Xây dựng đạo đức cho học viên ở học viện chính trị quân sự hiện nay

TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Sù nghiÖp x©y dùng qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam theo híng c¸ch m¹ng, chÝnh quy, tinh nhuÖ tõng bíc hiÖn ®¹i ®ßi hái rÊt cao phÈm chÊt vÒ mäi mÆt cña mçi qu©n nh©n, ®Æc biÖt phÈm chÊt ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cña ngêi c¸n bé. Bëi v×, ®¹o ®øc c¸ch m¹ng lµ c¸i gèc, lµ c¬ së nÒn t¶ng cña ngêi c¸n bé. Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cña ngêi c¸n bé tõ tríc tíi nay lµ qu¸ tr×nh tù gi¸c. Trong ®ã, ngêi c¸n bé lu«n híng tíi, tiÕp nhËn vµ hµnh ®éng theo nh÷ng chuÈn mùc, gi¸ trÞ cña nÒn ®¹o ®øc c¸ch m¹ng do Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vµ §¶ng ta dµy c«ng x©y dùng.

Häc viÖn chÝnh trÞ qu©n sù - trung t©m ®µo t¹o c¸n bé chÝnh trÞ c¸c cÊp cho toµn qu©n. XuÊt ph¸t tõ nhiÖm vô, môc tiªu yªu cÇu ®µo t¹o cña nhµ trêng hiÖn nay. §ßi hái ph¶i ®µo t¹o ra nh÷ng c¸n bé chÝnh trÞ cã kiÕn thøc toµn diÖn c¶ vÒ phÈm chÊt ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, c¶ vÒ tr×nh ®é n¨ng lùc, ®Ó khi ra trêng cã ®ñ kh¶ n¨ng hoµn thµnh tèt chøc tr¸ch , nhiÖm vô ®îc giao. Trong nh÷ng n¨m võa qua, díi sù l·nh ®¹o cña §¶ng uû, chØ huy c¸c cÊp, sù cè g¾ng nç lùc trong c«ng t¸c gi¸o dôc, ®µo t¹o cña nhµ trêng vµ sù tÝch cùc tù gi¸c gi¸o dôc, rÌn 2 luyÖn ë mçi häc viªn nªn ®· t¹o ® îc nÒn t¶ng ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cña häc viªn kh¸ bÒn v÷ng.

Tuy nhiªn, bªn c¹nh xu híng tÝch cùc ®ã do tÝnh chÊt phøc t¹p cña t×nh h×nh kinh tÕ x· héi thêi kú qu¸ ®é, sù chèng ph¸ ®iªn cuång cña c¸c thÕ lùc ®èi víi c¸ch m¹ng níc ta trªn nhiÒu lÜnh vùc, trong ®ã cã lÜnh vùc chÝnh trÞ, t tëng, ®¹o ®øc, lèi sèng lµ mòi nhän tiÕn c«ng cña chóng, nh÷ng quan niÖm ®¹o ®øc, lèi sèng ph- ¬ng t©y thùc dông n¶y sinh trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng vµ len lái vµo con ®êng giao lu, hîp t¸c, më réng héi nhËp tõ nhiÒu híng lµm n¶y sinh tiªu cùc x· héi. T×nh tr¹ng suy tho¸i vÒ chÝnh trÞ, t tëng ®¹o ®øc, lèi sèng cña mét bé phËn c¸n bé, §¶ng viªn vµ nh©n d©n cã chiÒu híng gia t¨ng. T×nh h×nh trªn ®· lµm ¶nh hëng tíi m«i tr- êng ®¹o ®øc , lèi sèng nh: Thê ¬ víi chÝnh trÞ, gi¶m sót niÒm tin, biÓu hiÖn cña chñ nghÜa c¸ nh©n c¬ héi, thùc dông sèng bu«ng th¶ suy gi¶m vÒ ®¹o ®øc. nh÷ng biÓu hiÖn tiªu cùc ®ã ®· c¶n trë nÒn t¶ng ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cña häc viªn lµm chÊt lîng ®µo t¹o vµ ¶nh hëng tíi m«i trêng ®¹o ®øc ®¬n vÞ, b¶n chÊt truyÒn thèng qu©n ®éi vµ ¶nh hëng ®Õn ®¹o ®øc c¸ch m¹ng vµ x©y dùng ®¹o ®øc cña häc viªn.

