Vận dụng dạy học tích hợp Vật lý 10 gắn với thực tiễn nâng cao chất lượng THPT

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM ĐỖ KHÁNH LY VẬN DỤNG DẠY HỌC TÍCH HỢP KHI DẠY HỌC CHƢƠNG “ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM” (VẬT LÍ 10 - CƠ BẢN) THEO HƢỚNG GẮN VỚI THỰC TIỄN GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG DẠY HỌC VẬT LÍ Ở TRƢỜNG THPT LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Thái Nguyên, năm 2014 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM ĐỖ KHÁNH LY VẬN DỤNG DẠY HỌC TÍCH HỢP KHI DẠY HỌC CHƢƠNG “ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM” (VẬT LÍ 10 - CƠ BẢN) THEO HƢỚNG GẮN VỚI THỰC TIỄN GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG DẠY HỌC VẬT LÍ Ở TRƢỜNG THPT Chuyên ngành: LL&PPDH Vật lí Mã số: 60 14 01 11 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Văn Khải Thái Nguyên, năm 2014 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ LỜI CẢM ƠN Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Văn Khải đã trực tiếp hƣớng dẫn, giúp đỡ, động viên và chỉ bảo tận tình tác giả trong suốt quá trình thực hiện luận văn này. Xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa sau Đại học, khoa Vật lí trƣờng Đại học sƣ phạm Thái Nguyên - Đại học Thái Nguyên đã tạo những điều kiện tốt nhất giúp đỡ tác giả trong qua trình học tập và nghiên cứu tại khoa. Xin chân thành cảm ơn ban giám hiệu, các thầy cô giáo ở các trƣờng THPT Trần Quốc Tuấn, THPT Đồng Hỷ, THPT Yên Ninh và anh chị em đồng nghiệp thực nghiệm sƣ phạm đã tạo điều kiện và giúp đỡ và tạo mọ điều kiện thuận lợi nhất cho tác giả trong quá trình thực nghiệm sƣ phạm. Luận văn này đƣợc hoàn thành tại Bộ môn phƣơng pháp, Khoa Vật lí, Trƣờng Đại học sƣ phạm, Đại học Thái Nguyên.

Tác giả luận văn Đỗ Khánh Ly Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ i MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cảm ơn Lời cam đoan Mục lục. i Chữ viết tắt trong luận văn. ii Danh mục bảng biểu và đồ thị. iii Danh mục các hình .iv MỞ ĐẦU.

1 CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC DẠY HỌC TÍCH HỢP THEO HƢỚNG GẮN VỚI THỰC TIỄN. Tổng quan về các vấn đề nghiên cứu. Khái niệm về dạy học tích hợp .1 Khái niệm tích hợp và dạy học tích hợp. Các phƣơng thức tích hợp.

Các biện pháp tích hợp nội dung dạy học. Dạy học gắn với thực tiễn. Khái niệm thực tiễn. Đặc điểm chung của dạy học vật lí gắn với thực tiễn.

Các biện pháp gắn dạy học Vật lí với thực tiễn. Thực hiện nhiệm vụ giáo dục. Chất lƣợng dạy học. Chất lƣợng giáo dục.

Chất lƣợng dạy học. Xây dựng tiến trình dạy học tích hợp. Nghiên cứa thực trạng dạy học chƣơng “Động lực học chất điểm” theo hƣớng gắn với thực tiễn. 42 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.

Mục đích nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu.

44 KẾT LUẬN CHƢƠNG I. 45 CHƢƠNG II: TIẾN TRÌNH DẠY HỌC TÍCH HỢP MỘT SỐ KIẾN THỨC CHƢƠNG “ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM” THEO HƢỚNG GẮN VỚI THỰC TIỄN. Chƣơng trình SGK vật lí 10 – Cơ bản và nội dung kiến thức chƣơng. Chƣơng trình SGK vật lí 10 – Cơ bản.

