Luận án tiến sĩ phát triển năng lực đánh giá trong dạy học đọc hiểu văn bản môn Tiếng Việt cho sinh viên sư phạm tiểu học - Lưu Thị Dịu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI LƯU THỊ DỊU PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN Ở MÔN TIẾNG VIỆT CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM TIỂU HỌC Chuyên ngành: LL&PPDH bộ môn Văn và Tiếng Việt Mã số: 9.11 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC HÀ NỘI – 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI LƯU THỊ DỊU PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN Ở MÔN TIẾNG VIỆT CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM TIỂU HỌC Chuyên ngành: LL&PPDH bộ môn Văn và Tiếng Việt Mã số: 9.11 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học: PGS. Phạm Thị Thu Hương HÀ NỘI – 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Phạm Thị Thu Hương, các kết quả của luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình nào khác. Kết quả nghiên cứu và ý tưởng của các tác giả khác, nếu có, đều được trích dẫn có nguồn gốc rõ ràng.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những điều tôi đã cam đoan ở trên. Tác giả Lưu Thị Dịu ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận án, chúng tôi đã nhận được nhiều sự giúp đỡ quý báu của tập thể và cá nhân. Chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo – PGS. Phạm Thị Thu Hương đã chỉ bảo, tư vấn, hướng dẫn cho tôi về mặt học thuật, giúp tôi thể hiện ý tưởng nghiên cứu trong quá trình hoàn thiện luận án.

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Ban chủ nhiệm Khoa Ngữ văn, Tổ bộ môn Phương pháp dạy học và các nhà khoa học, các thầy cô giáo đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để chúng tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo Trường Đại học Tây Nguyên, cùng các thầy cô Khoa Sư phạm, Bộ môn Giáo dục Tiểu học nơi tôi đang công tác đã luôn ủng hộ, chia sẻ công việc cũng như động viên tinh thần giúp tôi có động lực vượt qua khó khăn để có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập. Tôi xin chân thành cảm ơn sự hợp tác, giúp đỡ nhiệt tình của giảng viên, sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học tại các trường: Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Sư phạm Hà Nội 2, Đại học Quy Nhơn, Đại học Sài Gòn, Đại học Tây Nguyên đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ nhiệt tình trong suốt quá trình khảo sát và thực nghiệm. Lời sau cùng, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới những người thân trong gia đình và những người bạn đã luôn động viên, khích lệ tôi trong quá trình thực hiện và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để tôi hoàn thành luận án.

Xin trọng cảm ơn tất cả sự giúp đỡ quý báu này. Hà Nội, ngày … tháng … năm 202… Tác giả luận án Lưu Thị Dịu iii MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .vii DANH MỤC BẢNG .viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ, HÌNH. xi MỞ ĐẦU. Lí do chọn đề tài.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Giả thuyết khoa học.

Những luận điểm khoa học sẽ đưa ra bảo vệ. Đóng góp của luận án. Kết cấu luận án. 6 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN CỦA HỌC SINH TRONG MÔN TIẾNG VIỆT CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM TIỂU HỌC.

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ. Nghiên cứu về phát triển năng lực nghề nghiệp cho giáo viên, sinh viên sư phạm. Nghiên cứu về phát triển năng lực đánh giá cho giáo viên, sinh viên sư phạm. Nghiên cứu về năng lực đánh giá và phát triển năng lực đánh giá trong dạy học đọc hiểu văn bản.

Nhận xét chung. NĂNG LỰC VÀ ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Ở BẬC ĐẠI HỌC. Năng lực, năng lực nghề nghiệp. Đào tạo giáo viên theo hướng phát triển năng lực.

NĂNG LỰC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN VÀ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN TRONG MÔN TIẾNG VIỆT Ở TIỂU HỌC. Năng lực đọc hiểu văn bản. Đánh giá năng lực đọc hiểu văn bản của học sinh trong môn Tiếng Việt. NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN TRONG MÔN TIẾNG VIỆT CỦA SINH VIÊN SƯ PHẠM TIỂU HỌC.

Một số khái niệm. Cấu trúc năng lực đánh giá năng lực đọc hiểu văn bản trong môn Tiếng Việt của sinh viên sư phạm tiểu học. 49 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN CỦA HỌC SINH TRONG MÔN TIẾNG VIỆT CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM TIỂU HỌC. KHÁI QUÁT VỀ CÁC TRƯỜNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC.

Khái quát về các trường nghiên cứu. Một số đặc điểm của sinh viên sư phạm tiểu học. KHÁI QUÁT VỀ KHẢO SÁT THỰC TRẠNG. Mục tiêu khảo sát.

Nội dung khảo sát. Đối tượng khảo sát. Công cụ và phương pháp điều tra khảo sát. KẾT QUẢ KHẢO SÁT THỰC TRẠNG.

Về chương trình đào tạo. Về học liệu. Thực trạng nhận thức của giảng viên và sinh viên về đánh giá năng lực đọc hiểu văn bản trong dạy học môn Tiếng Việt. Thực trạng năng lực đánh giá năng lực đọc hiểu văn bản trong môn Tiếng Việt của sinh viên sư phạm tiểu học.

Thực trạng phát triển năng lực đánh giá năng lực đọc hiểu văn bản trong môn Tiếng Việt cho sinh viên sư phạm tiểu học. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG. Những kết quả đạt được. Những vấn đề còn tồn tại.