Tõ nh÷ng vÊn ®Ò trªn, ®Ó nhËn thøc ®óng vÒ ®¹o ®øc c¸ch m¹ng vµ x©y dùng ®¹o ®øc cho häc viªn Häc viÖn chÝnh trÞ qu©n sù hiÖn nay cÇn ph¶i ng¨n ngõa c¸c t¸c ®éng tiªu cùc, ®Êu tranh kh¾c phôc nh÷ng sai lÖch vÒ chuÈn ®¹o ®øc lµ mét vÊn ®Ò cÊp thiÕt.T×nh h×nh nghiªn cøu cã liªn quan ®Õn ®Ò tµi 3 §Õn nay ®· cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu, bµi viÕt vÒ ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cña c¸c l·nh tô, c¸c nhµ nghiªn cøu khoa häc trong vµ ngoµi qu©n ®éi nh: “N©ng cao ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, quÐt s¹ch chñ nghÜa c¸ nh©n” Hå ChÝ Minh toµn tËp, tËp 9 Nxb CTQG, H.1996; “ Sù biÕn ®æi cña th¸ng gi¸ trÞ ®¹o ®øc trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng víi viÖc x©y dùng ®¹o ®øc cho c¸n bé qu¶n lý cña n íc ta” cña PGS - PTS NguyÔn ChÝ Mú, Nxb CTQG, H. Hµ Huy Th«ng “ T tëng Hå ChÝ Minh vÒ ®¹o ®øc cña ngêi c¸n bé qu©n sù - lý luËn vËn dông” luËn ¸n Phã tiÕn sü khoa häc triÕt häc, Hµ Néi 1995. §Æng Kim B«i “Sù t¸c ®éng cña kinh tÕ thÞ tr êng ®Õn x©y dùng ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cña ®éi ngò sü quan cÊp c¬ së trong qu©n ®éi ta hiÖn nay”. LuËn v¨n cao häc triÕt häc, Hµ Néi 1997.

NguyÔn Hïng Oanh “ Ph¸t triÓn ®¹o ®øc c¸ch m¹ng ë thanh niªn qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam trong t×nh h×nh hiÖn nay” Hµ Néi 2002. Tuy nhiªn, c¸c c«ng tr×nh trªn nghiªn cøu díi gãc ®é triÕt häc kh¸c nhau, song vÊn ®Ò “ §¹o ®øc c¸ch m¹ng vµ x©y dùng ®¹o ®øc cho häc viªn ë Häc viÖn chÝnh trÞ qu©n sù hiÖn nay” cha s©u s¾c. V× vËy, t¸c gi¶ lùa chän vÊn ®Ò nµy ®Ó luËn gi¶i s©u s¾c h¬n. Môc ®Ých, nhiÖm vô cña luËn v¨n - Môc ®Ých: LuËn gi¶i nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ ®¹o ®øc c¸ch m¹ng vµ x©y dùng ®¹o ®øc cho häc viªn ë Häc viÖn chÝnh trÞ qu©n sù hiÖn nay.

Tõ ®ã ®Ò xuÊt mét 4 sè gi¶i ph¸p c¬ b¶n x©y dùng ®¹o ®øc cho häc viªn ë Häc viÖn chÝnh trÞ qu©n sù hiÖn nay. - NhiÖm vô: LuËn gi¶i ®Æc ®iÓm, ®Æc trng ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cña häc viªn ë Häc viÖn chÝnh trÞ qu©n sù hiÖn nay. §Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p c¬ b¶n cho häc viªn ë Häc viÖn chÝnh trÞ qu©n sù hiÖn nay. C¬ së lý luËn vµ ph¬ng ph¸p nghiªn cøu - C¬ së lý luËn: §Ò tµi dùa trªn c¬ së hÖ thèng quan ®iÓm cña Chñ nghÜa M¸c - Lª nin, t tëng Hå ChÝ Minh, ®êng lèi chÝnh trÞ qu©n sù cña §¶ng céng s¶n ViÖt Nam , c¸c NghÞ quyÕt, chØ thÞ cña §¶ng ñy qu©n sù trung ¬ng, Bé quèc phßng, Tæng côc chÝnh trÞ, c¸c bµi nãi vµ viÕt cña c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o §¶ng, Nhµ níc vÒ ®¹o ®øc c¸ch m¹ng vµ x©y dùng ®¹o ®øc.

