Luận án: Vai trò của vốn con người trong giảm nghèo bền vững ở Việt Nam - Thái Phúc Thành

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN  THÁI PHÚC THÀNH VAI TRÒ CỦA VỐN CON NGƯỜI TRONG GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2014 Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.399 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN  THÁI PHÚC THÀNH VAI TRÒ CỦA VỐN CON NGƯỜI TRONG GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ LAO ĐỘNG MÃ SỐ: 62340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. PHẠM THÚY HƯƠNG 2. NGUYỄN VĨNH GIANG HÀ NỘI - 2014 Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.399 i LỜI CAM ĐOAN Luận án này đã được Nghiên cứu sinh thực hiện và hoàn thành dưới sự hướng dẫn của PGS. Phạm Thuý Hương và PGS.

Nguyễn Vĩnh Giang. Nghiên cứu sinh cam đoan là không có bất kỳ sự vi phạm quyền tác giả nào trong luận án. Hà Nội, ngày 30 tháng 8 năm 2014 Nghiên cứu sinh Thái Phúc Thành Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.399 ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ADB Ngân hàng Phát triển Châu Á BTXH Bảo trợ xã hội CMKT Chuyên môn kỹ thuật ĐH Đại học ĐHKTQD Đại học Kinh tê quốc dân GDP Tổng sản phẩm trong nước VKHLĐXH/ ILSSA Viện khoa học Lao động và Xã hội LĐTBXH /MOLISA Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội NCS Nghiên cứu sinh Nxb Nhà xuất bản OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế TCTK/GSO Tổng cục Thống kê TH Tiểu học THCN Trung cấp chuyên nghiệp THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông TTCP Thủ tướng Chính phủ UNDP Chương trình phát triển Liên hiệp quốc VHLSS Điều tra mức sống hộ gia đình Việt Nam VP CTMTQG GN Văn phòng chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo WB Ngân hàng thế giới Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.399 iii MỤC LỤC Lời cam đoan.i Danh mục các chữ viết tắt. ii Danh mục Bảng.vi Danh mục Hình và Đồ thị.viii MỞ ĐẦU.

Lý do lựa chọn đề tài. Các câu hỏi nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Tổng quan các công trình nghiên cứu vai trò của vốn con người đối với tăng trưởng, thu nhập và giảm nghèo.

Đóng góp của Luận án. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỐI QUAN HỆ VÀ VAI TRÒ CỦA VỐN CON NGƯỜI TRONG GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG. Vốn con người. Khái niệm vốn con người.

Các đặc trưng cơ bản của vốn con người. Các yếu tố tác động đến vốn con người. Các tiêu chí phản ánh và đo lường vốn con người. Nghèo, giảm nghèo và giảm nghèo bền vững.

Khái niệm nghèo, giảm nghèo và giảm nghèo bền vững. Các yếu tố phản ánh giảm nghèo và giảm nghèo bền vững. Các yếu tố tác động đến giảm nghèo và giảm nghèo bền vững. Đo lường nghèo, giảm nghèo và giảm nghèo bền vững.

Vị trí và mối quan hệ của vốn con người với giảm nghèo trong lý thuyết sinh kế. Vai trò của vốn con người trong giảm nghèo bền vững. Vai trò của vốn con người đối với tình trạng thỏa mãn các nhu cầu cơ bản, thoát nghèo và không tái nghèo. Vai trò của vốn con người đối với thu nhập.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp tiếp cận và phân tích.

47 Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail. Phương pháp tiếp cận. Phương pháp phân tích. Nguồn dữ liệu nghiên cứu.

Nguồn dữ liệu sơ cấp. Nguồn dữ liệu thứ cấp. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA VỐN CON NGƯỜI TRONG GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000-2010. Thực trạng nghèo và giảm nghèo ở Việt Nam giai đoạn 2000-2010.

