Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu sự biến đổi của Super Oxidase Dismutase, Glutathion Peroxidase và tình trạng chống oxy hóa toàn phần TAS ở bệnh nhân viêm gan B mạn tính

MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục biểu đồ Danh mục hình ĐẶT VẤN ĐỀ 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3 1. Một số hiểu biết về gốc tự do trong y sinh học 3 1. Khái niệm về gốc tự do 3 1. Đặc điểm của gốc tự do (R∙).

Quá trình hình thành các gốc tự do 5 1. Trạng thái Stress oxy hóa. Hệ thống chống oxy hóa trong cơ thể 9 1. Các chất chống oxy hóa có bản chất là enzym.

Hệ thống chống oxy hoá có bản chất không enzym. Trạng thái chống oxy hóa toàn phần (TAS). Bệnh gan mạn tính do vi rút B 14 1. Tình hình nhiễm HBV mạn tính trên thế giới và Việt Nam.

Đặc điểm cấu trúc và hệ gen của HBV 16 1. Quá trình nhân lên của HBV. Đáp ứng miễn dịch trong nhiễm HBV mạn tính 21 1.5 Diễn biến tự nhiên của nhiễm HBV mạn tính 22 1. Chẩn đoán viêm gan B mạn tính.

Stress oxy hóa trong bệnh lý viêm gan B mạn tính 26 1. Stress oxy hóa ở bệnh nhân viêm gan B mạn tính 27 1. Vai trò của các chất chống oxy hóa ở bệnh nhân viêm gan B 33 mạn tính 1. Một số nghiên cứu trong và ngoài nước về hoạt độ SOD, GPx 35 và TAS ở bệnh nhân viêm gan B mạn tính CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 38 2.

Đối tượng nghiên cứu 38 2. Phương pháp nghiên cứu 39 2. Thiết kế nghiên cứu. Phương tiện nghiên cứu.

Nội dung và chỉ tiêu nghiên cứu 40 2. Nghiên cứu lâm sàng. Nghiên cứu cận lâm sàng 41 2. Xét nghiệm hoạt độ enzym chống oxy hoá và trạng thái 44 và trạng thái chống oxy hóa toàn phần 2.

Sinh thiết gan. Xử lý số liệu 55 2. Các biện pháp khống chế sai số và hạn chế của đề tài 55 2. Các biện pháp khống chế sai số 55 2.

Hạn chế của đề tài 56 2. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu 56 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 58 3. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu và nhóm chứng 58 3. Đặc điểm về tuổi và giới 58 3.

Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở bệnh nhân viêm gan B. Xác định hoạt độ SOD, GPx và tình trạng chống oxy hóa 62 toàn phần (TAS) huyết tương ở bệnh nhân viêm gan B mạn tính 3. Đánh giá mối liên quan hoạt độ SOD, GPx và TAS trong 64 huyết tương với lâm sàng và cận lâm sàng ở bệnh nhân viêm gan B mạn tính 3. Mối liên quan với tuổi.

Mối liên quan với đặc điểm lâm sàng 66 3. Mối liên quan với đặc điểm cận lâm sàng .69 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN 81 4. Một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở bệnh nhân 81 viêm gan B mạn tính 4. Đặc điểm về tuổi và giới tính.

Một số đặc điểm lâm sàng. Một số đặc điểm cận lâm sàng 85 4. Đặc điểm mô bệnh học nhóm bệnh nhân sinh thiết gan. Hoạt độ SOD, GPx và tình trạng chống oxy hóa toàn phần 92 (TAS) huyết tương ở bệnh nhân viêm gan B mạn tính 4.

Hoạt độ SOD trong huyết tương 93 4. Trạng thái chống oxy hóa toàn phần (TAS). Đánh giá mối liên quan hoạt độ SOD, GPx và TAS trong 99 huyết tương với lâm sàng và cận lâm sàng ở bệnh nhân viêm gan B mạn tính 4. Liên quan với tuổi và giới 99 4.

