Luận án nghiên cứu tính an toàn tác dụng chống viêm giảm đau của cao xoa Bách xà trên VKDT

LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là: Đinh Thị Lam, nghiên cứu sinh khóa 33 Trƣờng Đại học Y Hà Nội,chuyên ngànhY học cổ truyền, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của PGS. Đỗ Thị Phƣơng và PGS. Nguyễn Trần Thị Giáng Hƣơng.

Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã công bố tại Việt Nam. Các số liệu thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã đƣợc xác nhận và chấp thuận của cơ sở nghiên cứu. Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm trƣớc pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 08 tháng 10 năm 2017 Ngƣời viết cam đoan (Ký và ghi rõ họ tên) Đinh Thị Lam CHỮ VIẾT TẮT ACR : American college of Rheumatology (Hội Thấp khớp học Mỹ) Anti-CCP : Kháng Cyclic Citrullinated Peptide ALT : Alanintransaminase AST : Aspartat transaminase BN : Bệnh nhân CRP : C- reactionprotein (Protein phản ứng C) DĐVN : Dƣợc điển Việt Nam D0 : Ngày thứ nhất điều trị D30 : Ngày thứ 30 của đợt điều trị DAS : Disease activityscore (chỉ số mức độ hoạt động bệnh) DMARD’s : Disease Mondyfying Anti Rheumatic Drugs (Thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm) EULAR : European League Against Rheumatism (Liên đoàn chống Thấp khớp Châu Âu) FDA : U.

Food and Drug Administration Cục Quản lý thực phẩm và dƣợc phẩm Hoa Kỳ HAQ : Health Assessment Questionnaire - Bộ câu hỏi đánh giá sức khỏe RF : Rheumatoidfactor (Yếu tố dạng thấp) TĐML : Tốc độ máu lắng VKDT : Viêm khớp dạng thấp VAS : Visual Analog Scale (Thang điểm đánh giá mức độ đau) WHO : World health Organization - Tổ chức Y tế Thế giới YHCT : Y học cổ truyền YHHĐ : Y học hiện đại MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. BỆNH VIÊM KHỚP DẠNG THẤP THEO Y HỌC HIỆN ĐẠI. Cơ chế bệnh sinh viêm khớp dạng thấp.

Các phƣơng pháp điều trị. BỆNH VIÊM KHỚP DẠNG THẤP THEO Y HỌC CỔ TRUYỀN. Khái niệm về VKDT (chứng tý) của YHCT. Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh bệnh VKDT theo YHCT.

Phân thể lâm sàng và điều trị. TỔNG QUAN MỘT SỐ NGHIÊN CỨU VỀ ĐIỀU TRỊ VIÊM KHỚP DẠNG THẤP BẰNG THUỐC YHCT. Một số nghiên cứu điều trị VKDT bằng thuốc YHCT dùng trong. Một số nghiên cứu điều trị VKDT bằng thuốc YHCT dùng ngoài.

Một số nghiên cứu trên thực nghiệm và lâm sàng đánh giá tác dụng chống viêm, giảm đau của nọc rắn và của một số chế phẩm chứa nọc rắn. TỔNG QUAN VỀ THUỐC NGHIÊN CỨU. Tổng quan về thuốc dùng ngoài: cao xoa Bách xà. Tổng quan bài thuốc uống trong.

38 CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. NGHIÊN CỨU TRÊN THỰC NGHIỆM. Chất liệu nghiên cứu trên thực nghiệm. Đối tƣợng nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. NGHIÊN CỨU TRÊN LÂM SÀNG. Chất liệu nghiên cứu.

Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu trên lâm sàng. Phƣơng pháp đánh giá kết quả nghiên cứu.

Xử lý số liệu. Đạo đức nghiên cứu. 62 CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRÊN THỰC NGHIỆM.

Độc tính cấp và bán trƣờng diễn của cao xoa Bách xà. Kích ứng da của cao xoa Bách xà trên thực nghiệm. Tác dụng chống viêm, giảm đau của cao xoa Bách xà trên thực nghiệm. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRÊN LÂM SÀNG.

Đặc điểm bệnh nhân nghiên cứu. Hiệu quả điều trị. Tác dụng không mong muốn của cao xoa Bách xà. 101 CHƢƠNG 4: BÀN LUẬN.