Nghèo và giảm nghèo. Tài sản sinh kế ở nông thôn. Thực trạng về mối quan hệ giữa vốn con người và mức độ thỏa mãn các nhu cầu cơ bản. Nguyên nhân nghèo.

Vai trò của vốn con người đối với thu nhập. Vai trò của trình độ giáo dục phổ thông, chuyên môn kỹ thuật đối với thu nhập. Vai trò của kiến thức cụ thể và kỹ năng cần thiết đối với thu nhập. Vai trò của vốn con người đối với thoát nghèo bền vững.

Vai trò của trình độ giáo dục phổ thông, chuyên môn kỹ thuật đối với thoát nghèo bền vững. Vai trò của kiến thức, kỹ năng cụ thể đối với thoát nghèo bền vững. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA VỐN CON NGƯỜI TRONG GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG ĐẾN NĂM 2020107 4. Bối cảnh và định hướng.

Cơ hội và thách thức. Định hướng về giảm nghèo. Định hướng về hỗ trợ giáo dục, đào tạo, dạy nghề, tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật nhằm nâng cao vốn con người. Quan điểm về nâng cao vai trò của vốn con người trong giảm nghèo bền vững.

Các giải pháp nâng cao vai trò của vốn con người trong giảm nghèo bền vững. Đổi mới cách tiếp cận nghèo và giảm nghèo. 119 Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail. Tạo điều kiện, môi trường thuận lợi để nâng cao vai trò vốn con người trong giảm nghèo bền vững.

Nâng cao vốn con người của người nghèo. Khuyến nghị đối với Chính phủ. Khuyến nghị đối với Bộ LĐTBXH, cơ quan quản lý nhà nước về giảm nghèo. Khuyến nghị đối với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cơ quan quản lý nhà nước về nông nghiệp và phát triển nông thôn.

Khuyến nghị đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo. Khuyến nghị đối với Ngân hàng Chính sách xã hội, tổ chức cung cấp tín dụng ưu đãi chính thức đối với hộ nghèo. Kiến nghị đối với các tổ chức chính trị xã hội: Hội Cựu chiến binh, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn thanh niên cộng sản HCM. 136 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA NCS.