- Ph¬ng ph¸p luËn: Chñ yÕu sö dông ph ¬ng ph¸p cña chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng vµ chñ nghÜa duy vËt lÞch sö, kÕt hîp víi ph¬ng ph¸p l«gÝc - lÞch sö ph©n tÝch - tæng hîp x· héi häc. ý nghÜa cña ®Ò tµi - Gãp phÇn lµm s¸ng tá lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ ®¹o ®øc c¸ch m¹ng vµ vÊn ®Ò x©y dùng ®¹o ®øc cho häc viªn ë Häc viÖn chÝnh trÞ qu©n sù hiÖn nay. - Cã thÓ lµm tµi liÖu tham kh¶o phôc vô häc tËp, nghiªn cøu cho häc viªn vµ gi¸o viªn c¸c nhµ trêng qu©n ®éi. KÕt cÊu cña luËn v¨n 5 Gåm: Më ®Çu, 2 ch¬ng(4 tiÕt), phÇn kÕt luËn, danh môc tµi liÖu tham kh¶o.

6 Ch¬ng 1 ®¹o ®øc c¸ch m¹ng vµ ®Æc ®iÓm ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cñahäc viªn ë Häc viÖn chÝnh trÞ qu©n sù hiÖn nay 1. §Æc trng ®¹o ®øc c¸ch m¹ng 1. Kh¸i niÖm ®¹o ®øc c¸ch m¹ng X· héi loµi ngêi xuÊt hiÖn ®ång thêi ®êi sèng ®¹o ®øc còng xuÊt hiÖn. Danh tõ ®¹o ®øc b¾t nguån tõ tiÕng La tinh lµ Mos (movis) - lÒ thãi moralis nghÜa lµ liªn quan víi lÒ thãi, ®¹o nghÜa.

Cßn “lu©n lý” ®îc xem nh ®ång nghÜa víi “®¹o ®øc” cã gèc tõ tiÕng Hy L¹p lµ ethicos - lÒ lèi, tËp tôc. Khi nãi ®Õn ®¹o ®øc, tøc lµ nãi ®Õn nh÷ng lÒ thãi vµ tËp tôc biÓu hiÖn mèi quan hÖ nhÊt ®Þnh gi÷a ngêi víi ngêi trong sù giao tiÕp víi nhau hµng ngµy. ThuËt ng÷ “®¹o ®øc” (moral) xuÊt hiÖn vµo thÕ kû thø IV tr íc c«ng nguyªn. ë Ph¬ng T©y nã g¾n liÒn víi tªn tuæi cña Arixtèt (384- 322 TCN), ë ph¬ng §«ng vµ g¾n liÒn víi tªn tuæi cña Khæng Tö (551- 479 TCN) §¹o ®øc ngay tõ khi ra ®êi lu«n ® îc coi lµ nh÷ng gi¸ trÞ c¬ b¶n thÓ hiÖn trong mèi quan hÖ trùc tiÕp cña con ng êi víi c¸c ®èi tîng giao tiÕp ®ång thêi ®¹o ®øc lµ ®êi sèng tinh thÇn lµ phÈm chÊt nh©n c¸ch ®Æc trng cña ý thøc vµ hµnh vi cña chñ thÓ giao tiÕp.

