Luận án tiến sĩ: Vai trò tiên lượng của troponin I và NT-proBNP trong hồi sức sau phẫu thuật tim mở ở trẻ em mắc bệnh tim bẩm sinh - Đặng Văn Thức, Đại học Y Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ĐẶNG VĂN THỨC NGHIÊN CỨU VAI TRÒ TIÊN LƯỢNG CỦA TROPONIN I, NT - pro BNP TRONG HỒI SỨC SAU PHẪU THUẬT TIM MỞ Ở TRẺ EM MẮC BỆNH TIM BẨM SINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ĐẶNG VĂN THỨC NGHIÊN CỨU VAI TRÒ TIÊN LƯỢNG CỦA TROPONIN I, NT - pro BNP TRONG HỒI SỨC SAU PHẪU THUẬT TIM MỞ Ở TRẺ EM MẮC BỆNH TIM BẨM SINH Chuyên ngành : Nhi khoa Mã số : 62720135 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Hướng dẫn khoa học: 1. Trần Minh Điển 2. Trần Thị Chi Mai HÀ NỘI LỜI CAM ĐOAN Tôi là: Đặng Văn Thức, nghiên cứu sinh khóa 34 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Nhi khoa xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của Thầy PGS.

Trần Minh Điển. Trần Thị Chi Mai. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Người viết cam đoan ký và ghi rõ họ tên Đặng Văn Thức LỜI CẢM ƠN Với tất cả tấm lòng kính trọng và biết ơn, tôi xin chân thành cảm ơn: PGS. Trần Minh Điển, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương. Người thầy với lòng nhiệt huyết đã truyền thụ kiến thức và chỉ bảo cho tôi trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu, hoàn thành luận án.

Trần Thị Chi Mai, Trưởng khoa Hóa sinh Bệnh viện Nhi Trung ương. Người thầy đã hướng dẫn, đóng góp cho tôi nhiều ý kiến quý báu để tôi hoàn thiện luận án này. Lê Nam Trà, TS. Đặng Thị Hải Vân, PGS.

Phan Hùng Việt, GS. Nguyễn Quốc Kính, PGS. Phạm Thiện Ngọc, GS. Lê Ngọc Thành, TS.

Phan Hữu Phúc đã quan tâm và dành cho tôi những ý kiến quý báu để tôi hoàn thành luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới: Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau đại học và Bộ môn Nhi Trường Đại học Y Hà Nội đã giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu của tôi. Ban giám đốc bệnh viện, tập thể các anh, chị em, đồng nghiệp Trung tâm Tim mạch trẻ em và Khoa Hồi sức Ngoại khoa, khoa Hóa sinh - Bệnh viện Nhi Trung Ương luôn giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình hoàn thiện luận án này. Các người bệnh và gia đình người bệnh đã nhiệt tình tham gia nghiên cứu giúp tôi hoàn thành luận án này.

Gia đình, người thân đã luôn bên cạnh tôi, cùng tôi chia sẻ khó khăn, động viên, khích lệ và hết lòng giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. Tác giả luận án Đặng Văn Thức DANH MỤC VIẾT TẮT ANP : Atrial Natriuretic Peptide AUC : Area under curve (diện tích dưới đường cong) ALĐMP : Áp lực động mạch phổi BNP : Brain Natriuretic Peptide CVP : Central Veinous Pressure - Áp lực tĩnh mạch trung tâm ĐMC : Động mạch chủ ECMO : Extracorporeal Membrane Oxygenation Trao đổi ô xy qua màng ngoài cơ thể. HCCLTT : Hội chứng cung lượng tim thấp NT-proBNP : N Terminal-pro brain Natriuretic Peptide PT : Phẫu thuật RACHS-1 : Risk adjustment congenital heart surgery-1 score Thang điểm nguy cơ phẫu thuật tim bẩm sinh. ROC : Receiver operating characteristic (đường cong ROC) THNCT : Tuần hoàn ngoài cơ thể TnT : Troponin T TnI : Troponin I VIS : Vasoactive Inotropic Score Chỉ số thuốc vận mạch tăng co bóp cơ tim VAP : Ventilator Associated Pneumonia Viêm phổi liên quan đến thở máy MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN.