138 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 143 Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.399 vi DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Chuẩn nghèo quốc gia giai đoạn 2000-2015.2: Chuẩn nghèo của Tổng cục Thống kê.1: Cơ mẫu và phân bổ mẫu điều tra thực tế.2: Bảng tổng hợp về phương pháp, quy mô, đối tượng khảo sát.3: Các nội dung, phương pháp và nguồn dữ liệu phân tích thực trạng.1: Chỉ số khoảng cách nghèo.2: Trình độ của chủ hộ và tình trạng nhà ở, nhà vệ sinh, nước sạch, phương tiện đi lại, phương tiện nghe nhìn, năm 2010.3: Trình độ giáo dục và khu vực làm việc, năm 2010.4: Cơ cấu lao động phân theo khu vực việc làm.5: Tóm tắt kết quả ước lượng hệ số tương quan giữa bằng cấp CMKT với thu nhập của lao động làm công hưởng lương.6: Tóm tắt kết quả ước lượng hệ số tương quan giữa bằng cấp CMKT với thu nhập của lao động tự làm phi nông nghiệp.7: Tóm tắt kết quả ước lượng hệ số tương quan giữa bằng cấp CMKT với thu nhập của lao động nghèo tự làm phi nông nghiệp.8: Tóm tắt kết quả ước lượng hệ số tương quan giữa bằng cấp CMKT với thu nhập của lao động tự làm nông nghiệp.9: Quá trình mở rộng quy mô sản xuất của gia đình bà Đinh Vre.10: Mối quan hệ giữa bằng cấp của dân số từ 15 tuổi trở lên và thu nhập, năm 2010.11: Trình độ giáo dục phổ thông và tình trạng nghèo.12: Trình độ chuyên môn kỹ thuật và tình trạng nghèo.13: Kết quả ước lượng mô hình đánh giá tác động của trình độ giáo dục tới khả năng nghèo.14: Trình độ của chủ hộ và tình trạng nghèo, năm 2010.15: Trình độ nghề của lao động và tình trạng nghèo, năm 2010.16: Trình độ của người tham gia lao động thực tế và tình trạng nghèo, năm 2010.17: Đặc điểm của hộ và tình trạng nghèo.18: Tình trạng việc làm của lao động sau học nghề.19: Tập huấn, ứng dụng khoa học kỹ thuật và tình trạng nghèo.20: Kế hoạch sản xuất, phân công lao động và tình trạng nghèo.21: Kiến thức, kỹ năng chi tiêu và tình trạng nghèo.22: Hiểu biết về rủi ro và tình trạng nghèo.23: Kỹ năng ứng phó rủi ro và tình trạng nghèo.24: Hiểu biết, kỹ năng cụ thể và tình trạng nghèo.1: Khía cạnh và chỉ báo nghèo đa chiều tiếp cận theo sinh kế. 120 Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.399 vii DANH MỤC HÌNH VÀ ĐỒ THỊ Hình Hình 1.1: Các yếu tố cấu thành vốn con người.2: Các tiêu chí phản ánh giảm nghèo bền vững.3: Tài sản sinh kế.4: Mô hình sinh kế giản đơn.5: Mô hình nghiên cứu.1: Nâng cao vốn con người của người nghèo để giảm nghèo bền vững.2: Đánh giá nhu cầu nâng cao kiến thức, kỹ năng.1: Tỷ lệ nghèo chung và nghèo LTTP toàn quốc, 1998-2010.2: Trình độ của chủ hộ và thu nhập.3: Tỷ lệ nghèo và trình độ của chủ hộ.4: Cơ cấu nghèo năm 2010 theo trình độ của chủ hộ. 88 Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.

Lý do lựa chọn đề tài Con người có vai trò đặc biệt quan trọng trong mọi hoạt động kinh tế xã hội. Con người vừa là đối tượng vừa là chủ thể của quá trình tăng trưởng và giảm nghèo. Vốn con người có vai trò định hướng, khai thác, kết hợp, sử dụng các tài sản sinh kế khác như vốn tài chính, vốn xã hội, vốn tự nhiên, vốn vật chất để tạo ra kết quả sinh kế, tăng trưởng và phát triển. Nhiều nghiên cứu đã khẳng định vốn con người tác động tích cực và là một trong những yếu tố quyết định năng suất lao động, cải thiện tình trạng việc làm, tăng thu nhập.

Tuy nhiên, trên thực tế nhiều người có trình độ giáo dục, chuyên môn kỹ thuật cao hơn vẫn có thu nhập thấp hơn, vẫn nghèo hơn; nhiều người nghèo được tập huấn, đào tạo nghề, hỗ trợ giáo dục nhưng thu nhập vẫn không được cải thiện, vẫn không thoát nghèo; nhiều người được đào tạo nghề vẫn tái nghèo hay thu nhập bị giảm; tình trạng rơi vào nghèo vẫn có thể xảy ra đối với những người có bằng cấp chuyên môn kỹ thuật,. Chương trình giảm nghèo ở nước ta sẽ tiếp tục được triển khai thực hiện trong những năm tiếp theo với những yêu cầu mới về tính bền vững – thể hiện rất rõ trong Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP ngày 27/12/2008 của Chính phủ về chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo và được tái khẳng định trong Nghị quyết số 80/NQ-CP ngày 19 tháng 5 năm 2010 của Chính phủ về định hướng giảm nghèo bền vững giai đoạn 2011-2020. Hỗ trợ người nghèo về giáo dục, đào tạo, dạy nghề trong khuôn khổ chương trình giảm nghèo không chỉ là hỗ trợ giảm chi tiêu mà có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao vốn con người cho người nghèo để giảm nghèo.