Luận án tiến sĩ: Thông điệp về hôn nhân có yếu tố nước ngoài trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay - Bùi Thị Minh Hải

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN BÙI THỊ MINH HẢI THÔNG ĐIỆP VỀ HÔN NHÂN CÓ YẾU TỐ NƢỚC NGOÀI TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG HÀ NỘI - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN BÙI THỊ MINH HẢI THÔNG ĐIỆP VỀ HÔN NHÂN CÓ YẾU TỐ NƢỚC NGOÀI TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Báo chí học Mã số: 9 32 01 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS,TS. Mai Quỳnh Nam PGS,TS. Đỗ Thị Thu Hằng HÀ NỘI - 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào khác.

Tác giả luận án Bùi Thị Minh Hải ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ASEM Diễn đàn hợp tác Á- Âu APEC Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á- Thái Bình Dƣơng BMĐT Báo mạng điện tử HNCYTNN Hôn nhân có yếu tố nƣớc ngoài KĐC Không đề cập KXĐ Không xác định Nxb Nhà xuất bản PNLCNN Phụ nữ lấy chồng nƣớc ngoài TĐ HNCYTNN Thông điệp hôn nhân có yếu tố nƣớc ngoài WTO Tổ chức thƣơng mại thế giới iii MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. 1 Mục đ ch nhiệm vụ nghiên cứu. 4 Đối tƣợng phạm vi nghiên cứu.

4 Giả thuyết nghiên cứu và hung phân t ch. 5 Cơ sở phƣơng pháp luận nghiên cứu. 7 6 Phƣơng pháp nghiên cứu. 16 7 Điểm mới của luận án.

24 8 ngh a l luận và thực tiễn của luận án. 25 9 Kết cấu của luận án. 26 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. 27 1 1 Hƣớng nghiên cứu về báo mạng điện tử và thông điệp truyền thông trên báo mạng điện tử.

27 1 Hƣớng nghiên cứu về phân t ch thông điệp báo chí-truyền thông. 35 1 Hƣớng nghiên cứu về hôn nhân có yếu tố nƣớc ngoài. 47 1 Đánh giá tổng quát về các công trình nghiên cứu trong tổng quan luận án. 55 TIỂU KẾT CHƢƠNG 1.

57 CHƢƠNG : CƠ SỞ L LU N VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. 59 1 Hệ thống hái niệm cơ ản. Vai trò của thông điệp hôn nhân có yếu tố nƣớc ngoài trên báo mạng điện tử Việt Nam. 68 Quan điểm ch nh sách của Đảng pháp luật của Nhà nƣớc về hôn nhân c yếu tố nƣớc ngoài.

Xây dựng tiêu ch phân t ch thông điệp hôn nhân có yếu tố nƣớc ngoài trên báo mạng điện tử ở Việt Nam hiện nay. 78 TIỂU KẾT CHƢƠNG. 84 iv CHƢƠNG : THỰC TRẠNG TH NG ĐIỆP VỀ HÔN NHÂN CÓ YẾU TỐ NƢỚC NGOÀI TR N BÁO MẠNG ĐIỆN T Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Nội dung thông điệp hôn nhân có yếu tố nƣớc ngoài trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay.

Hình thức thông điệp về hôn nhân có yếu tố nƣớc ngoài trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay. Cách thức truyền thông điệp về hôn nhân có yếu tố nƣớc ngoài trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay. 126 TIỂU KẾT CHƢƠNG. 136 CHƢƠNG : VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG TH NG ĐIỆP VỀ H N NH N C YẾU TỐ NƢỚC NGOÀI TR N BÁO MẠNG ĐIỆN T VIỆT NAM HIỆN NAY.

Vấn đề đặt ra từ thực trạng thông điệp về hôn nhân có yếu tố nƣớc ngoài trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay. Giải pháp về thông điệp hôn nhân có yếu tố nƣớc ngoài trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay. 181 TIỂU KẾT CHƢƠNG. 188 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

196 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC. 206 PHỤ LỤC v DANH MỤC BẢNG SỐ, BIỂU ĐỒ Bảng 1.1: Mẫu phân tích nội dung thông điệp. Tỷ lệ công dân Việt Nam kết hôn với ngƣời nƣớc ngoài đƣợc báo mạng đăng tải. Hình thức kết hôn của ngƣời Việt thể hiện trên báo mạng điện tử.

97 Biểu đồ : Tin ài đề cập tới cuộc sống sau khi kết hôn với ngƣời nƣớc ngoài .4: Mong muốn của ngƣời Việt sau khi kết hôn với ngƣời nƣớc ngoài. 107 Biểu đồ Tin ài tƣ vấn pháp luật, về chủ trƣơng ch nh sách của Đảng và Nhà nƣớc về HNCYTNN. 108 Biểu đồ 6 Quan điểm ài áo đề cập về HNCYTNN. Giải pháp đƣợc đề cập trong bài viết về HNCYTNN.

Nội dung giải pháp đƣợc đề cập trong bài viết về HNCYTNN111 Biểu đồ 2. Mức độ phản ánh nội dung thông điệp của tên bài. Thể loại t t ài đƣợc sử dụng. Mức độ phản ánh thông điệp của Sapo bài báo.

Các hình thức chính thể hiện thông điệp của bài báo. Nguồn đăng tải thông điệp. Thể loại tác phẩm báo chí viết về HNCYTNN. Tỷ lệ số lƣợng bài báo viết về đề tài HNCYTNN .16: Số lƣợng tin bài về HNCYTNN theo cơ cấu thời gian .17: Chuyên mục đăng tải thông điệp HNCYTNN.

