Luận án nghiên cứu giải phẫu động mạch vành trên hình ảnh CT 64 lớp so với chụp mạch qua da

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI VŨ DUY TÙNG NGHIÊN CỨU GIẢI PHẪU ĐỘNG MẠCH VÀNH TRÊN HÌNH ẢNH CHỤP CẮT LỚP VI TÍNH 64 LỚP SO VỚI HÌNH ẢNH MẠCH QUA DA Chuyên ngành : Giải phẫu ngƣời M s : 62720104 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Qu c Dũng HÀ NỘI - 2016 LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và làm luận án, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ rất nhiều của nhà trường, bệnh viện, gia đình và bạn bè. Tôi xin chân thành cảm ơn: Ban Giám hiệu, Phòng Sau đại học, Bộ môn giải phẫu người, Trường Đại học Y Hà Nội, Viện Hữu Nghị Hà Nội. Với lòng kính trọng sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm ơn tới: - PGS.

Nguyễn Văn Huy, Trưởng bộ môn giải phẫu trường Đại học Y Hà Nội. Nguyễn Quốc Dũng, Trưởng khoa chẩn đoán hình ảnh Viện Hữu Nghị Hà Nội. Những người thầy tận tâm với các thế hệ học trò, những người đã tạo cho tôi những điều kiện tốt nhất trong quá trình học tập, nghiên cứu và đã dành nhiều thời gian cùng trí tuệ trực tiếp hướng dẫn tôi thực hiện và hoàn thành luận án này. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể các bác sỹ, y tá, kỹ sư Phòng 64-MSCT, Phòng chụp mạch đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài.

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ bộ môn giải phẫu trường Đại học Y Hà Nội đã tận tình giúp đỡ tôi trong thời gian học tập. Cuối cùng, xin cảm ơn bố mẹ tôi người đã thương yêu tôi hết mực, đã nuôi dạy tôi cho tới ngày hôm nay. Xin cảm ơn người bạn đời của tôi và các bạn bè thân thiết, những người đã luôn ở bên cạnh chia sẻ khó khăn và động viên tôi trong suốt thời gian qua. Hà Nội, tháng 09 năm 2016 Vũ Duy Tùng LỜI CAM ĐOAN Tôi là VŨ DUY TÙNG, nghiên cứu sinh khóa 29 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Giải phẫu người, xin cam đoan: 1.

Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của Thầy PGS.TS NGUYỄN VĂN HUY, Thầy PGS.TS NGUYỄN QUỐC DŨNG. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này.

Hà Nội, ngày 14 tháng 3 năm 2016 Thạc sĩ Vũ Duy Tùng CÁC CHỮ VIẾT TẮT 64-MSCT Chụp cắt lớp vi tính 64 lớp BN Bệnh nhân ĐM Động mạch ĐMLTT Động mạch liên thất trước ĐMM Động mạch mũ ĐMV Động mạch vành NC Nghiên cứu PCA Chụp mạch qua da MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Thuật ngữ ĐMV. Quan điểm về sự phân chia ĐM vành.

Lịch sử nghiên cứu, ứng dụng mạch vành. Giải phẫu các động mạch vành. Phân nhánh và đoạn. Vòng nối của hệ ĐMV.

Kích thước của các ĐMV. Một số bất thường giải phẫu bẩm sinh. Các kỹ thuật nghiên cứu giải phẫu ĐMV. Kỹ thuật phẫu tích.

Kỹ thuật làm tiêu bản ăn mòn. Kỹ thuật chụp X quang có bơm thuốc cản quang trên xác. Kỹ thuật chụp mạch vành qua da. Kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính.

26 Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Bệnh nhân nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn file ảnh.

Tiêu chuẩn loại trừ. Cỡ mẫu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Các nội dung nghiên cứu.

Cách đo đường kính, các góc và tính độ hẹp của từng đoạn và nhánh. Các phương tiện chụp phim. Xử lý số liệu. Biện pháp khống chế sai số.

Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu. 55 Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung về bệnh nhân. Phân bố theo giới.