V× lÏ ®ã, ®¹o ®øc ® îc quan niÖm lµ mét hiÖn t - îng x· héi, ph¶n ¸nh mèi quan hÖ hiÖn thùc b¾t nguån tõ b¶n th©n cuéc sèng con ngêi. 7 XuÊt hiÖn tõ thÕ kû VI (TCN), ®¹o ®øc häc Nho gia lµ mét häc thuyÕt ®¹o ®øc lín cña ph ¬ng §«ng cæ ®¹i, ®Æt con ngêi vµo cuéc sèng cña chÝnh b¶n th©n m×nh, thÊy ® îc ý nghÜa vµ gi¸ trÞ ®Ých thùc, thÊy ® îc tr¸ch nhiÖm cña m×nh tr - íc céng ®ång. VÒ ®¹o ®øc x· héi, nho gia chñ tr ¬ng lËp l¹i kû c¬ng x· héi b»ng thuyÕt ChÝnh danh, ®ã lµ sù thèng nhÊt gi÷a danh vµ thùc. §ßi hái c¸i danh cña mçi ng êi ph¶i ph¶n ¸nh c¸i thùc cña ngêi Êy, mçi ngêi ph¶i xøng ®¸ng víi c¸i danh cña m×nh.

Danh ph¶i chÝnh x· héi míi yªn æn, trËt tù, nÕu danh bÊt chÝnh th× thiªn h¹ tÊt sÏ lo¹n. §©y lµ mét x· héi lÊy ®øc ®Ó trÞ, dïng ®¹o ®øc ®Ó æn ®Þnh trËt tù x· héi. Song, nho gia kh«ng chØ ra ®îc c¬ së xÐt ®Õn cïng quyÕt ®Þnh ®¹o ®øc lµ ph¬ng thøc s¶n xuÊt cïng víi nh÷ng quan hÖ chÝnh trÞ- giai cÊp x· héi. XuÊt hiÖn tõ thÕ kû IV (TCN) ®¹o ®øc häc Arixtèt cho r»ng ý nghÜa cuéc sèng h¹nh phóc cña con ng êi lµ ë trÇn gian, ë cuéc sèng hiÖn thùc, ®¹o ®øc ® îc thÓ hiÖn trong lao ®éng.

¤ng cho r»ng con ngêi chØ biÓu hiÖn phÈm h¹nh cña m×nh th«ng qua ho¹t ®éng. Ai lµm viÖc thiÖn th× con ng êi trë thµnh chÝnh nghÜa, ai hµnh ®éng ®óng mùc th× trë thµnh ngêi ®óng mùc, ai hµnh ®éng dòng c¶m th× trë thµnh con ngêi dòng c¶m. Tuy nhiªn, do lËp tr êng giai cÊp mµ Arixtèt cho r»ng ®¹o ®øc, phÈm h¹nh chØ cã ë giai cÊp chñ n«. N« lÖ chØ lµ c«ng cô biÕt nãi nªn kh«ng cã ®¹o ®øc, phÈm h¹nh, chuÈn mùc ®¹o ®øc ph¶i phï hîp víi møc cña c¶i, tuú 8 theo møc ®é giµu cã mµ tù do cã møc ®é phÈm h¹nh kh¸c nhau.

MÆc dï cã nh÷ng cèng hiÕn quan träng nh ng do bÞ ¶nh hëng bëi lËp trêng giai cÊp hoÆc do h¹n chÕ cña tr×nh ®é nhËn thøc mµ c¸c quan ®iÓm tr íc M¸c kh«ng luËn gi¶i mét c¸ch ®óng ®¾n, khoa häc vÒ ®¹o ®øc. §Õn khi chñ nghÜa M¸c - Lªnin ra ®êi th× ®êi sèng ®¹o ®øc míi ®îc luËn gi¶i mét c¸ch ®óng ®¾n, khoa häc. Theo quan ®iÓm M¸c - Lªnin, ®¹o ®øc lµ mét h×nh th¸i ý thøc x· héi, lµ tæng hîp nh÷ng nguyªn t¾c, quy t¾c chuÈn mùc x· héi nh»m ®¸nh gi¸ vµ ®iÒu chØnh hµnh vi cña con ng êi v× lîi Ých cña x· héi, cña céng ®ång ® îc thùc hiÖn trªn søc m¹nh cña phong tôc tËp qu¸n, d luËn x· héi vµ l¬ng t©m. §¹o ®øc lµ mét hiÖn t îng tinh thÇn, mét h×nh th¸i ý thøc x· héi, lµ mét hÖ thèng c¸c nguyªn t¾c, nh÷ng tiªu chuÈn nh»m quy ®Þnh, ®iÒu chØnh ®¸nh gi¸ hµnh vi cña con ng êi trong quan hÖ øng xö x· héi.