Cách thức cấu trúc thông tin truyền tải thông điệp .1: Mô hình chiến dịch truyền thông về HNCYTNN trên báo mạng điện tử. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu 1. Về mặt lý luận Lịch sử nghiên cứu truyền thông đã ghi nhận “thông điệp” (message) là thành tố có vị trí, vai trò quan trọng trong chu trình truyền thông điều đ đƣợc minh chứng ở tất cả các mô hình truyền thông từ Lasswell, Claude Shannon, Weaver, David Berlo, Charles Osgood hay Wilbur Schramm.Lý thuyết báo chí học cũng khẳng định, thông điệp báo chí là một khái niệm cơ ản của báo chí, là nội dung thông tin làm nên sức sống, giá trị sử dụng của tác phẩm/sản phẩm báo chí [105, tr.17], n i lên đồ, mục đ ch ch nh iến của nhà báo và cơ quan truyền thông; tác động, tạo hiệu ứng, hình thành dƣ luận xã hội tích cực, xây dựng thế giới quan khoa học, góp phần nâng cao nhận thức, mở rộng hiểu biết điều chỉnh thái độ và hành vi của công chúng phù hợp với mục tiêu truyền thông và nhu cầu phát triển xã hội [95, tr.6, 8], điều đ cho thấy ngh a lý luận về sứ mệnh và vai trò quan trọng của thông điệp báo chí- truyền thông. Mặt khác, nếu coi thông điệp báo chí có sức mạnh to lớn cả về lý luận và thực tiễn báo chí- truyền thông thì khảo cứu thông điệp báo chí sẽ là một phƣơng pháp tiếp cận khoa học có hiệu quả cao để tìm ra t nh chất của thông điệp mà báo chí muốn gửi tới xã hội thông qua quan hệ biện chứng giữa thông điệp với thực tế ngoài thông điệp đã sản sinh ra thông điệp [81, tr.39], cho thấy động cơ và mục đ ch của nhà truyền thông đối với các sự kiện xã hội đƣợc phản ánh thông qua lăng nh áo ch đồng thời cho phép hiểu rõ về nội dung, hình thức tác phẩm/sản phẩm báo chí, kênh chuyển tải hay quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nƣớc, của cơ quan áo ch của tác giả và nhà báo với nội dung truyền tải đ ra sao? Hơn thế kết quả phân tích báo chí còn trợ giúp các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý xã hội có thể nhận biết thực trạng, những tác động, ảnh hƣởng cũng nhƣ xu hƣớng phát triển của HNCYTNN trên cơ sở đ hoạch định các chủ trƣơng ch nh sách chiến lƣợc và bổ sung, hoàn thiện pháp luật về HNCYTNN.

Đồng thời giúp cho các cơ quan áo ch - truyền thông làm tốt hơn việc đăng tải và định hƣớng thông tin về HNCYTNN. 2 Vì vậy nghiên cứu thông điệp HNCYTNN qua lăng nh áo ch nhằm hƣớng đến mối quan tâm này, tiếp cận gợi mở nhận thức nội dung nhận diện các yếu tố xã hội thông qua thông điệp truyền thông về HNCYTNN, ởi lẽ hó c một nhà nghiên cứu hay một công trình nghiên cứu nào c thể đề cập một cách toàn diện đa chiều cạnh về HNCYTNN giống nhƣ áo ch đặc iệt là áo mạng điện tử trong thời ỳ hiện nay. Về mặt thực tiễn Hôn nhân, gia đình c vai trò quan trọng ảnh hƣởng đến mọi mặt trong đời sống sinh tồn và phát triển của xã hội loài ngƣời Hiện nay trong xu thế toàn cầu hoá, hôn nhân c yếu tố nƣớc ngoài (hôn nhân quốc tế ngày càng c xu hƣớng gia tăng đặc iệt là các nƣớc hu vực châu Á (Singapore tăng hoảng Đài Loan 1 Hàn Quốc 11 Nhật Bản Philippines so với tổng số lƣợng hôn nhân trên toàn quốc [118]), trong đ c Việt Nam, với t nh chất phát triển ngày một đa dạng và phức tạp việc quản l nhà nƣớc còn nhiều h hăn. Hơn thế hôn nhân quốc tế hông chỉ đơn thuần là hình thái ết hợp giới t nh mà còn là sự ết nối giữa các quốc gia dân tộc c ảnh hƣởng trực tiếp đến mọi l nh vực của đời sống xã hội và đối ngoại của đất nƣớc.

Ch nh vì vậy vấn đề hôn nhân quốc tế đã sớm đƣợc các nƣớc đặc iệt quan tâm, m i quốc gia đều chú ý đến xây dựng một hệ thống luật pháp c ng với những quy định cách thức riêng iệt để điều chỉnh phân định quyền và ngh a vụ trong hôn nhân quốc tế và đi liền với chiến lƣợc này là mục tiêu truyền thông về HNCYTNN đặc iệt là truyền thông trên áo ch trong đ c áo mạng điện tử. Báo chí đƣa tin nhƣ thế nào? Báo chí có vai trò gì trong việc hiện thực hoá các ch nh sách, pháp luật về HNCYTNN vào thực tiễn? Báo ch thể hiện thành iến thiên vị h ch lệ, động viên hay ỳ thị? Câu trả lời cho tất cả những vấn đề đ là ẩn số thông điệp mà áo ch chuyển tải. Hiện nay cả nƣớc đã c hơn công dân Việt Nam ết hôn với ngƣời nƣớc ngoài trung ình m i năm c hơn 1 ngƣời trong đ hu vực ph a Nam là 8 ngƣời (chiếm 76 [7] c thời điểm hôn nhân nƣớc ngoài trở thành một hiện tƣợng là điểm n ng thu hút sự chú của công luận.