NGHIÊN CỨU CHẨN ĐOÁN TRƯỚC SINH TRONG DỊ TẬT TIM BẨM SINH THƯỜNG GẶP LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI – 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ======= BÙI HẢI NAM NGHIÊN CỨU CHẨN ĐOÁN TRƯỚC SINH TRONG DỊ TẬT TIM BẨM SINH THƯỜNG GẶP Chuyên ngành : Sản Phụ Khoa Mã số 9720105 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người dẫn khoa học: PGS. TRẦN DANH CƯỜNG HÀ NỘI – 2023 LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, trước hết em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến. Ban Giám hiệu và phòng đào tạo Sau Đại học của trường Đại học Y Hà Nội. Ban Giám đốc, phòng kế hoạch tổng hợp, Trung tâm Chẩn đoán trước sinh Bệnh viện Phụ Sản Trung Ương Ban lãnh đạo Bộ môn Phụ Sản, trường Đại học Y Hà Nội.

Với tấm lòng của một người trò, em xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Trần Danh Cường thầy đã trực tiếp hướng dẫn tận tình, giúp đỡ và chia sẻ những khó khăn cùng em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận án này. Em xin trân trọng cảm ơn các nhà khoa học, các Thầy/Cô trong các hội đồng đã giành thời gian đọc và có nhiều góp ý sâu sắc, khoa học và thiết thực giúp em hoàn thiện luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn Ban Giám hiệu trường Đại học Y Dược Thái Nguyên, Bộ môn Phụ Sản trường Đại học Y Dược Thái Nguyên nơi tôi công tác đã tạo mọi điều kiện để tôi được học tập và nghiên cứu. Tôi xin gửi lời tri ân đến tất cả các thai phụ đã tham gia nghiên cứu để tôi hoàn thành luận án.

Cuối cùng, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới người thân trong gia đình và bạn bè đã luôn ủng hộ, động viên em trong suốt thời gian thực hiện luận án này. Đặc biệt gửi lời cảm ơn đến vợ và hai con cùng chia sẻ những vất vả niềm vui trong quá trình nghiên cứu để đạt được kết quả học tập này. Hà Nội, ngày 5 tháng 4 năm 2023 Học viên Bùi Hải Nam LỜI CAM ĐOAN Tôi là Bùi Hải Nam, nghiên cứu sinh khóa 35, Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Sản phụ khoa, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.

Trần Danh Cường. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này.

Hà Nội, ngày 5 tháng 4 năm 2023 Người viết cam đoan Bùi Hải Nam DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT BOBS BACs-on-Beads CNV Copy Number Variations - Biến thể số lượng bản sao CGH Array Comparative Genomic Hybridization microarray – array CGH - Kỹ thuật lai so sánh bộ gen trên microarray DNA Deoxyribonucleic acid ĐMC Động mạch chủ ĐMP Động mạch phổi FISH Fluorescence in situ hybridization - Lai tại chỗ phát huỳnh quang KSSG Khoảng sáng sau gáy NST Nhiễm sắc thể QF- PCR Quantitative fluorescence – Polymerase chain reaction - Huỳnh quang định lượng PCR TBS Tim bẩm sinh TMP Tĩnh mạch phổi TMC Tĩnh mạch chủ MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Giải phẫu học tim thai và quá trình hình thành tim thai. Giải phẫu học tim thai.

Phôi thai học tim thai. Dị tật tim bẩm sinh. Phân loại dị tật tim bẩm sinh. Siêu âm chẩn đoán bệnh tim bẩm sinh của thai nhi.

Các phương pháp chẩn đoán siêu âm. Giá trị của siêu âm trong chẩn đoán dị tật tim bẩm sinh. Siêu âm tim thai – các mặt cắt cơ bản. Đặc điểm siêu âm một số dị tật tim bẩm sinh thường gặp ở thai nhi.

Chẩn đoán nhiễm sắc thể thai. Bộ nhiễm sắc thể bình thường. Bất thường nhiễm sắc thể. Các phương pháp chẩn đoán nhiễm sắc thể trước sinh.

