Luận án tiến sĩ đánh giá kết quả điều trị ung thư âm hộ di căn hạch bằng phẫu th

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI LÊ TRÍ CHINH ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ ÂM HỘ DI CĂN HẠCH BẰNG PHƯƠNG PHÁP PHẪU THUẬT KẾT HỢP XẠ TRỊ GIA TỐC Chuyên ngành : Ung thư Mã số : 62720149 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Văn Tuyên HÀ NỘI - 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi là Lê Trí Chinh, nghiên cứu sinh khoá 32 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Ung thư, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của Thày PGS. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam.

Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Người viết cam đoan Lê Trí Chinh CÁC CHỮ VIẾT TẮT AH : Âm hộ CTV : (Clinical Target Volume) - Thể tích bia lâm sàng DFS : (Disease Free Survival) - Sống thêm không bệnh DOI : (Depth of invasion) - Độ sâu xâm lấn mô đệm FIGO : (International Federation of Gynecology and Obstetrics) Liên đoàn sản phụ khoa quốc tế GOG : (Gynecologic Oncology Group) Hội ung thư sản phụ khoa GTV : (Gross Tumor Volume) - Thể tích u thô OS : (Overall Survival) - Sống thêm toàn bộ PS : (Performance status) - Chỉ số toàn trạng PTV : (Planning Taget Volume) - Thể tích bia lập kế hoạch TNM : Tumor Node Metastasis UTBMV : Ung thư biểu mô vảy WHO : (World Health Organization) - Tổ chức y tế thế giới MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1: TỔNG QUAN.

Đặc điểm giải phẫu. Hình thể ngoài 3 1. Cấu trúc bạch huyết 6 1. Dịch tễ học, cơ chế bệnh sinh ung thư âm hộ.

Dịch tễ học 8 1. Các yếu tố nguy cơ 10 1. Tiến triển tự nhiên của ung thư âm hộ 11 1. Chẩn đoán bệnh ung thư âm hộ.

Triệu chứng lâm sàng 11 1. Triệu chứng cận lâm sàng 12 1. Chẩn đoán giai đoạn 12 1. Đặc điểm giải phẫu bệnh học.

Phân loại mô bệnh học 15 1. Đặc điểm mô bệnh học ung thư biểu mô vảy ở âm hộ 16 1. Phân độ mô học 18 1. Điều trị ung thư âm hộ di căn hạch bẹn.

Biến chứng trong quá trình điều trị 31 1. Các yếu tố tiên lượng ở bệnh nhân ung thư âm hộ. Kích thước khối u âm hộ 32 1. Độ sâu xâm lấn mô đệm.

Độ mô học khối u âm hộ. Diện cắt khối u âm hộ. Tình trạng di căn hạch bẹn. Các yếu tố khác.

Các nghiên cứu về ung thư âm hộ di căn hạch bẹn tại Việt Nam và trên thế giới.36 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu .Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Tính cỡ mẫu. Phương pháp tiến hành và quy trình thực hiện nghiên cứu. Các chỉ số, biến số trong nghiên cứu. Thu thập, phân tích, xử lý số liệu.

Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu. 55 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm của bệnh nhân trong nghiên cứu. Chỉ số toàn trạng.

Triệu chứng lâm sàng. Tiền sử bệnh tật của bệnh nhân. Kết quả điều trị. Kết quả điều trị phẫu thuật.

Kết quả giải phẫu bệnh sau mổ. Phân loại giai đoạn bệnh sau mổ. Kết quả điều trị tia xạ. Đặc điểm tái phát, di căn.

Thời gian sống thêm 70 3. Một số yếu tố tiên lượng ở bệnh nhân ung thư âm hộ di căn hạch. Các yếu tố ảnh hưởng đến tỉ lệ tái phát. Các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian sống thêm toàn bộ 76 Chương 4: BÀN LUẬN.

