Luận án: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức báo chí - Nâng cao đạo đức nghề báo

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI -------- HOÀNG ANH TUẤN TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC BÁO CHÍ VỚI VIỆC NÂNG CAO ĐẠO ĐỨC NGHỀ BÁO Ở NƢỚC TA HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC HÀ NỘI - 2017 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI -------- HOÀNG ANH TUẤN TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC BÁO CHÍ VỚI VIỆC NÂNG CAO ĐẠO ĐỨC NGHỀ BÁO Ở NƢỚC TA HIỆN NAY Chuyên ngành: Đạo đức học Mã số: 62 22 03 06 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: Hướng dẫn 1: PGS. Nguyễn Ngọc Hà Hướng dẫn 2: PGS. Hoàng Anh HÀ NỘI - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án Tiến sĩ với đề tài “Tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về đạo đức báo chí với việc nâng cao đạo đức nghề báo ở nƣớc ta hiện nay” là công trình nghiên cứu khoa hoc của cá nhân tôi, do sự hướng dẫn của PGS.Nguyễn Ngọc Hà – Tổng biên tập Tạp chí Khoa học Xã hội - Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam và PGS. Hoàng Anh - Vụ Quản lý khoa học - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.

Những nội dung thông tin và số liệu được trình bày trong Luận án này là hoàn toàn chính xác và trung thực. Xin trân trọng cảm ơn.! Hà Nội, ngày 05 tháng 12 năm 2017 Tác giả HOÀNG ANH TUẤN LỜI CẢM ƠN Luận án Tiến sĩ triết học với đề tài “Tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về đạo đức báo chí với việc nâng cao đạo đức nghề báo ở nƣớc ta hiện nay” là kết quả của quá trình cố gắng không ngừng của tác giả, cùng sự giúp đỡ, động viên khích lệ của quý thầy cô, bạn bè đồng nghiệp và người thân. Qua công trình nghiên cứu này tác giả xin gửi lời cảm ơn tới những người đã tạo điều kiện giúp đỡ cho tác giả trong thời gian học tập và nghiên cứu khoa học. Tác giả xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Ngọc Hà – Tổng biên tập Tạp chí Khoa học Xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam và PGS.

Hoàng Anh - Vụ Quản lý khoa học - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh đã trực tiếp tận tình hướng dẫn, cũng như cung cấp tài liệu thông tin khoa học hỗ trợ cho Luận án này. Xin chân thành cảm ơn tới Lãnh đạo Học viện Khoa học Xã hội Việt Nam; Khoa Triết học; Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã tạo điều kiện thuận lợi để tác giả hoàn thành việc nghiên cứu khoa học này. Cuối cùng tác giả chân thành cảm ơn đến đồng nghiệp, đơn vị công tác Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Nội đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện Luận án. Mặc dù tác giả đã cố gắng nỗ lực hết sức, nhưng Luận án sẽ vẫn còn nhiều điểm hạn chế và thiết sót, vì thế kính mong nhận được ý kiến đóng góp của quý Thầy Cô và bạn bè, đồng nghiệp để Luận án này được hoàn thiện hơn.

Xin trân trọng cảm ơn.! Hà Nội, ngày 05 tháng 12 năm 2017 Tác giả HOÀNG ANH TUẤN MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI. Những công trình khoa học nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức và đạo đức báo chí. Những công trình nghiên cứu thực trạng đạo đức báo chí Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh và giải pháp nâng cao đạo đức nghề báo.

Đánh giá chung những công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức và đạo đức báo chí nước ta. 32 CHƢƠNG 2: TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC BÁO CHÍ. Khái niệm đạo đức báo chí. Quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức báo chí.

Quy chuẩn đạo đức nhà báo Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh. 49 CHƢƠNG 3: ĐẠO ĐỨC BÁO CHÍ VIỆT NAM HIỆN NAY THEO TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH: THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN. Thực trạng đạo đức báo chí Việt Nam hiện nay. Nguyên nhân của thực trạng đạo đức báo chí Việt Nam.

104 CHƢƠNG 4: GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO ĐẠO ĐỨC NGHỀ BÁO Ở NƢỚC TA HIỆN NAY THEO TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH. Nhóm giải pháp liên quan đến các cơ quan báo chí và cơ quan quản lý báo chí Việt Nam. Nhóm giải pháp liên quan đến chủ thể đội ngũ nhà báo Việt Nam. 156 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐƢỢC CÔNG BỐ.

159 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tính cấp thiết của đề tài Tư tưởng Hồ Chí Minh là tài sản vô giá trong kho tàng lịch sử tư tưởng của Việt Nam. Đó là tư tưởng của người anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hoá kiệt xuất, vị lãnh tụ kính yêu, người chiến sỹ lỗi lạc, người thầy vĩ đại của công cuộc giải phóng dân tộc và phong trào cộng sản, cách mạng và công nhân quốc tế. Trong hệ thống di sản tư tưởng phong phú và vô giá mà Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại cho chúng ta ngày nay, có tư tưởng về đạo đức và đạo đức báo chí cách mạng Việt Nam.