PHẪU THUẬT TIM MỞ DƯỚI TUẦN HOÀN NGOÀI CƠ THỂ 4 1. Tuần hoàn ngoài cơ thể và bảo vệ cơ tim trong phẫu thuật tim mở 4 1. Một số yếu tố nguy cơ giúp tiên lượng trong phẫu thuật tim mở tim bẩm sinh7 1. Nguồn gốc, cấu trúc, vai trò sinh lý 20 1.

Troponin và tổn thương tế bào cơ tim 21 1. Troponin trong một số bệnh lý tim mạch 23 1. Troponin sau phẫu thuật tim mở tim bẩm sinh 25 1. TỔNG QUAN VỀ NT-proBNP 30 1.

Một vài nét về lịch sử nghiên cứu các peptid thải natri niệu 30 1. Cấu trúc phân tử và quá trình tổng hợp NT- proBNP 31 1. Cơ chế phóng thích và thải trừ nồng độ NT- proBNP huyết thanh 33 1. Định lượng nồng độ NT-proBNP huyết thanh 34 1.

Một số yếu tố ảnh hưởng đến nồng độ NT-proBNP trong huyết thanh 35 1. NT-proBNP ở bệnh nhân sau phẫu thuật tim mở tim bẩm sinh 37 1. SỰ KẾT HỢP CỦA CÁC DẤU ẤN SINH HỌC TRONG DỰ ĐOÁN CÁC BIẾN CỐ TIM MẠCH, HCCCTT VÀ NGUY CƠ TỬ VONG SAU PT TIM BẨM SINH. 42 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu 44 2. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân 44 2. Tiêu chuẩn loại trừ 44 2. Tiêu chuẩn đưa ra khỏi nghiên cứu 44 2.

Phương pháp nghiên cứu 45 2. Thiết kế nghiên cứu 45 2. Qui trình chọn mẫu 45 2. Nội dung nghiên cứu 45 2.

Các biến nghiên cứu 55 2. Thu thập và xử lý số liệu 60 2. Khía cạnh đạo đức nghiên cứu 63 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 64 3.

Sự biến đổi nồng độ của troponin I, NT-pro BNP tại các thời điểm trước và sau phẫu thuật tim mở tim bẩm sinh. Sự biến đổi nồng độ của troponin I và NT-proBNP theo thời gian 67 3. Một số yếu tố liên quan đến nồng độ troponin I và NT-proBNP. Mối liên quan giữa troponin I, NT-proBNP với một số thông số đánh giá huyết động và chỉ số thuốc cường tim-vận mạch.

Mối liên quan của troponin I và NT-proBNP với một số thông số huyết động sau phẫu thuật. Mối liên quan giữa troponin I và NT-proBNP với thang điểm thuốc cường tim - vận mạch (VIS). Giá trị tiên lượng của NT-proBNP và troponin I trong dự đoán hội chứng cung lượng tim thấp 83 3. Tỷ lệ HCCLTT và một số đặc điểm giữa hai nhóm có và không có HCCLTT 83 3.

Khả năng dự đoán HCCLTT của troponin I và NT-proBNP từng thời điểm 86 3. Sự kết hợp một số yếu tố trong dự đoán HCCLTT 88 3. Tương quan của NT-proBNP và troponinI với một số biến chứng sau phẫu thuật và kết quả điều trị sớm 91 3. Tương quan của NT-proBNP và troponinI với một số biến chứng 91 3.

Tương quan của troponin I và NT-proBNP thời điểm T2 với kết quả điều trị 92 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 97 4. Tuổi, giới, cân nặng phẫu thuật 97 4. Đặc điểm về phân loại tim bẩm sinh, thang điểm nguy cơ phẫu thuật RACHS-1 và tình trạng suy tim trước phẫu thuật.

SỰ THAY ĐỔI NỒNG ĐỘ TROPONIN I VÀ NT-proBNP Ở BỆNH NHÂN TIM BẨM SINH SAU PHẪU THUẬT TIM MỞ. Sự thay đổi nồng độ troponin I và NT-proBNP theo thời gian 101 4. Mối liên quan của một số yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến nồng độ NT-proBNP, troponin I. MỐI LIÊN QUAN GIỮA NT-proBNP, TROPONIN I VỚI TÌNH TRẠNG TUẦN HOÀN CỦA BỆNH NHÂN TIM BẨM SINH SAU PHẪU THUẬT TIM MỞ.

