Luận án: Đánh giá điều trị ung thư biểu mô vảy hạ họng giai đoạn III-IV bằng Cisplatin Taxane 5-FU

LỜI CAM ĐOAN Tôi là Phùng Thị Hòa, nghiên cứu sinh khóa 35 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Tai Mũi Họng, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Tống Xuân Thắng. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam.

Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp nhận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Ngƣời viết cam đoan Phùng Thị Hòa DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 5 FU 5 - Fluorouracil AJCC American Joint committe on Cancer Hiệp hội ung thư Hoa Kỳ ASCO American Society Clinical Oncology Hiệp hội lâm sàng ung thư của Mỹ BN Bệnh nhân BNUT Bệnh nhân ung thư BNUTĐMC Bệnh nhân ung thư đầu mặt cổ BNUTTQ Bệnh nhân ung thư thanh quản BNUTHH Bệnh nhân ung thư hạ họng BVTMHTƯ Bệnh viện Tai mũi họng Trung Ương CCHT Chụp cộng hưởng từ (MRI) CĐ Chẩn đoán CF Cisplatin - 5FU CLVT Cắt lớp vi tính CS Cộng sự CT Scanner Computed Tomography Scanner - Chụp cắt lớp vi tính DCF Docetacel - Cisplatin - 5FU DELOS The German larynx organ preservation group Nhóm nghiên cứu điều trị bảo tồn ung thư thanh quản của Đức ĐTHC Điều trị Hóa chất ĐƯTT Đáp ứng tổng thể ĐƯC Đáp ứng chung ĐƯHT Đáp ứng hoàn toàn ĐƯMP Đáp ứng một phần ĐƯTB Đáp ứng toàn bộ EGFR Epidermal Growth Facstor Receptor Yếu tố tăng trưởng biểu bì EORTC European Organisation for Research and Treatment of Cancer Tổ chức nghiên cứu và điều trị ung thư châu âu GETTEFC Groupe d’études des Tumeurs de la Tête et du Cou Nhóm nghiên cứu về ung thư đầu cổ của Pháp GORTEC Groupe d'Oncologie Radiothérapie de la Tête et Cou Nhóm nghiên cứu điều trị tia xạ ung thư đầu cổ ( của Pháp) GSTTC Gruppo di Studio Tumori della Testa e del Collo) Italian Study Group - Nhóm hợp tác nghiên cứu ung thư của Ý HC Hóa chất HCBTT Hóa chất bổ trợ trước (Neoadjuvent Chemotherapy – NACT) HCBTS Hóa chất bổ trợ sau HCTC Hóa chất tấn công HXTĐT Hóa xạ trị đồng thời HXTTT Hóa xạ trị tuần tự IARC Internation Agency for Reseach on Cancer Tổ chức nghiên cứu Ung thư Quốc tế ICT Induction chemotherapy - Hóa chất tấn công MRI Magnetic resonance imaging - Chụp cộng hưởng từ NC Nghiên cứu PCF Palitacel - Cisplatin - 5FU PET/CT Positron Emission Tomography/ Computed Tomgraphy Chụp cắt lớp phát xạ Positron PF Platinum (Cisplatin) - 5FU PTBT Phẫu thuật bảo tồn RT Radiotherapy RTOG Radiation Therapy Oncology Group Nhóm xạ trị ung thư SALTORL Trial of Laryngeal Preservation Comparing Induced CT Followed by RT vs CT Concomitant to RT / (2017 - 2026 govNCT03340896) SCC Squamous cell carcinoma Ung thư biểu mô vảy TAX Taxane 323: Thử nghiệm lâm sàng về HCBTT (ICT) của Mỹ 324: Thử nghiệm lâm sàng về HCBTT (ICT) của Mỹ TCYTTG Tổ chức Y tế thế giới TCF Taxane - Cisplatin - 5FU TGFβ Transforming Growth Factor Beta -Yếu tố tăng trưởng beta TPF Taxane - Platiinum (Cisplatin) - 5FU TTCC The Spanish Cooperative Group for the treatment of Head & Neck Cancer. Nhóm nghiên cứu điều trị ung thư Tây Ban Nha UTBM Ung thư biểu mô UTBMV Ung thư biểu mô vảy UTBMVHH Ung thư biểu mô vảy hạ họng UTBMVTQ Ung thư biểu mô vảy thanh quản UTĐMC Ung thư đầu mặt cổ UTTQ Ung thư thanh quản UTHH Ung thư hạ họng UTHH -TQ Ung thư hạ họng thanh quản WHO World Health Organisation - Tổ chức Y tế thế giới MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN.

