Luận án tiến sĩ: Đánh giá thực nghiệm và kết quả điều trị tủy răng hàm nhỏ người cao tuổi bằng hệ thống Protaper Next - Trường Đại học Y Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI PHẠM THỊ HẠNH QUYÊN ĐÁNH GIÁ THỰC NGHIỆM VÀ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ TỦY RĂNG HÀM NHỎ NGƯỜI CAO TUỔI CÓ SỬ DỤNG HỆ THỐNG PROTAPER NEXT LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI PHẠM THỊ HẠNH QUYÊN ĐÁNH GIÁ THỰC NGHIỆM VÀ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ TỦY RĂNG HÀM NHỎ NGƯỜI CAO TUỔI CÓ SỬ DỤNG HỆ THỐNG PROTAPER NEXT Chuyên ngành : Răng Hàm Mặt Mã số : 62720601 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1.TS Đỗ Quang Trung 2.TS Trịnh Thị Thái Hà HÀ NỘI LỜI CAM ĐOAN Tôi là Phạm Thị Hạnh Quyên nghiên cứu sinh khóa 33 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Răng Hàm Mặt, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Đỗ Quang Trung và PGS.TS Trịnh Thị Thái Hà - Đại học Y Hà Nội. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam 3. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này.

Hà Nội, ngày tháng năm Người viết cam đoan Phạm Thị Hạnh Quyên DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT NCT : Người cao tuổi HTOT : Hệ thống ống tủy OT : Ống tủy BT : Buồng tủy CBCT : Cone Beam Computed Tomography PTN : Protaper Next PTU : Protaper Universal RHN : Răng hàm nhỏ RHNHT : Răng hàm nhỏ hàm trên RHNT1 HT : Răng hàm nhỏ thứ nhất hàm trên RHNT2 HT : Răng hàm nhỏ thứ hai hàm trên TBOT : Trám bít ống tủy THT : Tủy hoại tử VQC : Viêm quanh cuống VTKHP : Viêm tủy không hồi phục MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN. Khái niệm NCT và thực trạng dân số NCT ở Việt nam. Khái niệm người cao tuổi. Thực trạng già hóa dân số ở Việt nam.

Đặc điểm giải phẫu nhóm răng hàm nhỏ hàm trên. Đặc điểm giải phẫu ngoài răng hàm nhỏ hàm trên. Đặc điểm giải phẫu HTOT răng hàm nhỏ hàm trên. Phân loại HTOT theo Vertucci.

Thay đổi ở răng và hệ thống ống tủy ở NCT. Một số giả thuyết về quá trình lão hóa. Thay đổi sinh lý ở răng và HTOT. Bệnh lý tủy răng người cao tuổi.

Phân loại bệnh lý tủy răng. Một số đặc điểm bệnh lý tủy răng ở NCT. Phương pháp điều trị tủy toàn bộ. Các vấn đề lưu ý trong điều trị nội nha cho người cao tuổi.

Các phương pháp đánh giá hiệu quả tạo hình của dụng cụ.6 Một số nghiên cứu về hiệu quả tạo hình của PTU và PTN.35 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Nghiên cứu thực nghiệm. Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương tiện vật liêu nghiên cứu. Thu thập thông tin. Nghiên cứu can thiệp lâm sàng. Đối tượng nghiên cứu.2 Phương pháp nghiên cứu.

Trang thiết bị và vật liệu nghiên cứu. Các bước tiến hành nghiên cứu. Thu thập thông tin. Thu thập, phân tích và xử lý số liệu.

Đạo đức trong nghiên cứu.57 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Nhận xét hiệu quả tạo hình ống tủy bằng PTN và PTU trên thực nghiệm. Đặc điểm hình thái HTOT nhóm răng hàm nhỏ hàm trên ở người cao tuổi. Kết quả tạo hình trên thực nghiệm.

Đặc điểm lâm sàng, X quang và kết quả điều trị nội nha RHNHT ở người cao tuổi có sử dụng hệ thống trâm xoay PTN. Phân bố bệnh nhân theo tuổi và giới. Phân bố theo lý do đến khám. Phân bố răng theo nguyên nhân tổn thương.

