Nghiên cứu xác định một số chỉ tiêu sinh sản và thử nghiệm thụ tinh nhân tạo cho

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM PHÙNG QUANG TRƯỜNG NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH MỘT SỐ CHỈ TIÊU SINH SẢN VÀ THỬ NGHIỆM THỤ TINH NHÂN TẠO CHO LỢN RỪNG TRONG ĐIỀU KIỆN NUÔI NHỐT TẠI KHU VỰC PHÍA BẮC VIỆT NAM Chuyên ngành: Sinh sản và bệnh sinh sản gia súc Mã số: 62 64 01 06 Người hướng dẫn khoa học: 1. Vũ Như Quán NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng bảo vệ để lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận án Phùng Quang Trường i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến PGS. Nguyễn Văn Thanh và TS. Vũ Như Quán đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, bộ môn Ngoại – Sản, khoa Thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án.

Tôi xin chân thành cám ơn Lãnh đạo Trung tâm Nghiên cứu Bò và Đồng cỏ Ba Vì, đã tạo điều kiện cho tôi được thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn TS. Tăng Xuân Lưu, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Bò và Đồng cỏ Ba Vì các chủ trang trại lợn Rừng tại huyện Tam Đảo tỉnh Vĩnh Phúc, huyện Lương Sơn tỉnh Hòa Bình và huyện Ba Vì Thành phố Hà Nội, đã hướng dẫn, giúp đỡ và tạo điều kiện tốt nhất cho tôi thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án.

Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận án Phùng Quang Trường ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục các bảng.

vi Danh mục ảnh. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận án. ix Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu đề tài. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu. Tình hình chăn nuôi lợn Rừng trên thế giới và Việt Nam. Nguồn gốc của lợn Rừng.

Chăn nuôi lợn Rừng trên thế giới. Chăn nuôi lợn Rừng tại Việt Nam. Đặc điểm, đặc tính, sinh trưởng và sinh sản của lợn Rừng. Đặc điểm và đặc tính của lợn Rừng.

Khả năng sinh trưởng của lợn Rừng. Khả năng sinh sản của lợn Rừng. Nuôi dưỡng chăm sóc lợn Rừng. Bệnh, tật và khả năng thích ứng và chống bệnh của lợn Rừng đối với môi trường sống.

Vai trò của kỹ thuật thụ tinh nhân tạo trong chăn nuôi lợn Rừng. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Xác định một số chỉ tiêu sinh sản của đàn lợn Rừng nhập nội từ Thái Lan bao gồm. Thử nghiệm thụ tinh nhân tạo cho lợn Rừng nhập nội từ Thái Lan.

Phương pháp nghiên cứu. Chuồng trại và phương thức chăn nuôi của đàn lợn nghiên cứu. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu sinh sản. Thử nghiệm thụ tinh nhân tạo cho lợn Rừng nhập nội từ Thái Lan.

Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Một số chỉ tiêu sinh sản trên đàn lợn rừng nhập nội từ Thái Lan. Tuổi thành thục tính dục.

Chu kỳ động dục. Tuổi phối giống lần đầu. Thời điểm phối giống thích hợp. Thời gian mang thai.

Tuổi đẻ lứa đầu. Số con sinh ra trong một lứa. Khối lượng lợn ở các lứa tuổi khác nhau. Tỷ lệ nuôi sống đến 24h.

Tỷ lệ nuôi sống đến 60 ngày. Thời gian động dục lại sau cai sữa. Khoảng cách giữa hai lứa đẻ. Kết quả nghiên cứu về thụ tinh nhân tạo cho lợn Rừng.

Huấn luyện lợn Rừng nhảy giá. Đánh giá chất lượng tinh dịch lợn Rừng. Bảo tồn tinh dịch lợn Rừng ở dạng lỏng. Kết quả dẫn tinh cho lợn cái.

Kết luận và kiến nghị. 95 Danh mục các công trình công bố có liên quan đến luận án. 96 Tài liệu tham khảo. 104 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt A Hoạt lực tinh trùng C Concentration: Nồng độ tinh trùng CK Chu kỳ cs Cộng sự ĐVT Đơn vị tính FSH Follicle Stimulating Hormone K Tỷ lệ tinh trùng kỳ hình SE Standard Error: Sai số chuẩn TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TTNT Thụ tinh nhân tạo V Volume: Lượng xuất tinh VAC Tổng số tinh trùng sống tiến thẳng/lần khai thác v DANH MỤC CÁC BẢNG TT Tên bảng Trang 4.

Tuổi thành thục tính dục của lợn Rừng cái. Chu kỳ động dục của lợn Rừng. Tuổi phối giống lần đầu của đàn lợn Rừng cái. Thời điểm phối giống thích hợp của lợn Rừng.

Thời gian mang thai của lợn Rừng. Tuổi đẻ lứa đầu của lợn Rừng. Số lượng con sinh ra/lứa của lợn Rừng cái. Khối lượng lợn Rừng từ sơ sinh đến 10 tháng tuổi tại các địa bàn nghiên cứu.

Thời gian động dục lại của lợn Rừng mẹ sau cai sữa lợn con. Khoảng cách giữa 2 lứa đẻ của lợn Rừng. Kết quả huấn luyện khai thác tinh lợn Rừng. Màu sắc tinh dịch của lợn Rừng.