BÀN LUẬN VỀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRÊN THỰC NGHIỆM 104 4. Độc tính của cao xoa Bách xà. Tác dụng chống viêm, giảm đau của cao xoa Bách xà. BÀN LUẬN VỀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRÊN LÂM SÀNG.

Đặc điểm của đối tƣợng nghiên cứu. Bàn luận về hiệu quả điều trị trên lâm sàng. Bàn luận về tác dụng của cao xoa Bách xà. Tác dụng không mong muốn của cao xoa Bách xà.

143 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Thành phần của cao xoa Bách xà. Thành phần của cao xoa đối chứng. Mối tƣơng quan liều lƣợng và tỷ lệ chuột chết trong vòng 72 giờ sau khi tiêm dƣới da cao Bách xà.

Ảnh hƣởng của cao xoa Bách xà đến thể trọng thỏ. Ảnh hƣởng của cao xoa Bách xà đến số lƣợng hồng cầu trong máu thỏ. Ảnh hƣởng của cao xoa Bách xà đến hàm lƣợng huyết sắc tố trong máu thỏ. Ảnh hƣởng của cao xoa Bách xà đến hematocrit trong máu thỏ.

Ảnh hƣởng của cao xoa Bách xà đến thể tích trung bình hồng cầu trong máu thỏ. Ảnh hƣởng của cao xoa Bách xà đến số lƣợng bạch cầu trong máu thỏ. Ảnh hƣởng của cao xoa Bách xà đến công thức bạch cầu trong máu thỏ. Ảnh hƣởng của cao xoa Bách xà đến số lƣợng tiểu cầu trong máu thỏ.

Ảnh hƣởng của cao xoa Bách xà đến hoạt độ AST trong máu thỏ. Ảnh hƣởng của cao xoa Bách xà đến hoạt độ ALT trong máu thỏ. Ảnh hƣởng của cao xoa Bách xà đến nồng độ bilirubin toàn phần trong máu thỏ. Ảnh hƣởng của cao xoa Bách xà đến nồng độ albumin trong máu thỏ.

Ảnh hƣởng của cao xoa Bách xà đến nồng độ cholesterol toàn phần trong máu thỏ. Ảnh hƣởng của cao xoa Bách xà đến nồng độ creatinin trong máu thỏ. Mức độ kích ứng da của cao xoa Bách xà trên thực nghiệm.17: Tác dụng chống viêm cấp của Cao xoa Bách xà trên mô hình gây phù chân chuột cống qua chỉ số độ phù chân chuột.18: Tác dụng chống viêm cấp của Cao xoa Bách xà trên mô hình gây phù chân chuột cống qua chỉ số độ dày chân chuột. Khối lƣợng tai chuột và mức độ ức chế viêm của thuốc thử .20: Ảnh hƣởng củacao xoa Bách xà lên thời gian phản ứng với nhiệt độ của chuột nhắt trắng.

Ảnh hƣởng của cao xoa Bách xà lên thời gian phản ứng đau. Tác dụng giảm đau của cao xoa Bách xà trên chuột nhắt trắng bằng máy rê kim. Ảnh hƣởng của cao xoa Bách xà lên thời gian phản ứng đau .24: Đặc điểm chung của các đối tƣợng nghiên cứu. Giai đoạn bệnh.