Phân bố răng theo bệnh lý. Đặc điểm tổn thương trên X quang. Phân bố số lượng OT theo loại răng. Số lần sửa soạn HTOT.

File đầu tiên đi hết được chiều dài làm việc. File cuối cùng hoàn thiện tạo hình OT. Tai biến trong quá trình sửa soạn HTOT. Thời gian sửa soạn HTOT.

Kết quả ngay sau trám bít ống tủy. Kết quả điều trị sau 1 tháng. Kết quả điều trị sau 3 tháng. Kết quả điều trị sau 6 tháng.83 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN.

Nhận xét kết quả tạo hình của trâm xoay PTN trên thực nghiệm. Đặc điểm hình thái HTOT RHNHT. Kết quả tạo hình hệ thống ống tủy trên thực nghiệm. Đặc điểm lâm sàng, X quang và kết quả điều trị nội nha RHNHT ở người cao tuổi có sử dụng hệ thống trâm xoay PTN.

Đặc điểm của nhóm đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng và Xquang. Khả năng tạo hình của Protaper Next ở ống tủy người cao tuổi. Đánh giá kết quả điều trị.

Những hạn chế của luận án.117 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Đánh giá ngay sau khi hàn: Dựa vào X-quang. Tiêu chuẩn đánh giá kết quả điều trị theo Hiệp hội Nội nha Hoa Kỳ (2005). Phân bố số lượng chân răng theo nhóm răng.

Phân bố số lượng OT theo nhóm răng. Phân bố hình thái ống tủy nhóm RHN thứ nhất theo Vertucci. Phân bố hình thái ống tủy nhóm RHN thứ 2 theo Vertucci. Chiều dài làm việc của OT.

File đầu tiên thông được HTOT. Tai biến khi tạo hình. Thời gian tạo hình OT. Sự thay đổi độ cong của OT.

Giá trị dịch chuyển trung bình của trục trung tâm sau khi sửa soạn bằng các dụng cụ tại 10 điểm tính từ điểm thắt chóp của ống tủy. Khả năng ổn định tâm của dụng cụ. Phân bố bệnh nhân theo tuổi và giới. Phân bố răng theo nguyên nhân tổn thương.

Phân bố răng theo bệnh lý. Phân bố bệnh lý theo nhóm tuổi. Đặc điểm tổn thương trên phim X quang. Phân bố số lượng OT theo răng.

File đầu tiên thông được HTOT. File tạo hình OT cuối cùng. Tai biến trong quá trình sửa soạn OT. Thời gian sửa soạn OT sau khi tạo đường trượt.

Thời gian tạo hình OT theo nhóm tuổi. Đánh giá kết quả ngay sau TBOT trên phim X quang. Đánh giá kết quả TBOT theo tuổi. Kết quả điều trị sau 1 tháng theo nhóm răng.

Kết quả điều trị sau 1 tháng theo nhóm tuổi. Kết quả điều trị sau 3 tháng theo nhóm tuổi. Kết quả điều trị sau 6 tháng theo nhóm răng. Kết quả điều trị sau 6 tháng theo nhóm tuổi.84 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.

Phân bố độ cong của OT trước khi tạo hình theo nhóm. Đặc điểm canxi hóa HTOT. Phân bố theo lý do đến khám. Đặc điểm của HTOT trên phim X quang.

Đặc điểm OT RHNHT. Số lần sửa soạn HTOT.75 DANH MỤC HÌNH Hình 1. Hình ảnh mặt ngoài RHNT1HT phải. Hình ảnh mặt gần RHNT1HT phải.

Hình ảnh RHNT1HT phải đã nhổ với 3 chân răng. Hình ảnh mặt ngoài RHNT2HT phải. Hình ảnh mặt gần RHNT2HT phải. Hình thể trong RHNT1HT trên phim CBCT với 1,2 và 3 OT.

Hình thể trong RHNT2HT trên phim CBCT với 1,2 và 3OT. Phân loại HTOT theo Vertucci. So sánh thiết diện cắt ngang và chuyển động của PTN và PTU. Bộ file tạo hình OT PTN.

