Xây dựng cơ chế tài chính trong mô hình đối tác công tư trong phát triển cơ sở h

Sinh viên nghiên cứu khoa học Khoa: Tài chính quốc tế Danh mục kí hiệu viết tắt BOT Xây dựng-Kinh doanh-Chuyển giao BT Xây dựng-Chuyển giao BTO Xây dựng-Chuyển giao-Kinh doanh CSHT Cơ sở hạ tầng ĐCT Đường cao tốc GTĐB Giao thông đường bộ NSNN Ngõn sách Nhà nước ODA Hỗ trợ phát triển chính thức PPP Hợp tác công tư WB Ngân hàng thế giới SV: Vũ Thị Ngát – Lưu Cao Cường – Lớp: CQ 47/08.03 Sinh viên nghiên cứu khoa học Khoa: Tài chính quốc tế LỜI MỞ ĐẦU 1.Sự cần thiết,ý nghĩa của đề tài nghiên cứu Cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ là huyết mạch của nền kinh tế và của đất nước do vậy trong quá trình phát triển của bất cứ quốc gia nào giao thông đường bộ luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt và ở Việt Nam cũng vậy hàng năm vốn đầu tư cho phát triển hạ tầng giao thông đường bộ nói riêng và hạ tầng giao thông vận tải nói chung luôn có được sự quan tâm đặc biệt và thường được quan tâm trước một bước cũng như tỷ trọng vốn từ NSNN luôn giữ ở mức cao. Đó là điều kiện cần thiết tạo động lực cho sự tăng trưởng nhanh của hạ tầng giao thông đường bộ cũng như tạo ra bàn đạp lớn cho sự phát triển chung của đất nước.Nhưng một thực tế là không một chính phủ nào có thể kham nổi toàn bộ việc đầu tư cho hệ thống cơ sở hạ tầng cũng như không nhà đầu tư tư nhân nào có thể làm được việc này vì đây là lĩnh vực có hiệu quả kinh tế thấp và nhiều rủi ro. Đấy là lý do khiến cho mô hình PPP ra đời và được coi là hướng đi đúng đắn của Việt Nam trong giai đoạn này.Hợp tác PPP chính là chìa khóa để tài trợ nguồn tài chớnh.PPP được kỳ vọng sẽ là kênh thu hút vốn hiệu quả và chủ yếu trong những năm sắp tới cho công tác đầu tư xây dựng giao thông đặc biệt là giao thông đường bô trong bối cảnh các nguồn vốn từ ngân sách, ODA đang ngày càng eo hẹp, nhưng mô hình này vẫn chưa thể áp dụng vào thực tiễn. Cơ chế, chính sách liên quan đến PPP vẫn “rối như canh hẹ“ dự đó có cơ chế thí điểm và các nhà đầu tư tiềm năng nhòm ngó PPP giao thông gần như vẫn “ỏn binh bất động”.Chớnh vì thế chúng em đã chọn đề tài :”Xõy dựng cơ chế tài chính trong mô hình đối tác công tư trong phát triển cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ ở Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu khoa học của mình.