Sự ra đời của tờ báo Thanh Niên ngày 21/6/1925 do Hồ Chí Minh sáng lập đã đánh dấu một dấu son trong lịch sử báo chí cách mạng, chính thức khai sinh nền báo chí cách mạng Việt Nam. Từ đó đến nay, báo chí cách mạng nước ta trở thành phương tiện thông tin đại chúng thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của các tổ chức Đảng, Nhà nước, tổ chức xã hội; là diễn đàn của nhân dân. Trong công cuộc đổi mới, Báo chí nước ta đã đóng vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân; đã phát triển cả về số lượng, chất lượng và loại hình; có những bước tiến vượt bậc; đáp ứng tốt yêu cầu ngày càng cao sự nghiệp cách mạng. Việc nghiên cứu, làm sáng tỏ tính cách mạng, tính khoa học cũng như giá trị nhân văn to nói chung và tư tưởng của Hồ Chí Minh về đạo đức báo chí nói riêng là hết sức cần thiết.

Điều đó giúp chúng ta hiểu, tiếp thu tư tưởng quan trọng và cần thiết này của Người; học tập và noi gương Người; phấn đấu vươn lên, hoàn thiện bản thân mình; góp phần xây dựng con đường cách mạng Việt Nam nói chung và nền báo chí cách mạng Việt Nam nói riêng đáp ứng yêu cầu phát triển của Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế. Hiện nay, việc thực hiện Chỉ thị 05 - CT/TW của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” (ngày 15/5/2016) còn có nhiều điểm hạn chế; chưa thực sự trở thành việc làm 1 thường xuyên; ý thức tự giác của không ít tổ chức Đảng, cơ quan, đơn vị và một số bộ phận cán bộ, đảng viên chưa cao. Để phát huy những kết quả đạt được, khắc phục những hạn chế trong việc thực hiện Chỉ thị 03-CT/TW của Bộ Chính trị khóa XI (về việc “tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ công chức đảng viên vừa có tài thực hiện tốt hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa), cần thiết phải vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào từng lĩnh vực công tác cụ thể, trong đó có báo chí. Mỗi nhà báo cần nắm vững, thấm nhuần tư tưởng đạo đức của Người, vận dụng sáng tạo tư tưởng đó vào hoạt động nghiệp vụ của mình, để xứng đáng là chiến sỹ xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa của Đảng, Nhà nước, thực hiện tốt trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân.

Ngày nay, hơn bao giờ hết, những người làm báo cần phải có lập trường tư tưởng chính trị vững vàng; không ngừng học tập, nâng cao trình độ lý luận chính trị, kỹ năng nghiệp vụ báo chí; rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Quán triệt tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh nói chung và đạo đức báo chí nói riêng, cũng chính là quán triệt ý thức trách nhiệm chính trị xã hội của mỗi nhà báo. Người làm báo cần có ý thức chính trị đúng đắn; có lập trường chính trị cách mạng; bảo vệ chế độ, bảo vệ dân tộc, bảo vệ giai cấp, bảo vệ đất nước; chống lại sự phá hoại của thù trong, giặc ngoài. Mỗi nhà báo cần tự hoàn thiện mình; vượt lên trên những tính toán vụ lợi cá nhân; cống hiến toàn tâm, toàn lực cho sự nghiệp báo chí cách mạng Việt Nam nói riêng, cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam nói chung; đóng góp vào công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Chỉ thị số 22 CT-TW của Bộ Chính trị khóa VIII ngày 17/10/1997 nêu rõ: trong những năm gần đây, một số bộ phận không nhỏ trong đội ngũ những 2 người làm báo đang vi phạm các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp; xa rời tôn chỉ mục đích của báo chí cách mạng; có khuynh hướng thương mại hóa; lợi dụng danh nghĩa nhà báo để trục lợi; chạy theo thị hiếu tầm thường; đăng tải những chuyện giật gân, tình dục, bạo lực, mê tín dị đoan hoặc những chuyện vụn vặt… Sự tha hóa của một số bộ phận không nhỏ nhà báo ở nước ta hiện nay có ảnh hưởng xấu đến cộng đồng và xã hội. Không ít nhà báo đức không trong, tâm không sáng; họ lợi dụng nghề nghiệp của mình để vụ lợi; đi ngược lại tôn chỉ, mục đích của đạo đức nghề báo; phá vỡ những nguyên tắc cơ bản của lao động báo chí, nguyên tắc tôn trọng sự thật, nói rõ sự thật, bảo vệ sự thật và định hướng dư luận. Trước tình hình đó, chúng ta cần thiết nghiên cứu đạo đức báo chí cả về phương diện lý luận và thực tiễn, đặc biệt cần đi sâu nghiên cứu làm rõ những vấn đề như: các quan điểm C.Lenin, Hồ Chí Minh, Đảng công sản Việt Nam về đạo đức báo chí nước ta; sự cần thiết việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức; thực trạng đạo đức báo chí nước ta; những vấn đề bất cập, cấp bách trong công tác chỉ đạo, quản lý và nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó; những giải pháp nhằm nâng cao đạo đức nghề báo theo tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức báo chí.