Bộ file tạo hình PTU. Mẫu hàm được định vị trên giá gắn của máy CBCT. Đo góc cong ống tủy theo Schneider [54]. Hình ảnh trên CBCT ống tủy trước (A) và sau tạo hình (B).

Mũi khoan mở tủy. Motor Xsmart Plus. Máy đo chiều dài OT. Đầu bơm rửa nội nha.

Cement trám bít OT. Cone giấy chuẩn hóa. Cone gutta chuẩn hóa.49 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Ở Việt Nam tốc độ già hóa dân số đang diễn ra nhanh hàng đầu châu Á và cũng thuộc diện nhanh nhất thế giới. Vào năm 2011 tỷ lệ người dân trên 65 tuổi đạt 7% dân số, sớm hơn dự báo 6 năm.

Nếu như năm 2012, cứ 11 người dân mới có 1 người cao tuổi (tỷ lệ 11/1) thì theo dự báo, đến năm 2029 tỷ lệ này là 6/1 và năm 2049 là 4/1. Hiện 39% người cao tuổi Việt Nam vẫn còn đang lao động [1. Do đó nhu cầu chăm sóc răng miệng cho họ tăng đáng kể trong những năm gần đây. Tuy nhiên ở người cao tuổi cấu trúc răng miệng có những suy thoái và thay đổi về hình thái và chức năng theo thời gian nên một số vấn đề bệnh lý sẽ thường gặp hơn, có những biểu hiện lâm sàng và phi lâm sàng khác người trẻ.

Điều trị răng miệng cho họ do vậy cũng đòi hỏi có những xử lý khác biệt và thích hợp. Trong chuyên ngành nha khoa thì điều trị nội nha là lĩnh vực mà bác sĩ hay gặp. Điều trị nội nha là một giai đoạn quan trọng trong nha khoa bảo tồn, nhằm giữ lại chức năng ăn nhai và thẩm mỹ cho một răng bệnh lý. Trong đó, việc tạo hình ống tủy tốt đóng vai trò quan trọng để điều trị thành công, không chỉ nhờ loại bỏ các mô nhiễm trùng, mà đồng thời tạo hình dạng thuận lợi cho việc hàn kín ống tuỷ theo không gian ba chiều [2.

Nhóm răng hàm nhỏ là nhóm răng chuyển tiếp, có cấu trúc giải phẫu hệ thống ống tủy đa dạng, có đặc trưng là các ống tủy dẹt theo chiều gần- xa và một số các dải eo nối liền giữa các ống tủy chính ở những răng có hai hoặc ba ống tủy. Do nhóm răng hàm nhỏ là các răng chuyển tiếp nên tỷ lệ các ống tủy cong đặc biệt là các ống tủy cong nhiều dạng chữ L hoặc cong hai đoạn chữ S cao [4. Việc nghiên cứu các hệ thống file tạo hình ống tủy là các trâm xoay liên tục 2 hiện tại đang được cân nhắc ứng dụng cho những hệ thống ống tủy cong có thiết diện cắt ngang không tròn này. Năm 2013, Dentsly - Maillefer đã đưa ra hệ thống trâm Protaper Next (PTN), được làm bằng Ni-Ti theo công nghệ M- Wire, là hệ thống trâm xoay chuyển động liên tục sử dụng kèm với motor quay.

Đặc điểm nổi bật của hệ thống PTN là mỗi cây trâm có tỉ lệ thuôn thích hợp, thiết diện cắt ngang hình chữ nhật lệch tâm tạo chuyển động vênh khi quay làm giảm sự tiếp xúc giữa rãnh cắt với thành ngà răng, do đó làm giảm khả năng bị khóa trâm và luôn giữ dụng cụ ở trung tâm ống tủy , phù hợp với những ống tủy có hình dạng không tròn hoặc cong, tắc nhiều. Đồng thời, nhờ công nghệ xử lý nhiệt M-Wire giúp trâm trở nên đàn hồi hơn. Với những ưu điểm đó, trâm PTN đã được bác sĩ chuyên khoa nội nha sử dụng để tăng hiệu quả tạo hình ở những ca lâm sàng khó, đặc biệt ở ống tủy hẹp, canxi hóa sinh lý hoặc bệnh lý của người cao tuổi.