SV: Vũ Thị Ngát – Lưu Cao Cường – Lớp: CQ 47/08.03 Sinh viên nghiên cứu khoa học Khoa: Tài chính quốc tế 2.Mục đích ngiờn cứu Xây dựng một cơ chế tài chính hiệu quả,rừ ràng và minh bạch để mô hình PPP thực sự phát huy được tính hiệu quả của nó trong phát triển cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ.Đối tượng,phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Cơ chế tài chính trong mô hình đối tác công tư Phạm vi nghiên cứu:Cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ 4.Phương pháp nghiên cứu Dựa trên nền tảng lý luận về cơ chế tài chớnh,PPP kết hợp sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh, phân tích, tổng hợp Sử dụng minh họa, sự kiện trong thực tiễn để minh chứng vấn đề cần nghiên cứu.Kết cấu đề tài Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài được chia làm 3 chương: Chương 1 - Những vấn đề cơ bản về cơ chế tài chính cho mô hình đối tác công tư trong phát triển cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ Chương 2 - Thực trạng cơ chế tài chính trong phát triển cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ ở Việt Nam hiện nay Chương 3 - Giải pháp xây dựng cơ chế tài chính cho mô hình đối tác công tư trong phát triển cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ ở Việt Nam Chúng em xin chân thành cảm ơn PGS.TS Phan Duy Minh đã nhiệt tình hướng dẫn trong quá trình chúng em thực hiện đề tài. SV: Vũ Thị Ngát – Lưu Cao Cường – Lớp: CQ 47/08.03 Sinh viên nghiên cứu khoa học Khoa: Tài chính quốc tế Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CƠ CHẾ TÀI CHÍNH CHO MÔ HÌNH ĐỐI TÁC CÔNG TƯ TRONG PHÁT TRIỂN CƠ SỞ HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ 1.1 NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH CHO PHÁT TRIỂN CƠ SỞ HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ 1.1 Cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ 1.1 Khái niệm Cơ sở hạ tầng là một hệ thống các công trình vật chất kỹ thuật được tổ chức thành các đơn vị sản xuất và dịch vụ, các công trình sự nghiệp có chức năng đảm bảo các luồng thông tin, các luồng vật chất nhằm phục vụ nhu cầu có tính xã hội của sản xuất và đơi sống của nhân dân. Khi lực lượng sản xuất chưa phát triển thì quá trình sản xuất chỉ là sự kết hợp giản đơn giữa 3 yếu tố là lao động, đối tượng lao động và tư liệu lao động. Nhưng khi lực lượng sản xuất phát triển đến một trình độ nào đó thì cần phải có sự tham gia của CSHT thì mới tạo ra được sự phát triển tối ưu nhất bởi lẽ CSHT có vai trò quyết định đến kiến trúc thượng tầng hay tác động trực tiếp đến sự phát triển của nền kinh tế.

Và cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ 1 bộ phận của cơ sở hạ tầng. Cơ sở hạ tầng giao thông vận tải là một hệ thống các công trình và phương tiện vật chất kỹ thuật có chức năng phục vụ nhu cầu sản xuất và sinh hoạt của xã hội bao gồm các công trình và phương tiện của mạng lưới giao thông vận tải đường bộ, đường biển, đường sông, giao thông nông thôn, giao thông đô thị. SV: Vũ Thị Ngát – Lưu Cao Cường – Lớp: CQ 47/08.03 Sinh viên nghiên cứu khoa học Khoa: Tài chính quốc tế 1.2 Đặc điểm và nội dung Cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ là những công trình phục vụ cho việc đi lại của người dân trên bộ, cũng như phục vụ cho việc giao lưu kinh tế. Cơ sở hạ tầng GTĐB chi phối tất cả các giai đoạn phát triển, làm cơ sở cho các hoạt động sản xuất kinh doanh.

Có 2 loại hạ tầng giao thông đường bộ: + Hạ tầng giao thông tĩnh: bến xe, nhà chờ xe bus, bãi đậu xe… + Hạ tầng giao thông động: cầu, cầu vượt, nút giao thông… Đầu tư phát triền CSHT GTĐB là một lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản. CSHT GTĐB là đối tượng cho đầu tư phát triền. Có thề thay một số đặc điềm của CSHT GTĐB như sau: Một là: Cỏc công trình, dự án CSHT GTĐB thường đỏi hỏi khối lượng vốn đầu tư lớn. Đây cũng là một đặc điềm chung của hoạt động đầu tư phát triền.

Việc đầu tư cho các công trình, dự án CSHT GTĐB cẩn nhiều vốn trong khi việc thu hồi vốn lại chậm nền vốn cho đầu tư phát triền CSHT giao thông là một vẫn đề khó khăn cho các nước đang phát triền. Bời vậy việc thu hút vốn hồ trợ phát triền từ nước ngoài cho đầu tư phát triền CSHT giao thông là cần thiết. Hai là: Cỏc công trình CSHT GTĐB tổn tại và có giá trị lâu dài. Hầu hết các công trình CSHT đều có thời gia sử dụng lẽn tới hàng chục năm.