Tình hình nghiên cứu về chẩn đoán trước sinh dị tật tim bẩm sinh và bất thường nhiễm sắc thể thai nhi. Nghiên cứu chẩn đoán dị tật tim bẩm sinh. Nghiên cứu về bất thường nhiễm sắc thể trên thai dị tật tim bẩm sinh…… 41 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Tiêu chuẩn lựa chọn. Tiêu chẩn loại trừ. Phương pháp và kỹ thuật nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Cỡ mẫu nghiên cứu. Các bước tiến hành nghiên cứu. Các biến số và chỉ số nghiên cứu. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu.

Đánh giá kết quả chẩn đoán dị tật tim bẩm sinh. Mối liên quan giữa dị tật tim bẩm sinh với bất thường nhiễm sắc thể. Định nghĩa các biến số. Các tiêu chuẩn, kỹ thuật thực hiện trong nghiên cứu.

Tiêu chuẩn chẩn đoán dị tật tim bẩm sinh theo siêu âm. Đánh giá các bất thường ngoài tim trên siêu âm. Đánh giá nhiễm sắc thể thai nhi. Phương pháp xử lý số liệu.

Đạo đức trong nghiên cứu. 65 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Kết quả chẩn đoán dị tật tim bẩm sinh thường gặp bằng siêu âm tại bệnh viện Phụ Sản Trung Ương. Đặc điểm chung của thai phụ.

Đặc điểm các dị tật tim bẩm sinh. Đặc điểm phối hợp bất thường cơ quan ở thai dị tật tim bẩm sinh. Đặc điểm siêu âm ở một số dị tật tim bẩm sinh thường gặp. Kết quả diễn biến thai kỳ chẩn đoán trước sinh tim bẩm sinh.

Mối liên quan giữa dị tật tim bẩm sinh với bất thường nhiễm sắc thể. Kết quả nhiễm sắc thể ở thai dị tật tim bẩm sinh. Mối liên quan giữa đặc điểm dị tật tim bẩm sinh và đặc điểm nhiễm sắc thể. Kết quả nhiễm sắc thể ở một số loại dị tật tim bẩm sinh thường gặp.

Đặc điểm dị tật tim bẩm sinh ở một số bất thường nhiễm sắc thể thường gặp. Giá trị của kỹ thuật Karyotype và BoBs trong chẩn đoán nhiễm sắc thể ở thai dị tật tim bẩm sinh. 90 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Kết quả chẩn đoán dị tật tim bẩm sinh thường gặp bằng siêu âm tại bệnh viện Phụ Sản Trung Ương.

Đặc điểm chung của thai phụ. Đặc điểm các dị tật tim bẩm sinh. Đánh giá kết quả sau sinh dị tật tim bẩm sinh. Đình chỉ thai nghén ở thai dị tật tim bẩm sinh.

Mối liên quan giữa dị tật tim bẩm sinh và bất thường nhiễm sắc thể. Kết quả nhiễm sắc thể ở thai dị tật tim bẩm sinh. Mối liên quan giữa bất thường nhiễm sắc thể với các nhóm dị tật tim bẩm sinh. Đặc điểm nhiễm sắc thể ở một số dị tật tim bẩm sinh thường gặp.

Đặc điểm dị tật tim bẩm sinh ở các trường hợp bất thường nhiễm sắc thể thường gặp. Giá trị của kỹ thuật Karyotype và BoBs trong chẩn đoán nhiễm sắc thể ở thai dị tật tim bẩm sinh. Ưu điểm và hạn chế của đề tài. 131 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 1.

Các dạng và tỷ lệ dị tật TBS sau sinh. Phân loại theo mức độ phức tạp của bệnh tim bẩm sinh. Đặc điểm tuổi của thai phụ. Đặc điểm số lần sinh đẻ của thai phụ.

