Luận án nâng cao chất lượng đào tạo bác sĩ đa khoa theo chương trình 4 năm

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI TRẦN ĐỨC THUẬN THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO BÁC SĨ ĐA KHOA THEO CHƯƠNG TRÌNH 4 NĂM CHO VÙNG DÂN TỘC ÍT NGƯỜI LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI – 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ========= TRẦN ĐỨC THUẬN THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO BÁC SĨ ĐA KHOA THEO CHƯƠNG TRÌNH 4 NĂM CHO VÙNG DÂN TỘC ÍT NGƯỜI Chuyên ngành : Y tế công cộng Mã số : 62720301 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS. Trương Việt Dũng HÀ NỘI - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Lãnh đạo Viện Đào tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng - Trường đại học Y Hà Nội đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và trong việc hoàn thành luận án tiến sĩ. Xin chân thành biết ơn sâu sắc GS. Trương Việt Dũng, người thầy hướng dẫn đã tận tình giảng dạy, giúp đỡ và hỗ trợ tôi trong quá trình học tập tại trường và hoàn thành luận án.

Trân trọng biết ơn sâu sắc lãnh đạo Viện Chiến lược và Chính sách y tế cùng các nghiên cứu viên, các cộng sự của Viện đã nhiệt tình hỗ trợ, phối hợp thực hiện nghiên cứu và cung cấp thông tin giúp tôi hoàn thành đề tài này. Xin chân thành cảm ơn các Quý thầy, cô, các tác giả của các công trình nghiên cứu liên quan, đồng nghiệp, gia đình và bạn bè đã tạo điều kiện thuận lợi, đóng góp những ý kiến quý báu, giúp tôi hoàn thành luận án này. Mặc dù đã rất cố gắng, song việc hoàn thiện luận án không tránh khỏi thiếu sót, kính mong được sự chỉ dẫn của Quý thầy, cô, các nhà khoa học, các đồng nghiệp và bạn bè thân thiết. Hà Nội, tháng 5 năm 2018 NCS.

Trần Đức Thuận LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi là Trần Đức Thuận nghiên cứu sinh khóa 29 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Y tế công cộng, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của GS. Trương Việt Dũng. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam.

Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 28 tháng 5 năm 2018 Người viết cam đoan Trần Đức Thuận LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT AAMC Association of American Medical Colleges (Hiệp hội các trường đại học y khoa Mỹ) BHYT Bảo hiểm y tế BMAT BioMedical Admissions Test (thi tuyển sinh y sinh của Anh) BSNT Bác sĩ nội trú BVSKBMTE Bảo vệ sức khoẻ bà mẹ, trẻ em CBYT Cán bộ y tế CNXHKH Chủ nghĩa xã hội khoa học CPIRD Collaborative Project to Increase Production of Rural Doctor (Dự án Hợp tác tăng cường đào tạo bác sĩ nông thôn) ĐB Đồng bằng DHMT Duyên hải miền trung DO Doctor of osteopathic medicine (Một loại văn bằng bác sĩ của Mỹ) DS Dân số DTIN Dân tộc ít người GAMSAT Graduate Australian Medical School Admissions Test (thi tuyển sinh y khoa sau đại học của Úc) GDQP Giáo dục quốc phòng GPA Grade point average (Điềm trung bình học tập) JCU Đại học James Cook (Úc) JMU Đại học Y khoa Jichi (Nhật Bản) MBBS Bachelor of Medicine, Bachelor of Surgery (Cử nhân nội-ngoại khoa – một loại văn bằng y khoa của Anh) MCAT Medical College Admission Test (Thi tuyển sinh đại học y khoa của Mỹ) MCQ Multiple choice question (câu hỏi nhiều lựa chọn) MD Doctor of Medicine (Một loại văn bằng bác sĩ của Mỹ) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MD-PhD Doctorate of Medicine and of Philosophy (Chương trình đào tạo kết hợp bác sĩ-tiến sĩ của Mỹ) MNPB Miền núi phía Bắc NMAT National Medical Admission Test (Thi tuyển sinh y khoa quốc gia của Philippines) ODOD One district – One doctor (Mỗi huyện một bác sĩ) OSCE Objective structured clinical examination (Kiểm tra lâm sàng có cấu trúc khách quan) PVS Phỏng vấn sâu RCS Rural Clinical School (Trường học Lâm sàng nông thôn) RMED Rural Medical Education (Chương trình Y học nông thôn) SKSS Sức khoẻ sinh sản SYT Sở Y tế TCCB Tổ chức cán bộ THPT Trung học phổ thông TL Tỷ lệ TLN Thảo luận nhóm TLYH Tâm lý y học TNTT Tai nạn thương tích TP Trưởng phòng TTYTDP Trung tâm Y tế dự phòng UBND Uỷ ban nhân dân UKCAT United Kingdoms Clinical Aptitude Test (thi đánh giá năng lực lâm sàng của Anh) UMAT Undergraduate Medicine and Health Sciences Admission Test (thi tuyển sinh đại học y khoa và khoa học sức khoẻ của Úc) WHO Tổ chức Y tế thế giới YHCT Y học cổ truyền YHQS Y học quân sự LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN .1 Khái niệm, thuật ngữ .2 Tổng quan nghiên cứu về thực trạng đào tạo bác sĩ .1 Thực trạng đào tạo bác sĩ trên thế giới .2 Thực trạng đào tạo bác sĩ ở Việt Nam.3 Tổng quan nghiên cứu về thực trạng sử dụng bác sĩ .1 Thực trạng sử dụng bác sĩ trên thế giới .2 Thực trạng sử dụng bác sĩ ở Việt Nam.4 Tổng quan về chính sách đào tạo và sử dụng bác sĩ .1 Chính sách đào tạo và sử dụng bác sĩ ở một số nước .2 Chính sách đào tạo và sử dụng bác sĩ ở Việt Nam .5 Mô hình lý thuyết của nghiên cứu.