Vị trí, vai trò về kiến thức “Động lực học chất điểm”. Thiết kế các bài dạy ở chƣơng “Ðộng lực học chất điểm” gắn với thực tiễn. Xây dựng tiến trình dạy học tích hợp một số kiến thức chƣơng “Động lực học chất điểm”. Xây dựng kế hoạch dạy học tích hợp cho một bài học cụ thể.

Xây dựng tiến trình dạy học tích hợp cho một số bài học chƣơng “Động lực học chất điểm”. 58 Bài 10: Ba định luật Niu – tơn. 58 Trong giáo án số 1: Phiếu học tập bài Ba định luật Niutơn. 80 Phiếu học tập 1 ( Định luật II Niu-tơn).

81 Phiếu học tập 1 (Định luật III Niu - tơn). 82 Bài 12: Lực đàn hồi của lò xo. 83 Trong giáo án số 2: Phiếu học tập bài Lực đàn hồi của lò xo. Định luật Húc 94 Bài 13: Lực ma sát.

95 Trong giáo án số 3: Phiếu học tập bài Lực ma sát. 107 KẾT LUẬN CHƢƠNG II. 108 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ iii CHƢƠNG III: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM. Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm sƣ phạm.

Mục đích thực nghiệm. Nhiệm vụ thực nghiệm. Đối tƣợng và phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm. Đối tƣợng thực nghiệm sƣ phạm.

Phƣơng pháp thực nghiệm. Phƣơng pháp đánh giá thực nghiệm sƣ phạm. Căn cứ để đánh giá. Cách đánh giá, xếp loại.

Tiến hành thực nghiệm sƣ phạm. Công tác chuẩn bị. Các bài thực nghiệm. Giáo viên cộng tác thực nghiệm.

Diễn biến cụ thể các tiến trình dạy học đã soạn thảo. Kết quả và xử lý kết quả thực nghiệm sƣ phạm. Yêu cầu chung về xử lý kết quả thực nghiệm sƣ phạm. Kết quả thực nghiệm sƣ phạm.

Đánh giá chung về thực nghiệm sƣ phạm. 127 KẾT LUẬN CHƢƠNG III. 128 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ. 129 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

131 Phụ lục 1: Phiếu phỏng vấn giáo viên. 135 Phụ lục 2: Phiếu phỏng vấn học sinh. 136 Phụ lục 3: Bài kiểm tra. 137 Phụ lục 4: Một số hình ảnh thực nghiệm.

140 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ ii CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN 1. BĐKH Biến đổi khí hậu 2. CNTT Công nghệ thông tin 3. CSVC – TBDH Cơ sở vật chất - Thiết bị dạy học 4.

DH Dạy học 6. DHTH Dạy học tích hợp 7. GD BV MT Giáo dục bảo vệ môi trƣờng 8. GD TGQ DVBC Giáo dục thế giới quan duy vật biện chứng 9.

GDMT Giáo dục môi trƣờng 10. GDPT Giáo dục phổ thông 11. GV Giáo viên 12. HS Học sinh 13.

KHCN Khoa học công nghệ 14. KSPTH Khoa sƣ phạm tích hợp 15. NLTK&HQ Năng lƣợng tiết kiệm và hiệu quả 16. NXB Nhà xuất bản 17.

PPDH Phƣơng pháp dạy học 18. SGK Sách giáo khoa 19. SPTH Sƣ phạm tích hợp 20. THCS Trung học cơ sở 21.