Lịch sử nghiên cứu về ung thư hạ họng và điều trị bảo tồn trong ung thư hạ họng. Trên thế giới. Giải phẫu định khu hạ họng và ứng dụng trong ung thư hạ họng. Giải phẫu định khu hạ họng.

Cấu trúc niêm mạc - cơ - mạch máu thần kinh hạ họng. Sinh lý của hạ họng. Ứng dụng giải phẫu hạ họng trong chẩn đoán và điều trị UTHH. Đặc điểm dịch tễ học, nguyên nhân và yếu tố nguy cơ.

Dịch tễ học. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây bệnh. Đặc điểm bệnh học ung thư hạ họng. Đặc điểm lâm sàng.

Đặc điểm cận lâm sàng. Chẩn đoán ung thư hạ họng. Điều trị hóa chất bổ trợ trước trong ung thư hạ họng. Ưu nhược điểm của HCBTT.

Một số phác đồ HCBTT thường được sử dụng trong UTHHTQ. Một số nghiên cứu về điều trị HCBTT ung thư hạ họng giai đoạn muộn. 23 Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân. Tiêu chuẩn loại trừ bệnh nhân. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Cỡ mẫu nghiên cứu. Nội dung và thông số nghiên cứu. Các bước tiến hành nghiên cứu. Các tiêu chuẩn chẩn đoán, đánh giá, phân loại, áp dụng trong nghiên cứu.

Thuốc sử dụng cho phác đồ HCBTT và trang thiết bị nghiên cứu. Trang thiết bị nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thu thập và xử lý số liệu.

Khía cạnh đạo đức trong nghiên cứu. 46 Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của ung thư biểu mô vảy hạ họng giai đoạn III, IV (M0). Đặc điểm dịch tễ học lâm sàng.

Đặc điểm lâm sàng. Đặc điểm cận lâm sàng. Chẩn đoán giai đoạn trước điều trị hóa chất. Đánh giá đáp ứng và một số độc tính của phác đồ bổ trợ trước TCF cho bệnh nhân ung thư biểu mô vảy hạ họng giai đoạn III,IV(M0) trước phẫu thuật và/ hoặc xạ trị.

Đánh giá đáp ứng theo RECIST và đặc điểm lâm sàng,cận lâm sàng. Độc tính và tác dụng không mong muốn của hóa chất bổ trợ trước 3 chu kỳ phác đồ TCF. Thời gian sống thêm sau HCBTT tiếp theo phẫu thuật và /hoặc xạ trị. 75 Chƣơng 4: BÀN LUẬN.

Mô tả đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của ung thư biểu mô vảy hạ họng giai đoạn III- IV (M0). Đặc điểm lâm sàng. Đặc điểm cận lâm sàng. Chẩn đoán giai đoạn trước điều trị hóa chất.

Đánh giá đáp ứng và một số độc tính của phác đồ bổ trợ trước TCF cho bệnh nhân ung thư biểu mô vảy hạ họng giai đoạn III – IV (M0) trước phẫu thuật và/ hoặc xạ trị. Đánh giá đáp ứng sau 3 chu kỳ HCBTT phác đồ TCF. Đánh giá độc tính và tác dụng không mong muốn của phác đồ Cisplatin - Taxane - 5 FU. Thời gian sống thêm.

119 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI. 120 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Các ưu điểm và nhược điểm của điều trị HCBTT. Đáng giá đáp ứng theo RECIST.

Đánh giá độc tính của hóa chất. Tác dụng không mong muốn của hóa chất. Lý do vào viện. Triệu chứng cơ năng.

Vị trí xuất phát điểm của khối u. Tổn thương lan tràn theo phân vùng giải phẫu định khu. Tổn thương lan vào thanh quản. Tổn thương lan ra ngoài hạ họng thanh quản.

