Luận án tiến sĩ Y học: Nghiên cứu đặc điểm giải phẫu và kỹ thuật xử lý bất thường mạch máu ở bệnh nhân ghép thận tại Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN MINH TUẤN nghiªn cøu ®Æc ®iÓm gi¶i phÉu vµ kü thuËt xö lý c¸c bÊt thêng m¹ch m¸u ë bÖnh nh©n ghÐp thËn t¹i bÖnh viÖn h÷u nghÞ viÖt ®øc LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI – 2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN MINH TUẤN nghiªn cøu ®Æc ®iÓm gi¶i phÉu vµ kü thuËt xö lý c¸c bÊt thêng m¹ch m¸u ë bÖnh nh©n ghÐp thËn t¹i bÖnh viÖn h÷u nghÞ viÖt ®øc Chuyên ngành : Ngoại lồng ngực Mã số : 62720124 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. ĐOÀN QUỐC HƯNG HÀ NỘI - 2020 luan an 1 LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các Thầy, Cô và các bạn đồng nghiệp công tác tại các Bệnh viện, Bộ môn, Khoa phòng.đã dày công đào tạo và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, công tác để hoàn thành luận án này: Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức Hà Nội.8 Bộ công an. Bộ môn ngoại, trường Đại học Y Hà Nội. Khoa sau đại học, trường Đại học Y Hà Nội.

Trung tâm phẫu thuật Tim mạch – Lồng ngực bệnh viện hữu nghị Việt Đức. Trung tâm ghép tạng bệnh viện Việt Đức. Khoa thận lọc máu bệnh viện Việt Đức. Khoa gây mê hồi sức, phòng mổ Ghép tạng bệnh viện hữu nghị Việt Đức.

Phòng hồ sơ, thư viện, phòng Kế hoạch tổng hợp bệnh viện Việt Đức. Khoa Ngoại Chung bệnh viện 19.8 Bộ công an. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới phó giáo sư, tiến sĩ Đoàn Quốc Hưng, người Thầy, người trực tiếp hướng dẫn, khích lệ tôi thực hiện luận án. Thầy là một tấm gương mẫu mực về sự đức độ, rộng lượng, người thầy thuốc, người thầy giáo, người bác sĩ với kinh nghiệm nghề nghiệp phong phú, phương pháp làm việc khoa học nghiêm túc để tôi suốt đời phấn đấu noi theo.

Hoàn thành luận án này tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới giáo sư tiến sĩ Lê Ngọc Thành, phó giáo sư tiến sĩ Nguyễn Hữu Ước, phó giáo sư tiến sĩ Nguyễn Quang Nghĩa, phó giáo sư tiến sĩ Hà Phan Hải An, phó giáo sư tiến sĩ Vũ Đăng Lưu, phó giáo sư tiến sĩ Nguyễn Văn Huy những người thầy đã chỉ bảo cho tôi những điều quí báu trong công tác và trong nghiên cứu khoa học. luan an 2 Tôi xin cảm ơn tập thể bác sĩ Trung tâm phẫu thuật Tim mạch - Lồng ngực và Trung tâm Ghép tạng đã ủng hộ, giúp đỡ tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án này. Xin cám ơn tập thể cán bộ nhân viên khoa Ngoại Chung Bệnh viện 19.8 BCA đã đồng hành, theo dõi, chia sẻ cùng tôi trong công việc và cuộc sống. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn vô hạn tới công lao trời biển của tứ thân phụ mẫu sinh thành chăm sóc, hết lòng tạo điều kiện cho tôi học tập phấn đấu thành người có ích trong xã hội.

Xin bày tỏ lòng biết ơn tới vợ và 2 con là tình yêu và sức mạnh đã cổ vũ, động viên, tạo động lực cho tôi trong giai đoạn đáng nhớ của cuộc đời. Hà Nội, ngày 15 tháng 2 năm 2020 NGUYỄN MINH TUẤN luan an 3 LỜI CAM ĐOAN Tôi là NGUYỄN MINH TUẤN nghiên cứu sinh khóa 35 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Ngoại Tim mạch - Lồng ngực, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Đoàn Quốc Hưng. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam.

Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 15 tháng 2 năm 2020 NGUYỄN MINH TUẤN luan an 4 CHỮ VIẾT TẮT Antigen AG Bệnh viện hữu nghị Việt Đức BVHNVĐ Cộng hưởng từ CHT Cắt lớp vi tính CLVT Cytomegalovirus CMV Digital Subtraction Angiography DSA Đồng vị phóng xạ ĐVPX Động mạch ĐM Động mạch chủ bụng ĐMCB Động mạch mạc treo tràng dưới ĐMMTTD Động mạch mạc treo tràng trên ĐMMTTT Động mạch thận ĐMT Hepatitis B virus HBV Hepatitis C virus HCV Human immunodeficiency virus HIV Human Leucocyte Antigen HLA Mức lọc cầu thận MLCT Phải P Polymerase Chain Reaction PCR Resistive index RI Tĩnh mạch TM Trái T luan an 5 MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. Đặc điểm giải phẫu mạch máu thận liên quan đến ghép thận.

Động mạch thận. Tĩnh mạch thận. Chẩn đoán hình ảnh ứng dụng trong ghép thận. Chụp cắt lớp vi tính đa dãy.

Chụp mạch số hóa xóa nền. Xạ hình thận. Kỹ thuật khâu nối và xử lý các bất thường mạch máu trong ghép thận từ người cho sống. Các kiểu nối mạch máu trong ghép thận.

Kỹ thuật khâu, nối mạch máu trong ghép thận.3 Biến chứng về mạch máu trong ghép thận. Các nghiên cứu về ghép thận với thận ghép có bất thường mạch máu. Tại Việt Nam. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu.1 Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân vào nhóm nghiên cứu. Tiêu chuẩn loại trừ bệnh nhân. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu .3 Nội dung nghiên cứu.4 Các chỉ tiêu nghiên cứu đánh giá phẫu thuật ghép thận.

Xử lý số liệu. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu.51 luan an 6 CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Một số đặc điểm chung.1 Tuổi - giới người nhận thận.2 Tuổi - giới người hiến thận.3 Quan hệ giữa người hiến thận và người nhận thận.4 Hòa hợp miễn dịch giữa người hiến và người nhận thận.5 Hình ảnh giải phẫu thận, mạch máu thận của người hiến trên siêu âm và chụp cắt lớp vi tính.