40 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Đối tượng nghiên cứu .2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu.1 Thời gian nghiên cứu .2 Địa điểm nghiên cứu.3 Khái quát địa bàn nghiên cứu .3 Thiết kế nghiên cứu .4 Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu.1 Nghiên cứu định lượng .2 Nghiên cứu định tính .5 Các chỉ số nghiên cứu.6 Phương pháp thu thập thông tin. 47 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Thu thập thông tin định lượng .2 Thu thập thông tin định tính .3 Lựa chọn và tập huấn điều tra viên .7 Phương pháp xử lý số liệu .8 Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu .9 Hạn chế của nghiên cứu và cách khắc phục .1 Hạn chế của nghiên cứu .2 Cách khắc phục hạn chế. 53 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Thực trạng đào tạo bác sĩ đa khoa 4 năm tại các trường đại học y dược.1 Phân bố sinh viên tuổi, giới, dân tộc và cơ sở đào tạo .2 Mức độ cạnh tranh khi thi tuyển .3 Nhận xét của sinh viên về cơ sở vật chất của nhà trường .4 Chương trình đào tạo .5 Phương pháp giảng dạy .6 Cơ sở thực hành.7 Giảng dạy lâm sàng .8 Nguồn tài chính hỗ trợ cá nhân .9 Năng lực của sinh viên khi tốt nghiệp .2 Thực trạng sử dụng bác sĩ đa khoa 4 năm .1 Phân bố của bác sĩ đa khoa 4 năm .2 Cơ hội phát triển nghề nghiệp .3 Chế độ đãi ngộ tài chính .4 Quan hệ trong công tác .5 Môi trường làm việc .6 Mong đợi trong hoạt động chuyên môn .7 Di chuyển của bác sĩ đa khoa 4 năm. 90 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Đánh giá khả năng đáp ứng nhiệm vụ và đề xuất giải pháp cải thiện chất lượng bác sĩ đa khoa được đào tạo theo chương trình 4 năm .1 Khả năng đáp ứng nhiệm vụ .2 Ý kiến về giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo bác sĩ đa khoa 4 năm.3 Xây dựng tiêu chí tuyển chọn, đào tạo và sử dụng bác sĩ đa khoa 4 năm.

97 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN .1 Thực trạng đào tạo bác sĩ đa khoa 4 năm .2 Thực trạng về cơ sở đào tạo .3 Chương trình đào tạo .4 Cơ sở thực hành.5 Nguồn tài chính hỗ trợ cá nhân .6 Năng lực của sinh viên khi tốt nghiệp .2 Thực trạng về sử dụng bác sĩ đa khoa 4 năm .1 Phân bố của bác sĩ đa khoa 4 năm đang công tác .2 Cơ hội phát triển nghề nghiệp .3 Chế độ đãi ngộ tài chính .4 Quan hệ công tác .5 Môi trường làm việc .6 Di chuyển của bác sĩ đa khoa 4 năm sau đào tạo.3 Tiêu chí tuyển dụng, đào tạo và sử dụng bác sĩ đa khoa 4 năm .1 Tự đánh giá khả năng đáp ứng nhiệm vụ của bác sĩ đa khoa 4 năm .2 Ý kiến về các tiêu chí. 134 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 So sánh hệ thống đào tạo bác sĩ của một số nước.2 Phân bố cơ sở đào tạo chương trình bác sĩ 4 năm năm 2008 .3 So sánh các chương trình đào tạo bác sĩ ở Việt Nam .4 Một số chỉ số sức khoẻ theo các vùng năm 2014 .5 Các loại can thiệp được sử dụng để cải thiện việc duy trì các nhân viên y tế ở vùng sâu vùng xa và nông thôn.1 Cỡ mẫu nghiên cứu định tính.2 Bảng tổng hợp phương pháp nghiên cứu .1 Phân bố sinh viên bác sĩ 4 năm theo nhóm tuổi, giới, dân tộc và cơ sở đào tạo .2 Độ tuổi và thời gian công tác tính đến lúc nhập học .3 So sánh giới tính và nhóm dân tộc .4 Nhận xét của sinh viên về mức độ cạnh tranh khi thi tuyển .5 Tỷ lệ sinh viên đánh giá cơ sở vật chất đạt yêu cầu .6 Ý kiến của sinh viên đánh giá các học phần giáo dục đại cương là “hữu ích” đối với việc học lâm sàng và thực hành nghề nghiệp.7 Ý kiến của sinh viên đánh giá các học phần y học cơ sở là “hữu ích” đối với việc học lâm sàng và thực hành nghề nghiệp.8 Tỷ lệ sinh viên trả lời phương pháp giảng dạy “thường xuyên” được sử dụng .9 Tỷ lệ đồng ý với các tiêu chí đánh giá cơ sở thực hành lâm sàng .10 Tỷ lệ sinh viên đánh giá chất lượng thực hành “tốt” về các học phần lâm sàng.11 Tỷ lệ có ý kiến “đồng ý” với các tiêu chí đánh giá về học phần lâm sàng Nội khoa .12 Tỷ lệ có ý kiến “đồng ý” với các tiêu chí đánh giá về học phần lâm sàng Ngoại khoa. 70 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.13 Tỷ lệ có ý kiến “đồng ý” với các tiêu chí đánh giá về học phần lâm sàng Sản khoa .