Đặc điểm của bệnh nhân trong nghiên cứu. Tuổi mắc bệnh 87 4. Chỉ số toàn trạng 88 4. Triệu chứng lâm sàng 89 4.

Tiền sử bệnh tật của bệnh nhân 94 4. Kết quả điều trị. Kết quả điều trị phẫu thuật 94 4. Kết quả giải phẫu bệnh sau mổ 97 4.

Phân loại giai đoạn bệnh sau mổ. Kết quả điều trị xạ trị. Đặc điểm tái phát, di căn. Thời gian sống thêm.

Một số yếu tố tiên lượng ở bệnh nhân ung thư âm hộ di căn hạch 113 4. Các yếu tố ảnh hưởng đến tỉ lệ tái phát u âm hộ. Các yếu tố ảnh hưởng đến tỉ lệ tái phát hạch bẹn. Các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian sống thêm toàn bộ.

129 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Độ tuổi của bệnh nhân. Nghề nghiệp của bệnh nhân. Chỉ số toàn trạng.

Một số triệu chứng lâm sàng. Đặc điểm lâm sàng khối u âm hộ. Đặc điểm hạch bẹn trên lâm sàng. Tiền sử bệnh tật của bệnh nhân.

Phương pháp phẫu thuật. Biến chứng sau phẫu thuật. Đặc điểm mô bệnh học khối u âm hộ sau mổ. Phân loại giai đoạn theo khối u sau mổ.

Số lượng hạch bẹn vét được sau mổ. Đặc điểm mô bệnh học hạch bẹn sau mổ. Phân loại giai đoạn bệnh sau mổ. Điều trị xạ trị.

Biến chứng sau xạ trị. Đặc điểm tái phát sau điều trị phẫu thuật và xạ trị. Thời gian tái phát sau điều trị. Đặc điểm di căn xa sau khi điều trị.

Phương pháp điều trị bệnh nhân có tái phát tại chỗ tại vùng. Tỷ lệ thời gian sống thêm toàn bộ. Liên quan giữa vị trí khối u và tỉ lệ tái phát. Liên quan giữa kích thước khối u và tỉ lệ tái phát.

Liên quan giữa diện cắt khối u và tỉ lệ tái phát. Liên quan giữa độ mô học khối u và tỉ lệ tái phát. Liên quan giữa độ sâu xâm lấn mô đệm khối u và tỉ lệ tái phát. Liên quan giữa số lượng hạch di căn và tỉ lệ tái phát.

Liên quan giữa vị trí hạch di căn và tỉ lệ tái phát. Liên quan giữa giai đoạn hạch di căn và tỉ lệ tái phát. Thời gian sống thêm toàn bộ theo kích thước khối u. Thời gian sống thêm toàn bộ theo vị trí của khối u âm hộ.

Thời gian sống thêm toàn bộ theo độ sâu xâm lấn mô đệm. Thời gian sống thêm toàn bộ theo diện cắt khối u âm hộ. Thời gian sống thêm toàn bộ theo độ mô học u âm hộ. Thời gian sống thêm toàn bộ theo phân loại giai đoạn khối u (T).

Thời gian sống thêm toàn bộ theo giai đoạn hạch (N). Thời gian sống thêm toàn bộ theo số lượng hạch bẹn di căn. Thời gian sống thêm toàn bộ theo số lượng hạch bẹn di căn. Thời gian sống thêm toàn bộ theo vị trí hạch bẹn di căn.

Phân tích đa biến các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian sống thêm toàn bộ 86 Bảng 4. Độ mô học theo một số tác giả. 97 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 1. Tỷ lệ mắc ung thư âm hộ ở một số nước trên thế giới.

Thời gian sống thêm toàn bộ. Thời gian sống thêm toàn bộ theo kích thước u. Thời gian sống thêm toàn bộ theo vị trí của khối u. Thời gian sống thêm toàn bộ theo độ sâu xâm lấn mô đệm.