Mối liên quan với một số đặc điểm lâm sàng. Liên quan với đặc điểm cận lâm sàng. Liên quan với mô học .103 KẾT LUẬN 105 KIẾN NGHỊ 107 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC CÁC CHỮ, KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 1 ALD (Alcoholic Liver Disease) Bệnh gan do rượu 2 ALT Alanine aminotransferase 3 AST Aspartate aminotransferase 4 BN Bệnh nhân 5 CHB Chronic Hepatitis B: Viêm gan B mạn 6 DNA Deoxyribonucleic acid 7 ER Endoplasmic Reticulum: Lưới nội chất 8 GPx Glutathione Peroxydase 9 GTBT Giá trị bình thường 10 HAI Histology Activity Index: chỉ số hoạt động mô bệnh học 11 HBcAb Hepatitis B core antibody: kháng thể kháng kháng nguyênlõi của vi rút viêm gan B 12 HBeAb Hepatitis B e antibody: kháng thể kháng kháng nguyên e của vi rút viêm gan B 13 HBeAg Hepatitis B e antigen: kháng nguyên e của vi rút viêm gan B 14 HBsAb Hepatitis B surface antibody: kháng thể kháng kháng nguyên bề mặt của vi rút viêm gan B 15 HBsAg Hepatitis B surface antigen: kháng nguyên bề mặt của vi rút viêm gan B 16 HBV Hepatitis B virus Vi rút viêm gan B TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 17 HCC Ung thư biểu mô tế bào gan 18 HCV Hepatitis C virus Vi rút viêm gan C 19 KT Kháng thể 20 OHdG Hydroxydeoxyguanosine 21 SL Giá trị p trong kiểm định Mann - Whitney 22 p** Giá trị p trong kiểm định Kruskal - Wallis 23 SL Số lượng 24 ROS Reactive oxygen Species Dạng oxy hoạt động 25 SOD Super Oxydase Dimutase 26 TAS Total antioxydant status Trạng thái chống oxy hóa toàn phần của cơ thể 27 TL Tỷ lệ 28 UTTBG Ung thư tế bào gan 29 VGC Viêm gan cấp 30 VGMT Viêm gan mạn tính 31 VRVG B Viêm gan vi rút B 32 XG Xơ gan DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 2. Giá trị tham chiếu một số chỉ số huyết học đang áp dụng 42 tại Bệnh viện 103 2.

Giá trị tham chiếu một số chỉ số hóa sinh đang áp dụng tại. Tổn thương mô bệnh học theo Knodell năm 1981. Đặc điểm về tuổi 58 3. Đặc điểm về giới tính 58 3.

Các triệu trứng lâm sàng hay gặp. Xét nghiệm Enzym gan. Kết quả xét nghiệm HBV – DNA 60 3. Kết quả xét nghiệm HBeAg 61 3.

Đặc điểm tổn thương gan trên mô bệnh học 61 3. Mức độ viêm gan mạn tính theo phân loại Knodell. Tỷ lệ bệnh nhân định lượng được hoạt độ SOD, GPx 62 và TAS trong huyết tương. Hoạt độ SOD (U/ml) ở bệnh nhân viêm gan B mạn tính.

Hoạt độ GPx (U/ml) ở bệnh nhân viêm gan B mạn tính. Hoạt độ TAS (U/ml) ở bệnh nhân viêm gan B mạn tính 64 3. Mối liên quan giữa hoạt độ SOD trong huyết tương với tuổi 64 3. Mối liên quan giữa hoạt độ GPx trong huyết tương với tuổi 65 3.

Mối liên quan giữa hoạt độ TAS trong huyết tương với tuổi. Mối liên quan giữa hoạt độ SOD trong huyết tương .66 với đặc điểm lâm sàng 3. Mối liên quan giữa hoạt độ GPx trong huyết tương .67 với đặc điểm lâm sàng Bảng Tên bảng Trang 3. Mối liên quan giữa hoạt độ TAS trong huyết tương 68 với đặc điểm lâm sàng 3.

Mối liên quan giữa tỷ lệ bệnh nhân phát hiện được SOD 69 với bilirubin toàn phần 3. Mối liên quan giữa tỷ lệ phát hiện được TAS .69 với bilirubin toàn phần 3. Mối liên quan giữa hoạt độ SOD, GPx và TAS trong huyết tương 70 với bilirubin toản phần 3. Mối liên quan giữa tỷ lệ phát hiện được SOD với enzym gan.