Lượng xuất tinh đã lọc của lợn Rừng (V, ml). Hoạt lực tinh trùng của lợn Rừng (A, cho điểm từ 0,00 đến 1,00). Nồng độ tinh trùng của lợn Rừng (C, triệu/ml). Tổng số tinh trùng tiến thẳng trong lần xuất tinh của lợn Rừng (VAC, tỷ/lần).

Tỷ lệ kỳ hình của tinh trùng lợn Rừng (K, %). pH tinh dịch của lợn Rừng. Tổng hợp số và chất lượng tinh dịch lợn Rừng. Kết quả bảo tồn tinh dịch lợn Rừng trong môi trường L.

Chỉ số sức sống tuyệt đối (Sa=∑at) của tinh trùng lợn thí nghiệm được bảo tồn trong môi trường L. Tỷ lệ thụ thai và tỷ lệ đẻ của lợn Rừng và lợn Móng Cái được dẫn tinh bằng tinh dịch lợn Rừng. Tỷ lệ nuôi sống lợn con đến 24 giờ và 60 ngày tuổi sau khi sinh. Khối lượng sơ sinh và khối lượng 60 ngày tuổi (kg).

92 vi DANH MỤC ẢNH TT Tên ảnh Trang 4. Lợn Rừng trong nghiên cứu thành thục về tính ở 182 ngày tuổi. Lợn Rừng trong nghiên cứu phối giống lần đầu. Lợn cái trong nghiên cứu ở thời kỳ “mê ì” cho kết quả phối giống cao nhất.

Lợn Rừng trong nghiên cứu đẻ lứa đầu. Số con sinh ra/lứa của lợn Rừng trong nghiên cứu. Lợn Rừng sơ sinh trong nghiên cứu. Lợn Rừng 60 ngày tuổi trong nghiên cứu.

Lợn Rừng 8 tháng tuổi trong nghiên cứu. Lợn Rừng 10 tháng tuổi trong nghiên cứu. Làm quen với lợn đực trong nghiên cứu. Huấn luyện lợn đực trong nghiên cứu tiếp xúc giá nhảy.

Lợn đực trong nghiên cứu tiếp xúc giá. Khai thác tinh lợn Rừng số 1 trong nghiên cứu. Khai thác tinh lợn Rừng số 2 trong nghiên cứu. Khai thác tinh lợn Rừng số 3 trong nghiên cứu.

Tinh dịch lợn Rừng có màu trắng sữa. Kiểm tra chất lượng tinh dịch lợn. Tinh dich lợn Rừng trong nghiên cứu sau khi pha loãng trong môi trường L.N, bảo quản và đưa đi phối giống. Dẫn tinh cho lợn Rừng trong nghiên cứu.

Dẫn tinh cho lợn Móng Cái trong nghiên cứu. Đàn lợn Rừng trong nghiên cứu sinh 10 con bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo. Đàn lợn Móng Cái lai lợn Rừng trong nghiên cứu sinh 10 con bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo. Đàn lợn Rừng và Rừng lai Móng Cái trong nghiên cứu ở 60 ngày tuổi.

91 vii DANH MỤC HÌNH TT Tên hình Trang 2. Sọc dưa trên thân của lợn con. Lợn 6 tháng tuổi (không còn sọc dưa). Răng nanh của lợn Rừng đực.

Má bạc ở lợn Rừng trường thành. Đồ thị so sánh tỷ lệ đàn lợn con sinh ra nuôi sống tới 24h tại các địa bàn nghiên cứu. Đồ thị so sánh tỷ lệ đàn lợn nuôi sống tới 60 ngày sau sinh tại các khu vực khác nhau. Đồ thị so sánh số lượng con/lứa giữa lợn Rừng và lợn Móng Cái.

89 viii TRÍCH YẾU LUẬN ÁN Tên tác giả: Phùng Quang Trường Tên Luận án: Nghiên cứu xác định một số chỉ tiêu sinh sản và thử nghiệm thụ tinh nhân tạo cho lợn Rừng trong điều kiện nuôi nhốt tại khu vực phía Bắc Việt Nam. Chuyên ngành: Sinh sản và Bệnh sinh sản gia súc Mã số: 62 64 01 06 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Xác định một số chỉ tiêu sinh sản của lợn Rừng nhập nội từ Thái Lan trong điều kiện nuôi nhốt tại một số tỉnh phía Bắc Việt Nam. - Khai thác và thử nghiệm thụ tinh nhân tạo cho lợn Rừng và lợn Rừng lai lợn Móng Cái trong điều kiện nuôi nhốt. Đối tượng nghiên cứu Các chỉ tiêu về sinh sản được thực hiện trên đàn lợn Rừng được sinh ra từ đàn lợn Rừng nhập nội từ Thái Lan được nuôi tại các trang trại tại huyện Lương Sơn tỉnh Hòa Bình, huyện Tam Đảo tỉnh Vĩnh Phúc và huyện Ba Vì Thành phố Hà Nội.

Thử nghiệm thụ tinh nhân tạo cho lợn Rừng Thái Lan trong điều kiện nuôi nhốt: 4 lợn đực Rừng được đánh ký hiệu R1, R2, R3, R4 được huấn luyên khai thác tinh tại trang trại Huệ Linh, lợn Rừng cái và lợn Móng Cái được sử dụng TTNT tại trang trại Mỹ Hạnh thuộc huyện Ba Vì Hà Nội.