Mối liên quan giữa troponin I, NT-proBNP với một số yếu tố huyết động 111 4. Mối liên quan của troponinI và NT-proBNP với thang điểm thuốc vận mạch tăng cường co bóp cơ tim (VIS) 112 4. HỘI CHỨNG CUNG LƯỢNG TIM THẤP VÀ VAI TRÒ CỦA TROPONIN I, NT-proBNP TRONG DỰ ĐOÁN HCCLTT. Tỷ lệ HCCLTT và một số đặc điểm giữa hai nhóm có và không có HCCLTT của bệnh nhân nghiên cứu.

Giá trị dự đoán HCCLTT của troponin I, NT-proBNP 121 4. Sự kết hợp của một số yếu tố trong dự đoán HCCLTT124 4. MỐI LIÊN QUAN CỦA TROPONIN I VÀ NT-proBNP VỚI MỘT SỐ BIẾN CHỨNG VÀ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ SỚM TRONG HỒI SỨC SAU PHẪU THUẬT. Tương quan giữa troponin I và NT-proBNP với một số biến chứng sau phẫu thuật tim mở.

Tương quan troponin I và NT-proBNP thời điểm T2 với kết quả điều trị 129 4. Giá trị dự đoán thời gian thở máy và thời gian nằm hồi sức kéo dài của troponin I, NT-proBNP tại thời điểm T2 130 KẾT LUẬN.136 CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Đặc điểm cấu trúc của BNP và NT-proBNP. Các phương pháp định lượng NT-proBNP.

Đặc điểm về tuổi, cân nặng lúc phẫu thuật. Phân loại thang điểm nguy cơ phẫu thuật RACHS-1 và mức độ suy tim trước phẫu thuật của đối tượng nghiên cứu. Một số đặc điểm lâm sàng trước phẫu thuật của đối tượng nghiên cứu. Phân loại tim bẩm sinh của đối tượng nghiên cứu.

Một số đặc điểm trong và sau phẫu thuật. Mối tương quan của troponin I và NT-proBNP với tuổi. Mối tương quan của troponin I và NT-proBNP với cân nặng. Tương quan của troponin I và NT-proBNP với thang điểm nguy cơ phẫu thuật tim mạch (RACHS-1).

Mối tương quan giữa troponin I nồng độ cao nhất (T1) với thời gian THNCT, thời gian cặp động mạch chủ, thời gian phẫu thuật. Tương quan NT-proBNP thời điểm T2 với thời gian THNCT, thời gan cặp động mạch chủ, thời gian phẫu thuật. Đặc điểm huyết động sau phẫu thuật. Tương quan TnI với một số chỉ số của tình trạng huyết động.

Tương quan của NT-proBNP với một số chỉ số huyết động sau phẫu thuật. Đặc điểm sử dụng thuốc vận mạch của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm chung của thang điểm VIS max, thời gian sử dụng thuốc vận mạch. Tương quan giữa troponin I các thời điểm với giá trị lớn nhất của VIS và thời gian dùng thuốc vận mạch.

Tương quan giữa NT-proBNP các thời điểm với giá trị lớn nhất của VIS và thời gian dùng thuốc vận mạch. Hồi quy đơn biến các yếu tố tiên lượng thời gian sử dụng thuốc vận mạch kéo dài. Hồi quy đa biến các yếu tố tiên lượng thời gian dùng thuốc vận mạch kéo dài trên 120 giờ. So sánh một số đặc điểm giữa 2 nhóm có và không có HCCLTT.

Khả năng dự đoán HCCLTT của troponin I tại các thời điểm. Khả năng dự đoán HCCLTT của NT-proBNP các thời điểm. Khả năng dự đoán HCCLTT của một số yếu tố. Sự kết hợp của Troponin I với một số yếu tố khác trong dự đoán HCCLTT.

Sự kết hợp của NT-proBNP T2 với một số yếu tố khác trong dự đoán HCCLTT. Phân tích đơn biến các yếu tố tiên lượng đến HCCLTT. Hồi quy đa biến các yếu tố tiên lượng của HCCLTT. Tương quan của troponin I (T2), NT-proBNP (T2) với rối loạn nhịp sau phẫu thuật.