Thời gian sống thêm toàn bộ theo diện cắt khối u âm hộ. Thời gian sống thêm toàn bộ theo độ mô học u âm hộ. Thời gian sống thêm toàn bộ theo phân loại giai đoạn khối u (T). Thời gian sống thêm toàn bộ theo giai đoạn hạch (N).

Thời gian sống thêm toàn bộ theo số lượng hạch bẹn di căn. Thời gian sống thêm toàn bộ theo số lượng hạch bẹn di căn. Thời gian sống thêm toàn bộ theo vị trí hạch bẹn di căn.85 DANH MỤC HÌNH Hình 1. Đáy chậu và âm hộ.

Vị trí hạch bẹn nông và hạch bẹn sâu. Hạch bạch huyết của chậu hông và cơ quan sinh dục nữ. Phẫu thuật ung thư âm hộ. Đánh giá tổn thương đại thể khối u âm hộ và hạch bẹn.

Cách đo độ sâu xâm lấn mô đệm. Các thể tích xạ trị. Các thể tích xạ trị. 48 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Ung thư âm hộ là bệnh ít gặp, chiếm 3 - 5% trong các bệnh lý ung thư phụ khoa [1].

Theo GLOBOCAN năm 2018, trên toàn thế giới có 44.235 ca mắc mới và 15.222 ca tử vong mỗi năm. Tại Việt Nam, tỉ lệ mắc bệnh ung thư âm hộ là 0,11%, số ca bệnh mới mắc và tử vong thống kê được trong năm 2018 lần lượt là 188 và 87 ca [1]. Có lẽ, do chỉ chiếm một vị trí khiêm tốn trong các loại ung thư, nên từ lâu bệnh ít được các tác giả trong nước quan tâm nghiên cứu. Ung thư âm hộ là một ung thư bề mặt, thường gặp ở phụ nữ lớn tuổi, sau mãn kinh [2], [3].

Các triệu chứng phổ biến là kích ứng, ngứa rát, đau hoặc có tổn thương da vùng âm hộ kéo dài với mức độ từ nhẹ đến nặng. Chẩn đoán xác định dựa vào sinh thiết tổn thương làm xét nghiệm giải phẫu bệnh. Trong ung thư âm hộ, ung thư biểu mô vảy chiếm hơn 90% các trường hợp, hiếm gặp hơn là ung thư hắc tố, ung thư biểu mô tuyến [2], [3]. Trên thế giới, nhiều nghiên cứu cho thấy, tại thời điểm chẩn đoán, có khoảng 25 – 30% bệnh nhân ung thư âm hộ có di căn hạch bẹn [2], [4].

Đây là yếu tố tiên lượng quan trọng, liên quan mật thiết với thời gian sống thêm: tỷ lệ sống thêm 5 năm khi người bệnh chưa có di căn hạch bẹn dao động từ 70 - 93% nhưng khi đã có di căn hạch thì giảm mạnh chỉ còn 25 - 41% [2], [5]. Ở Việt Nam, do tâm lý e ngại nên bệnh nhân cũng thường đi khám muộn, khi khối u to, xâm lấn cơ quan xung quanh hoặc đã di căn hạch bẹn, dẫn đến kết quả điều trị còn hạn chế. Điều trị ung thư âm hộ có di căn hạch bẹn là điều trị đa mô thức, trong đó, phẫu thuật là phương pháp cơ bản [6], [7]. Phương pháp phẫu thuật kinh điển là cắt âm hộ toàn bộ và vét hạch bẹn hai bên thành một khối theo Taussig được áp dụng từ đầu thế kỷ 20 đến 1980 [7], [8].

Năm 1981, Hacker và cộng 2 sự đã đưa ra phương pháp phẫu thuật ít tàn phá hơn, tiến hành cắt âm hộ và vét hạch bẹn bằng các đường riêng rẽ [8], [9], [10]. Phương pháp này cho tỷ lệ sống thêm tương đương với phẫu thuật kinh điển nhưng giảm đáng kể các biến chứng [11].