Phân bố theo tuổi. Đặc điểm chung về nguyên ủy so với các xoang ĐM chủ. Vị trí lỗ ĐMV so với các xoang ĐM chủ trên 64-MSCT. Vị trí lỗ ĐMV so với chiều cao xoang ĐM chủ trên 64-MSCT.

Lỗ ĐMV so với chiều trước sau của xoang ĐM chủ. Hướng đi của ĐMV so với ĐM chủ lên và xoang động mạch chủ. Khả năng hiện ảnh ĐMV. Đặc điểm chung về khả năng hiện ảnh các đoạn của các ĐMV.

Các đoạn và các nhánh ĐMV phải. Các đoạn và nhánh của ĐMV trái. Khả năng hiện ảnh các nhánh. Phân tích mối tương quan giữa khả năng hiện ảnh các nhánh, đường kính các nhánh và góc tách của các nhánh mạch.

Các bất thường giải phẫu. Bất thường về nguyên ủy của ĐMV. Bất thường về đường đi các động mạch vành. 84 Chƣơng 4: BÀN LUẬN.

Đặc điểm chung về nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Khả năng hiện ảnh xoang ĐMV. Vị trí lỗ ĐMV so với các xoang ĐM chủ trên 64-MSCT. Vị trí lỗ ĐMV so với chiều cao xoang ĐM chủ trên 64-MSCT.

Lỗ ĐMV so với chiều trước - sau của xoang ĐM chủ. Hướng đi của ĐMV so với xoang ĐM chủ và ĐMC lên. Khả năng hiện ảnh ĐMV. Đặc điểm chung về khả năng hiện ảnh các đoạn.

Động mạch vành phải. Động mạch vành trái. Mối tương quan giữa các nhánh mạch. Một số bất thường giải phẫu.

Bất thường về vị trí xuất phát. Bất thường tại các mạch .118 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI L IỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân bố tỷ lệ bệnh nhân theo giới. Phân bố tỷ lệ bệnh nhân theo nhóm tuổi.

Nguyên ủy ĐMV trên 64-MSCT. Nguyên ủy ĐMV trên 64-MSCT. Góc giữa ĐMV với mặt phẳng ngang qua xoang ĐMC. Góc hợp bởi ĐMV với ĐM chủ lên và xoang ĐM chủ trên 64-MSCT.

Tỷ lệ hiện ảnh các đoạn của ĐMV. Tỷ lệ hiện ảnh các đoạn ĐMV phải. Đường kính các đoạn ĐMV phải. Chiều dài các đoạn ĐMV phải.

Tỷ lệ hiện ảnh các nhánh của ĐMV phải. Khả năng hiện ảnh các nhánh của ĐMV phải. Tỷ lệ hiện ảnh các nhánh bờ phải. Nguyên ủy động mạch nón.

Nguyên ủy động mạch nút xoang. Tỷ lệ hiện ảnh các nhánh của ĐMV phải. Đường kính các nhánh của ĐMV phải. Góc tạo bởi giữa ĐMV phải và các nhánh của nó.

Tỷ lệ hiện ảnh các đoạn và nhánh động mạch vành trái. Đường kính các đoạn của ĐMV trái. Chiều dài các đoạn của ĐMV trái. Khả năng hiện ảnh các nhánh.

Giá trị của 64-MSCT so với PCA khi đánh giá về khả năng hiện ảnh các nhánh chéo, nhánh vách và nhánh bờ tù. Tổng hợp khả năng hiện ảnh các nhánh động mạch liên thất trước. Đường kính các nhánh chéo, nhánh bờ tù và nhánh vách. Góc tách các nhánh chéo, nhánh bờ tù và nhánh vách.

Góc tách giữa các nhánh của ĐM vành trái. Nguyên ủy ĐMV trên 64-MSCT. Số trường hợp đi trong cơ tim. Vị trí cầu cơ ĐM vành.

Chiều dài và độ dầy của cầu cơ. 85 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Phân bố bệnh nhân theo tuổi. Tương quan giữa chiều dài và độ dầy cầu cơ.