Mức độ bệnh ở thời điểm trƣớc điều trị.27: Hiệu quả cải thiện thời gian cứng khớp trung bình .28: Hiệu quả cải thiện số khớp đau trung bình .29: Cải thiện chỉ số Ritchie trung bình .30: Hiệu quả cải thiện mức độ đau trung bình theo đánh giá của BN bằng thang điểm VAS1.31: Hiệu quả cải thiện mức độ đau trung bình theo đánh giá của BN bằng thang điểm VAS2.32: Hiệu quả cải thiện mức độ hoạt động bệnh theo đánh giá của thầy thuốc bằng thang điểm VAS3 .33: Hiệu quả cải thiện số khớp sƣng trung bình .34: Hiệu quả cải thiện tốc độ máu lắng trung bình .35: Hiệu quả cải thiện CRP trung bình của hai nhóm .36: Hiệu quả cải thiện chức năng vận động trung bình đƣợc đánh giá theo bộ câu hỏi (HAQ) .37: Hiệu quả cải thiện chỉ số DAS 28 - CRP trung bình .38: Tỷ lệ BN cải thiện chỉ số DAS 28 - CRP .39: Tỷ lệ BN cải thiện ≥ 20% các chỉ tiêu đánh giá theo ACR.40: Tỷ lệ BN cải thiện ACR 20%, 50% và 70% theo tiêu chuẩn ACR.41: Phân bố tần xuất xuất hiện tác dụng không mong muốn của hai nhóm BN .42: Các thay đổi về huyết học trƣớc và sau điều trị.43: Các thay đổi về sinh hóa máu trƣớc và sau điều trị. 103 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Liều chết LD50 .2: Tỷ lệ BN cải thiện ≥ 20% thời gian cứng khớp buổi sáng .3: Tỷ lệ BN cải thiện ≥ 20% số khớp đau trung bình .4: Tỷ lệ BN cải thiện ≥ 20% chỉ số Ritchie trung bình .5: Tỷ lệ BN cải thiện ≥ 20% mức độ đau theo đánh giá của BN bằng thang điểm VAS1 .6: Tỷ lệ BN cải thiện ≥ 20% mức độ đau theo đánh giá của BN bằng thang điểm VAS2 .7: Tỷ lệ BN cải thiện ≥ 20% mức độ hoạt động bệnh theo đánh giá của thầy thuốc theo thang điểm VAS3 .8: Tỷ lệ BN cải thiện ≥ 20% số khớp sƣng trung bình .9: Tỷ lệ BN cải thiện ≥ 20% tốc độ máu lắng trung bình .10: Tỷ lệ BN cải thiện ≥ 20% CRP.11: Tỷ lệ BN cải thiện ≥ 20% chức năng vận động đƣợc đánh giá theo bộ câu hỏi HAQ .12: Tỷ lệ BN cải thiện ≥ 20% mức độ hoạt động bệnh theo EULAR dựa vào chỉ số DAS 28 - CRP. 99 DANH MỤC SƠ ĐỒ, ẢNH Sơ đồ 1. Nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh của VKDT theo YHHĐ.

Tóm tắt phác đồ điều trị VKDT. Sơ đồ quy trình nghiên cứu.1: Viêm khớp ngón gần.2: Bàn tay gió thổi .3: Hạt thấp dƣới da. Cao xoa Bách xà .1: Hình thái vi thể gan thỏ lô chứng (thỏ số 4) sau 4 tuần bôi thuốc (HE x 400).2: Hình thái vi thể gan thỏ lô trị 1 (thỏ số 13) sau 4 tuần .3: Hình thái vi thể gan thỏ lô trị 2 (thỏ số 23) sau 4 tuần .4: Hình thái vi thể thận thỏ lô chứng (thỏ số 4) .5: Hình thái vi thể thận thỏ lô trị 1 (thỏ số 13) sau 4 tuần .6: Hình thái vi thể thận thỏ lô trị 2 (thỏ số 25) sau 4 tuần .7: Hình thái vi thể da thỏ lô chứng (thỏ số 5) .8: Hình thái vi thể da thỏ lô trị 1 (thỏ số 15), sau 4 tuần bôi thuốc thử: Viêm da vừa - Trung bì xung huyết. 77 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Viêm khớp dạng thấp (VKDT - Rheumatoid Arthritis, RA) là bệnh lý tự miễn điển hình, diễn biến mạn tính với các biểu hiện tại khớp, ngoài khớp và toàn thân ở nhiều mức độ khác nhau, diễn biến phức tạp [1],[2].

Bệnh để lại hậu quả nặng nề với 90% bệnh nhân (BN) tiến triển nặng và mất chức năng vận động trong vòng 20 năm [3]. Nếu không đƣợc chẩn đoán sớm, điều trị đúng và kịp thời, bệnh tiến triển ngày càng nặng dẫn đến huỷ hoại khớp, ảnh hƣởng đến chất lƣợng cuộc sống của BN và là gánh nặng cho gia đình và xã hội [1]. VKDT gặp ở mọi quốc gia trên thế giới, bệnh chiếm khoảng 1% dân số [4],[5],[6]. Ở một số nƣớc Châu Âu, bệnh chiếm tỷ lệ khoảng từ 0,5 - 1% dân số, còn ở Châu Á, bệnh chiếm khoảng từ 0,17% - 0,3% dân số [7].