Đặc điểm tổn thương trên chụp CLVT. Tổn thương hạch cổ trên siêu âm. Phân độ mô bệnh học. Đối chiếu tổn thương trên lâm sàng, với Penendoscopy CLVT và siêu âm hạch cổ.

Chẩn đoán hạch cổ (pN). Chẩn đoán giai đoạn (pS). Đáp ứng chủ quan sau 3 chu kỳ HCBTT. Đáp ứng khách quan sau HCBTT.

Đáp ứng khách quan theo chẩn đoán pT sau HCBTT. Thuyên giảm giai đoạn pT của 30 bệnh nhân có đáp ứng. Đáp ứng khách quan theo chẩn đoán pN sau HCBTT. Đối chiếu phân độ pN trước và sau HCBTT.

Đáp ứng khách quan theo chẩn đoán pS sau HCBTT. Đáp ứng theo lan tràn tổn thương. Đáp ứng theo vận động của thanh quản. Đáp ứng theo tổn thương trên chẩn đoán hình ảnh.

Đáp ứng theo phân độ mô bệnh học (Grade). Thay đổi chỉ định điều trị phẫu thuật sau điều trị HCBTT. Các phương pháp phẫu thuật cho 20 bệnh nhân. Biến chứng sau phẫu thuật.

Độc tính trên hệ tạo huyết. Độc tính ngoài hệ tạo huyết. Tác dụng không mong muốn. Thời gian sống thêm trung bình (theo Kaplan – Meier).

Thời gian sống thêm theo đáp ứng của HCBTT. Thời gian sống thêm theo chẩn đoán khối u (T). Thời gian sống thêm theo chẩn đoán giai đoạn N. Thời gian sống thêm theo chẩn đoán giai đoạn S.

Thời gian sống thêm theo mô bệnh học Grade. Thời gian sống thêm theo phương pháp điều trị sau HCBTT. Liên quan đơn biến đáp ứng HCBTT và thời gian sống thêm. Hồi quy logistic với các yếu tố liên quan.82 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.

Đặc điểm tuổi. Yếu tố nguy cơ. Thời gian xuất hiện triệu chứng đầu tiên khi vào viện. Hình thái tổn thương qua khám nội soi.

Thời gian sống thêm trung bình. Thời gian sống thêm theo đáp ứng HCBTT. Thời gian sống thêm theo chẩn đoán khối u. Thời gian sống thêm theo chẩn đoán N.

Thời gian sống thêm theo chẩn đoán giai đoạn S. Thời gian sống thêm theo độ mô bệnh học Grade. Thời gian sống thêm theo phương pháp điều trị sau HCBTT. 81 DANH MỤC HÌNH Hình 1.

Giải phẫu của họng và hạ họng nhìn từ sau. Mặt sau của hạ họng - thanh quản và xoang lê. Ung thư xoang lê phải T4a. Mô bệnh học ung thư biểu mô vảy hạ họng độ biệt hóa cao, độ phóng đại 200.

Ung thư hạ họng lan xuống thực quản, ra sau cột sống,. 14 vào nội thanh quản, lát cắt đứng dọc. Ung thư xoang lê trái T4a. Phẫu thuật cắt bỏ hạ họng - thanh quản toàn phần- nạo vét hạch 2 bên.

Khối u chiếm toàn bộ xoang lê lan vào nội thanh quản, tiến sát miệng thực quản. 18 Hãng EBWE Arzneimittel Ges. 23 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Ung thư hạ họng (UTHH - Hypopharyngeal Cancer) thuộc nhóm đường tiêu hóa và hô hấp trên, năm 2018 có 80606 bệnh nhân (BN) mắc mới và 34984 BN tử vong [1]. Ở Việt nam, theo Nguyễn Tuấn Hưng [2] ung thư hạ họng chiếm hàng thứ hai trong ung thư vùng đầu cổ - tai mũi họng, sau ung thư vòm mũi họng.

Tỷ lệ mắc ở nam giới là 2,8/100 000/ năm, ở nữ chỉ là 0,3/100 000/ năm.