Mối liên quan giữa tỷ lệ phát hiện được TAS với enzym gan 71 3. Mối liên quan giữa hoạt độ SOD với Enzym gan 72 3. Mối liên quan giữa hoạt độ GPx trong huyết tương với enzym gan 72 3. Mối liên quan giữa hoạt độ TAS trong huyết tương với Enzym gan 74 3.

Mối tương quan giữa SOD, GPx và TAS trong huyết tương với 75 enzym gan 3. Mối tương quan giữa SOD, GPx và TAS trong huyết tương 75 với công thức máu 3. Mối liên quan giữa tỷ lệ phát hiện được SOD với HBV-DNA. Mối liên quan giữa tỷ lệ phát hiện TAS với HBV-DNA 76 3.

Mối liên quan giữa hoạt độ SOD, GPx và TAS trong huyết tương 77 với HBV - DNA 3. Mối liên quan giữa tỷ lệ phát hiện được SOD với HBeAg. Mối liên quan giữa tỷ lệ phát hiện TAS với HBeAg. Mối liên quan giữa hoạt độ SOD, GPx và TAS trong huyết 78 tương với HBeAg 3.

Mối liên quan giữa tỷ lệ phát hiện SOD với mức độ viêm gan .78 mạn tính theo phân loại Knodell Bảng Tên bảng Trang 3. Mối liên quan giữa tỷ lệ phát hiện TAS với mức độ viêm gan theo. 79 phân loại Knodell 3. Mối liên quan giữa hoạt độ SOD, GPx và TAS trong huyết tương 79 với mức độ viêm gan mạn tính 3.

Mối tương quan giữa SOD, GPx và TAS trong huyết tương với 80 điểm hoạt độ mô học (HAI) 3. Mối liên quan giữa hoạt độ TAS với tổn thương gan 80 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tên biểu đồ Trang 3. Xét nghiệm Bilirubin máu. Mối liên quan giữa hoạt độ GPx và enzym AST 73 3.

Mối liên quan giữa hoạt độ GPx với enzym GGT 73 DANH MỤC HÌNH Hình Tên hình Trang 1. Các dạng oxy hoạt động trong cơ thể. Phân bố tỷ lệ nhiễm vi rút viêm gan B trên thế giới 15 1. Mô hình chu trình thâm nhập và nhân lên của HBV 21 1.

Stress oxy hóa gây ra bởi HBV. Máy đọc ELISA DAR 800. Hình ảnh bộ kim sinh thiết Hepafix 52 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Trong các bệnh gan mạn tính, viêm gan vi rút B là một bệnh truyền nhiễm ở người do vi rút viêm gan B (Hepatitis B virus, HBV) gây nên, một bệnh để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng ,. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2012, ước tính có hơn 2 tỷ người đã nhiễm HBV và khoảng 240 triệu người đang mang HBV mạn tính.

Bệnh nhân viêm gan B mạn tính (Chronic Hepatitis B - CHB) không được điều trị thường tiên lượng xấu, có thể sẽ dẫn đến xơ gan hoặc ung thư tế bào gan. Hàng năm trên thế giới có khoảng 500 - 700 nghìn người tử vong vì hậu quả của nhiễm HBV. Nhiễm HBV mạn tính là một yếu tố nguy cơ quan trọng trong sinh bệnh học của viêm gan mạn tính, xơ gan và ung thư gan ,. Đột biến vùng lõi, vùng Pres và gen X là những yếu tố quan trọng trong sinh bệnh học của ung thư biểu mô tế bào gan , ,.

Cả hai yếu tố này đều được gắn liền với quá trình stress oxy hóa, quá trình này có thể gây tổn thương lipid, protein và DNA ở mức độ tế bào. Trong cơ thể luôn hình thành một sự cân bằng giữa các dạng oxy hoạt động và các chất chống oxy hóa, đây là một trạng thái cân bằng nội môi nhằm duy trì hoạt động bình thường.