THPT Trung học phổ thông 22. TN Thực nghiệm 23. TNSP Thực nghiệm sƣ phạm 24. TTSPTH Tƣ tƣởng sƣ phạm tích hợp Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ iii DANH MỤC BẢNG BIỂU ĐỒ THỊ Bảng 3.1: Đặc điểm chất lƣợng học tập môn vật lí của học sinh các lớp TN và ĐC.2: Kết quả kiểm tra bài số 1 .4: Phân bố tần suất kết quả bài kiểm tra bài số 1 .3: Xếp loại bài kiểm tra bài số 1 .5: Các tham số thống kê của bài kiểm tra bài số 1 .6: Kết quả kiểm tra bài số 2 .7: Xếp loại bài kiểm tra bài số 2 .8: Phân bố tần suất kết quả bài kiểm tra bài số 2.9: Các tham số thống kê của bài kiểm tra bài số 2.10: Kết quả kiểm tra bài số 3 .11: Xếp loại bài kiểm tra bài số 3 .12: Phân bố tần suất kết quả bài kiểm tra bài số 3.13: Các tham số thống kê của bài kiểm tra bài số 3.14: Thống kê tổng kết sau 3 bài kiểm tra.1: Biểu đồ xếp loại bài kiểm tra bài số 1 .2: Biểu đồ xếp loại bài kiểm tra bài số 2.3: Biểu đồ xếp loại bài kiểm tra bài số 3.1: Đồ thị đƣờng phân bố tần suất bài kiểm tra số 1 .2: Đồ thị tần số tích lũy bài kiểm tra số 1 .3: Đồ thị đƣờng phân bố tần suất bài kiểm tra số 2.4: Đồ thị tần số tích lũy bài kiểm tra số 2.5: Đồ thị đƣờng phân bố tần suất bài kiểm tra số 3.6: Đồ thị tần số tích lũy bài kiểm tra số 3.

126 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ iv DANH MỤC HÌNH Hình 1. Cách tích hợp thứ nhất. Cách tích hợp thứ hai .Thí nghiệm Búp bê và chiếc xe đồ chơi của trẻ em. Đang chạy bỗng dƣng bị vấp vào cục đá.

Quạt đang quay khi bị mất điện đột ngột. Máy bay chuẩn bị cất cánh. Trƣợt patanh. Lò xo và dây cao su.

Thí nghiệm về lực đàn hồi. Móc lực kế vào hộp gỗ. Đế giày khía rãnh ở mặt cao su. Tra nhớt ở những ổ trục và xích.

Tra dầu mỡ làm nhẵn mặt tiếp xúc. Ngƣời đi bộ. Ảnh hƣởng của lực ma sát trong việc đi xe đạp. Lốp xe xẻ rãnh.

104 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 1 MỞ ĐẦU I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Trong thời đại ngày nay đất nƣớc chúng ta đang thực hiện sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa dƣới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và đã đạt đƣợc một số thành tựu đáng kể. Cùng với sự đổi mới và phát triển của đất nƣớc, nền giáo dục Việt Nam có những biến đổi sâu sắc về mục tiêu, nội dung sách giáo khoa và phƣơng pháp giáo dục nhằm mở rộng quy mô, nâng cao tính tích cực trong dạy và học một cách toàn diện. Trên cơ sở phát huy thành tựu của nền giáo dục trong nƣớc và tiếp thu những thành tựu mới của khoa học giáo dục thế giới, phù hợp với điều kiện cụ thể của nƣớc ta sao cho có tính hiệu quả và khả thi.

Định hƣớng trên đƣợc đƣa ra trong Luật giáo dục năm 2005 là [1] “ Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam Xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân.” Các hoạt động dạy - học ở nhà trƣờng phổ thông hiện nay chiếm vị trí đặc biệt quan trọng trong việc hình thành và phát triển toàn diện nhân cách của học sinh – những ngƣời lao động mới xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Hệ thống các môn học, các hoạt động giáo dục trong nhà trƣờng phổ thông hiện nay rất phong phú và đa dạng. Nâng cao chất lƣợng dạy học là nhiệm vụ trọng tâm của các nhà trƣờng hiện nay, để nâng cao chất lƣợng dạy học thì việc phát triển ở học sinh hứng thú và năng lực và vận dụng kiến thức là vô cùng cần thiết. Trong luật giáo dục đã ghi rõ [1]: “.