85 DANH MỤC HÌNH Hình 1. Mô phỏng chiều hướng của xoang ĐM chủ. Hình mô phỏng lỗ tách của các ĐM vành. Vị trí tách của ĐMV so với gốc ĐM chủ và ĐM phổi.

Mô phỏng đường đi ĐMV phải. Mô phỏng biến đổi gốc xuất phát của đoạn thân chung. Mô phỏng góc giữa ĐM mũ và ĐM liên thất trước. Các nhánh ĐMV.

Các nhánh ĐMV. Sơ đồ phân chia 29 đoạn và nhánh ĐM. Các que làm chỉ điểm trong quá trình phẫu tích. Tiêu bản ăn mòn có chỉ thị mầu.

Hình chụp X quang ĐMV. Mô phỏng tư thế chụp. Hướng hiện ảnh rõ nhất của đoạn thân chung và các nhánh. Tư thế quan sát ĐM liên thất trước.

Tư thế quan sát ĐMV phải. Tư thế quan sát đoạn gần ĐMV phải. Mô phỏng các bước chuyển bàn và tạo ra các lớp cắt. Khả năng hiện ảnh tối đa trên một vòng quay của MSCT 16 lớp.

Khả năng hiện ảnh tối đa trên một vòng quay của 64-MSCT lớp. Khả năng hiện ảnh tối đa trên một vòng quay của MSCT 256 lớp. Sơ đồ cấu tạo hệ thống máy DSCT. Mô phỏng thời điểm chụp so với khoảng thời gian R-R.

Dạng ảnh MIP trên chụp 64-MSCT. Hình ảnh đo góc giữa các xoang ĐM chủ và động mạch vành. Các đoạn, các nhánh của ĐMV phải trên hình ảnh 64-MSCT. Các đoạn, các nhánh của ĐMV liên thất trước trên hình chụp 64-MSCT.

Các đoạn, các nhánh của ĐMV mũ trên hình chụp 64-MSCT. Cách đo chiều dài, đường kính và góc tách của từng nhánh mạch trên kỹ thuật 64-MSCT. Cách đo góc tạo bởi giữa thân trái chính và các nhánh được tách ra từ thân này trên kỹ thuật 64-MSCT. Khảo sát ĐMV trên phần mềm QCA.

Hệ thống máy chụp 64-MSCT tại bệnh viện Hữu Nghị Hà Nội. Minh hoạ các lớp cắt tim, và cắt lớp theo điện tim. Ảnh dạng “MIP” để xác định sự có mặt của các đoạn và các nhánh trên hình ảnh chụp 64-MSCT. Các dạng ảnh được tái tạo.

Hệ thống máy chụp mạch tại bệnh viện Hữu Nghị Hà Nội. Mô phỏng ĐMV được hiện rõ trên tư thế chụp phải và trái. Tư thế nghiêng trái. RAO - cranial khảo sát ĐM liên thất trước với các nhánh chéo.

Khả năng quan sát nguyên ủy của ĐMV so với các xoang. ĐMV phải xuất phát từ xoang ĐM chủ trái. Kích thước xoang ĐM chủ phải và xoang ĐM chủ trái trên chụp cắt lớp vi tính 64 lớp. Nguyên ủy của ĐMV so với các xoang ĐM chủ trên 64-MSCT.

ĐMV phải xuất phát cao trên xoang ĐM chủ. ĐMV phải xuất phát cao trên xoang ĐM chủ. Nhìn trước, B. Nhìn nghiêng trái, C.

Nhìn sau) trên 64-MSCT, ., 70T, hình ảnh các đoạn trên PCA (A). Nguyên ủy ĐM nón trên 64-MSCT. Nguyên ủy ĐM nón trên PCA A. ĐM nút xoang trên 64-MSCT.

A: ĐM nút tách từ ĐMV phải, B: ĐM nút tách từ ĐM mũ. ĐM nút xoang trên 64-MSCT và trên PCA. ĐMV phải cho một nhánh bờ phải. Góc tách của ĐM bờ phải trên 64-MSCT và trên PCA.

Nhánh phải 1 và 2 trên 64-MSCT và trên PCA .