Đo đồng vị phóng xạ thận người hiến.2 Lựa chọn vị trí thận lấy để ghép từ người sống hiến thận.1 Lựa chọn vị trí lấy thận từ người sống hiến thận dựa trên kết quả đồng vị phóng xạ thận.2 Lựa chọn vị trí lấy thận dựa trên chụp cắt lớp vi tính động mạch thận.3 Tương quan giữa kết quả đồng vị phóng xạ và kết quả chụp cắt lớp vi tính động mạch của thận lấy.3 Phẫu thuật ghép thận.1 Đặc điểm mạch máu thận sau khi lấy ra để ghép. Vị trí đặt thận ghép.3 Vị trí làm miệng nối mạch máu khi ghép thận.4 Các phương pháp xử lý khi thận ghép có nhiều mạch máu.4 Kết quả phẫu thuật ghép thận từ người sống hiến thận với thận ghép có nhiều mạch máu.1 Tình trạng miệng nối mạch máu và tưới máu thận sau khi nối xong.2 Bài tiết nước tiểu của thận ghép sau khi tưới máu trở lại.3 Thời gian phẫu thuật và nằm viện sau phẫu thuật.4 Siêu âm thận ghép sau phẫu thuật.5 Chức năng thận ghép sau phẫu thuật.6 Khám theo dõi bệnh nhân sau ghép thận.7 Biến chứng ngoại khoa sau ghép thận.80 luan an 7 CHƯƠNG 4.1 Đặc điểm chung của người hiến và người nhận thận.2 Quan hệ giữa người hiến và người nhận thận.3 Hòa hợp miễn dịch giữa người hiến và người nhận thận.2 Đặc điểm giải phẫu mạch máu thận ghép.1 Đặc điểm giải phẫu mạch máu thận người hiến trước khi lấy thận.2 Lựa chọn vị trí thận lấy để ghép.3 Đặc điểm giải phẫu mạch máu và các phương pháp xử lý những bất thường mạch máu của thận ghép.1 Vị trí đặt thận ghép.2 Đặc điểm giải phẫu và kỹ thuật khâu nối, xử lý mạch máu trong ghép thận. Kết quả tưới máu thận ghép sau ghép thận từ người cho sống với thận ghép có nhiều mạch máu.1 Đánh giá tưới máu và bài tiết nước tiểu của thận ngay trong mổ.2 Kết quả sớm sau ghép thận.3 Kết quả phẫu thuật ghép thận.4 Biến chứng trong ghép thận.5 Theo dõi sau ghép thận.127 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan an 8 DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1 Phù hợp nhóm máu giữa người hiến và người nhận thận.1: Tuổi của bệnh nhân nhận thận.2: Tuổi của người hiến thận.3: Quan hệ giữa người hiến thận và người nhận thận.4: Phù hợp nhóm máu ABO giữa người hiến và người nhận.5: Hòa hợp HLA giữa người hiến và người nhận thận.6: Số động mạch thận lấy trên chụp cắt lớp vi tính mạch thận.7: Kích thước động mạch thận lấy khi thận có 01 động mạch.8: Kích thước động mạch thận lấy của người hiến qua chụp cắt lớp vi tính.9: Số lượng tĩnh mạch thận lấy trên chụp cắt lớp vi tính.10: Tương quan số động mạch và tĩnh mạch của thận lấy để ghép thông qua chụp cắt lớp vi tính.11: So sánh chức năng của từng thận thông qua kết quả đồng vị phóng xạ.12: Vị trí lấy thận tương quan với kết quả đồng vị phóng xạ.13: Lựa chọn vị trí lấy thận để ghép dựa trên chụp cắt lớp vi tính động mạch thận.14: Tương quan giữa kết quả đồng vị phóng xạ và kết quả chụp cắt lớp vi tính động mạch của thận lấy.15: Đặc điểm động mạch thận ghép.16: Kích thước động mạch thận ghép sau khi lấy để ghép.17: Tương quan số động mạch thận giữa chụp cắt lớp vi tính mạch thận và thực tế khi phẫu thuật.18: Đặc điểm tĩnh mạch thận ghép.19: Kích thước tĩnh mạch thận sau khi lấy ra để ghép.20: Tương quan số tĩnh mạch thận giữa chụp cắt lớp vi tính mạch thận và thực tế khi phẫu thuật.21: Số lượng động mạch và tĩnh mạch của thận ghép.66 luan an 9 Bảng 3.22: Tương quan giữa vị trí thận lấy và vị trí đặt thận ghép.23: Các phương pháp xử lý mạch máu khi thận ghép có nhiều động mạch.24: Liên quan giữa đường kính động mạch thận với các phương pháp xử trí động mạch thận khi ghép.25: Các phương pháp xử lý mạch máu khi thận ghép có nhiều tĩnh mạch.26: Liên quan giữa đường kính tĩnh mạch thận với các phương pháp xử trí tĩnh mạch thận khi ghép.27: Tình trạng miệng nối mạch máu sau nối.28: Tình trạng tưới máu thận ghép sau khi bỏ kẹp mạch máu.29: Thời gian thận bắt đầu bài tiết ra nước tiểu sau khi nối xong và bỏ kẹp mạch máu.30: Thời gian phẫu thuật, thời gian làm miệng nối mạch máu và nằm viện sau phẫu thuật.31: Phân nhóm bệnh nhân theo số ngày nằm viện sau ghép thận.32: Chức năng thận ghép sau phẫu thuật.33: Tình hình khám định kỳ và theo dõi bệnh nhân.34: Huyết áp động mạch của bệnh nhân trước và sau ghép thận.35: Điều trị huyết áp cho bệnh nhân trước và sau ghép thận.36: Kết quả siêu âm thận ghép sau khi bệnh nhân ra viện.37: Chỉ số RI động mạch thận ghép tại các thời điểm khám kiểm tra sau phẫu thuật ghép thận.38: Kết quả xét nghiệm nồng độ ure và creatinin sau ghép thận.39: Các loại biến chứng mạch máu ghép thận.