Đặc điềm này của CSHT GTĐB đòi hỏi các cơ quan quản lý cần có quy hoạch cụ thề tạo điều kiện cho hoạt động đầu tư phát triền CSHT GTĐB hợp lý. Ba là: Các công trình kết cấu hạ tầng giao thông hoạt động ngay tại nơi được tạo ra. Đây là một đặc điềm của CSHT GTĐB khác với sản phẩm của hoạt động sản xuất. Do vậy, các công trình CSHT GTĐB thường bị tác động của các điều kiện tự nhiên, địa lý, kinh tế - xã hội của nơi tiêu thụ.

SV: Vũ Thị Ngát – Lưu Cao Cường – Lớp: CQ 47/08.03 Sinh viên nghiên cứu khoa học Khoa: Tài chính quốc tế Bốn là: Thời gian tiến hành đầu tư xây dựng cỏc cụng trình CSHT GTĐB thường kéo dài. Hầu hết các công trình xây dựng có thời gian xây dựng trên 1 năm. Bời vậy, cỏc cụng trinh CSHT khó tránh khỏi bị tác động bời các yếu tố bắt ổn về chính trị, kinh tế, xã hội. Năm là: Các công trình CSHT GTĐB phối hợp, hỗ trợ nhau thành một hệ thống hoàn chỉnh.

Các công trình CSHT GTĐB không tồn tại độc lập mà bổ sung, phối hợp với nhau thành một hệ thống giao thông rộng khắp. Đõy chớnh là đặc điềm thề hiện vai trò quan trọng của CSHT GTĐB trong việc phát triền kinh tế xã hội của một quốc gia.3 Vai trò của cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ Thứ nhất cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ quyết định sự tăng trưởng và phát triển nhanh của các ngành, các lĩnh vực sản xuất kinh doanh và dịch vụ. Kết cấu hạ tầng cung cấp dịch vụ cho toàn bộ nền kinh tế quốc dân, các yếu tố đầu vào và đầu ra, đảm bảo cho quy trình sản xuất của đất nước được tiến hành một cách thường xuyên, liên tuc với quy mô ngày càng mở rộng. Trên cơ sở đó làm tăng ngân sách và đưa nền kinh tế thoát khỏi trì trệ, bế tắc, tiến tới tăng trưởng và phát triển.

Thứ 2, tạo ra sự thay đổi căn bản trong cơ cấu của nền kinh tế.Cơ sở hạ tầng hiện đại là điều kiện cơ bản cho nhiều ngành nghề mới ra đời và phát triển, đặc biệt trong sản xuất công nghiệp và trong hoạt động dịch vụ. Nhờ hiện đại hóa cơ sở hạ tầng ở nông thôn, sản xuất nông nghiệp được thay đổi theo chiều hướng tích cực, làm cho cơ cấu nông nghiệp trong GDP ngày càng giảm, tỉ trọng công nghiệp và dịch vụ ngày càng tăng lên. Thứ 3, tạo điều kiện thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Muốn thu hút thành công đầu tư nước ngoài thì chúng ta cần phải tạo môi trường đầu tư trong đó cơ sở hạ tầng là một yếu tố quan trọng.

Ở đõy,cú mối quan hệ qua SV: Vũ Thị Ngát – Lưu Cao Cường – Lớp: CQ 47/08.03 Sinh viên nghiên cứu khoa học Khoa: Tài chính quốc tế lại giữa xây dựng và tạo ra cơ sở hạ tầng tốt để thu hút vốn đầu tư nước ngoài và sử dụng chính vốn đầu tư nước ngoài để xây dựng kết cấu hạ tầng, tạo điều kiện cho các ngành sản xuất vật chất hoạt động có hiệu quả hơn. Thứ 4, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Hạ tầng GTĐB sẽ đóng góp đáng kể vào việc giảm chi phí của doanh nghiệp đặc biệt là các doanh nghiệp có chi phí vận tải chiếm một tỷ trọng lớn.