Tuổi thai tại thời điểm siêu âm phát hiện dị tật tim bẩm sinh. Tỷ lệ xuất hiện các dị tật tim bẩm sinh. Tỷ lệ các bất thường hệ cơ quan ở thai có tim bẩm sinh. Đặc điểm bất thường vùng mặt cổ ở thai dị tật tim bẩm sinh.

Đặc điểm bất thường hệ thần kinh ở thai dị tật tim bẩm sinh. Đặc điểm bất thường hệ cơ xương ở thai dị tật tim bẩm sinh. Đặc điểm bất thường hệ tiêu hóa ở thai nhi có dị tật tim bẩm sinh. Đặc điểm bất thường hệ tiết niệu sinh dục ở thai dị tật tim bẩm sinh.

Mối liên quan giữa nhóm dị tật tim bẩm sinh đơn thuần/phối hợp và bất thường cơ quan khác ngoài tim. Mối liên quan giữa nhóm dị tật tim bẩm sinh đơn giản/phức tạp và bất thường cơ quan khác ngoài tim. Diễn biến thai kỳ những trường hợp thai dị tật tim bẩm sinh. Dị tật tim trong những trường hợp đình chỉ thai nghén có nhiễm sắc thể bình thường.

Đối chiếu các trường hợp chẩn đoán khác sau sinh. Phân bố số lượng các trường hợp thực hiện kỹ thuật Karyotype và BoBs 80 Bảng 3. Kết quả nhiễm sắc thể ở kỹ thuật Karyotype và BoBs. Tỷ lệ các loại bất thường NST ở thai dị tật tim bẩm sinh.

Mối liên quan giữa đặc điểm dị tật tim bẩm sinh đơn giản/phức tạp và bất thường nhiễm sắc thể. Mối liên quan giữa đặc điểm dị tật tim bẩm sinh đơn thuần/phối hợp và bất thường nhiễm sắc thể. Mối liên quan giữa đặc điểm dị tật tim bẩm sinh phối hợp cơ quan khác và bất thường nhiễm sắc thể. Đặc điểm loại bất thường NST ở các nhóm dị tật tim bẩm sinh.

Mối liên quan giữa bất thường nhiễm sắc thể trong các nhóm dị tật tim bẩm sinh phối hợp bất thường cơ quan khác. Tỷ lệ bất thường NST ở thai có dị tật thông liên thất. Tỷ lệ bất thường NST ở thai dị tật tứ chứng Fallot. Tỷ lệ các dị tật tim bẩm sinh ở thai ở thai Trisomy 18.

Tỷ lệ các dị tật tim bẩm sinh ở thai Trisomy 21. Tỷ lệ các dị tật tim bẩm sinh ở thai Trisomy 13. Tỷ lệ các dị tật tim bẩm sinh ở thai hội chứng Digeorge. Đánh giá sự đồng nhất của kỹ thuật Karyotype và BoBs.

Chi tiết đặc điểm NST những trường hợp bất thường NST khi cùng được phát hiện ở kỹ thuật BoBs và kỹ thuật Karyotype. Chi tiết đặc điểm NST những trường hợp bất thường NST khi không được phát hiện ở kỹ thuật BoBs /kỹ thuật Karyotype. 92 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 1. Tỷ lệ các dị tật tim bẩm sinh được chẩn đoán trước sinh.

Tỷ lệ loại dị tật tim bẩm sinh đơn thuần và phối hợp. Tỷ lệ nhóm dị tật tim bẩm sinh theo mức độ bất thường. Đặc điểm các trường hợp thai có dị tật thông liên thất. Đặc điểm các trường hợp thai có dị tật tứ chứng Fallot.

Đặc điểm các trường hợp thai có dị tật thông sàn nhĩ thất. Đặc điểm các trường hợp thai có dị tật chuyển gốc động mạch. Đặc điểm các trường hợp thai có dị tật thiểu sản tâm thất. Số lượng các trường hợp chẩn đoán trước sinh và sau sinh dị tật tim bẩm sinh.

Tỷ lệ bất thường NST ở thai dị tật bẩm sinh. Đặc điểm loại bất thường nhiễm sắc thể ở thai dị tật tim bẩm sinh.