Nguyên nhân của những tồn tại. BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN CỦA HỌC SINH TRONG MÔN TIẾNG VIỆT CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM TIỂU HỌC. CÁC YÊU CẦU KHI PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN CỦA HỌC SINH TRONG MÔN TIẾNG VIỆT CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM TIỂU HỌC. Đảm bảo mục tiêu và chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo ngành Giáo dục Tiểu học.

Đảm bảo tăng cường tính xác thực của bối cảnh đào tạo. Đảm bảo tích cực hóa quá trình học tập, nghiên cứu của sinh viên. Đảm bảo phù hợp các điều kiện của quá trình đào tạo. Đảm bảo mối quan hệ chặt chẽ giữa các thành phần trong cấu trúc của năng lực đánh giá năng lực đọc hiểu văn bản.

MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN CỦA HỌC SINH TRONG MÔN TIẾNG VIỆT CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM TIỂU HỌC. Thiết kế chuẩn đánh giá năng lực đánh giá năng lực đọc hiểu văn bản của sinh viên sư phạm tiểu học. Vận dụng mô hình lớp học đảo ngược để tổ chức dạy học phát triển năng lực đánh giá năng lực đọc hiểu văn bản trong môn Tiếng Việt cho sinh viên sư phạm tiểu học. Tổ chức trải nghiệm hoạt động đánh giá năng lực đọc hiểu văn bản ở môn Tiếng Việt cho sinh viên sư phạm tiểu học.

Kết hợp đánh giá quá trình và đánh giá kết thúc trong phát triển năng lực đánh giá năng lực đọc hiểu văn bản. 126 CHƯƠNG 4: THỰC NGHIỆM. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỰC NGHIỆM. Mục đích, nhiệm vụ thực nghiệm.

Đối tượng thực nghiệm. Nội dung thực nghiệm. Tiến trình thực nghiệm. Tiêu chí và thang đánh giá kết quả thực nghiệm.

KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM. Kết quả đánh giá định lượng. Kết quả đánh giá định tính. Kết quả nghiên cứu trường hợp điển hình.

Nhận xét chung. 160 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 163 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 167 PHỤ LỤC vii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Kí hiệu viết tắt Viết đầy đủ 1 ĐH đại học 2 ĐHVB đọc hiểu văn bản 3 ĐG đánh giá 4 ĐGTX đánh giá thường xuyên 5 ĐGĐK đánh giá định kì 6 ĐLC độ lệch chuẩn 7 ĐTB điểm trung bình 8 GDTH giáo dục tiểu học 9 GiV giảng viên 10 GV giáo viên 11 HS học sinh 12 KTĐG kiểm tra đánh giá 13 LHĐN lớp học đảo ngược 14 NL năng lực 15 NLĐG năng lực đánh giá 16 NVSP nghiệp vụ sư phạm 17 PPDH phương pháp dạy học 18 SV sinh viên 19 TH tiểu học 20 TN thực nghiệm 21 TBC trung bình cộng 22 ThB thứ bậc 23 VB văn bản viii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.

Tiêu chí chất lượng của các chỉ số hành vi NLĐG năng lực ĐHVB của HS ở SV sư phạm Ngữ văn. Số lượng GiV và SV tham gia khảo sát. Nhận thức của GiV và SV về tầm quan trọng của việc ĐG năng lực ĐHVB của HS trong môn Tiếng Việt ở TH. Nhận thức của GiV và SV về mục tiêu ĐG năng lực ĐHVB của HS trong môn Tiếng Việt.

Nhận thức của GiV và SV về hình thức ĐG năng lực ĐHVB trong môn Tiếng Việt. Kết quả nhận thức của GiV và SV về tầm quan trọng của NLĐG năng lực ĐHVB trong môn Tiếng Việt. Đánh giá của GiV và SV về thực trạng NLĐG năng lực ĐHVB trong môn Tiếng Việt của SV sư phạm TH. Mức độ sử dụng các hình thức dạy học để phát triển NLĐG năng lực ĐHVB trong môn Tiếng Việt cho SV sư phạm TH.

Thực trạng nội dung kiểm tra, đánh giá NLĐG năng lực ĐHVB trong môn Tiếng Việt cho SV sư phạm TH. Mức độ GiV sử dụng các hình thức và phương pháp, kĩ thuật đánh giá NLĐG năng lực ĐHVB của SV sư phạm TH. Mức độ GiV sử dụng các công cụ để đánh giá NLĐG năng lực ĐHVB. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển NLĐG năng lực ĐHVB trong môn Tiếng Việt của SV sư phạm TH.

Mô tả các thành tố NLĐG năng lực ĐHVB trong môn Tiếng Việt của SV sư phạm TH. Chỉ số hành vi NLĐG năng lực ĐHVB trong môn Tiếng Việt của SV sư phạm TH. Tiêu chí chất lượng của các chỉ số hành vi. Đề xuất chuẩn đầu ra NLĐG năng lực ĐHVB của HS trong môn Tiếng Việt cho SV sư phạm TH.

Nội dung dạy học mô đun: Kiểm tra, ĐG năng lực ĐHVB của HS trong môn Tiếng Việt. Quy trình thực hiện dạy học theo mô hình LHĐN. Phiếu quan sát hoạt động ĐGTX năng lực ĐHVB trong tiết dạy .