Vai trò nhận thức khoa học trong hoạt động quân sự của sĩ quan quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Tính cấp thiết của đề tài Nhận thức khoa học là thành quả vĩ đại của trí tuệ con người, có vai trò đặc biệt quan trọng trong mọi lĩnh vực hoạt động xã hội. Cuộc cách mạng KH - CN hiện đại là một trong những nhân tố tác động có ý nghĩa quyết định sự tăng trưởng kinh tế và bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia; nó tạo động lực và đặt ra yêu cầu cao phát huy vai trò nhận thức khoa học trong hoạt động của con người trên các lĩnh vực của đời sống xã hội. Quân sự là một trong các lĩnh vực nhạy cảm với những thành tựu KH - CN mới nhất, luôn đòi hỏi cao về sự vận dụng, phát huy vai trò nhận thức khoa học. ảnh hưởng của cuộc cách mạng KH - CN đã làm cho nhận thức khoa học trở nên đặc biệt quan trọng trong hoạt động quân sự ở các cấp, các đối tượng, trong đó có sĩ quan phân đội.

Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam "cách mạng, chính qui, tinh nhuệ, từng bước hiện đại" là yêu cầu khách quan, là nhiệm vụ cơ bản, lâu dài và cấp thiết hiện nay. Hiện thực hoá phương hướng đó phải trên cơ sở sức mạnh tổng hợp của nhiều nhân tố, trong đó khoa học và nhận thức khoa học đóng vai trò nền tảng.Lênin đã khẳng định: không có khoa học hiện đại thì không có quân đội hiện đại. Hơn nữa, phân đội là nơi trực tiếp phải đương đầu với những âm mưu, thủ đoạn thâm độc, xảo quyệt trong chiến lược “diễn biến hoà bình” và cuộc tiến công xâm lược bằng vũ khí công nghệ cao của địch. Điều đó đòi hỏi sĩ quan phân đội phải có khả năng, trình độ nhận thức tương xứng để hiểu rõ đối tác, đối tượng, nắm vững tình hình, nhiệm vụ, tổ chức khoa học hoạt động thực tiễn ở đơn vị.

Hiện nay, cuộc đấu tranh tư tưởng, đạo đức, lối sống. đang diễn ra hết sức gay go, quyết liệt để “giành giật trái tim, khối óc con người”. Cuộc đấu tranh này vừa có ý nghĩa cơ bản, lâu dài, vừa có tính cấp thiết trong các đơn vị của lực lượng vũ trang. Sĩ quan phân đội là lực lượng cán bộ trẻ, trực tiếp lãnh đạo, chỉ huy toàn diện ở trung đội, đại đội, tiểu đoàn; do vậy, họ phải có tri thức, trí tuệ cao để nhận thức được tính chất phức tạp của tình hình, thường xuyên củng cố vững chắc trận địa chính trị, tư tưởng trong đơn vị.

Trong thực tiễn, sĩ quan phân đội cơ bản đã được đào tạo qua các nhà trường quân đội, có tinh thần nhiệt huyết cách mạng, có hệ thống tri thức tổng hợp cùng tư duy khoa học sáng tạo và ngày càng chứng tỏ là nguồn sức mạnh quan trọng của toàn bộ quá trình trưởng thành, chiến thắng của quân đội. Nhưng, họ cũng bộc lộ những hạn chế không nhỏ về nhận thức khoa học. Để khắc phục những hạn chế ấy, cần khẳng định đúng đắn vai trò nhận thức khoa học trong hoạt động quân sự của sĩ quan phân đội, từ đó tìm ra những giải pháp khả thi nhằm phát huy mạnh mẽ vai trò đó. Những vấn đề lý luận và thực tiễn trên đây là lý do chủ yếu để tác giả luận án lựa chọn và thực hiện đề tài “Vai trò nhận thức khoa học trong hoạt động quân sự của sĩ quan phân đội quân đội ta hiện nay”.

Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Nhận thức khoa học, vai trò nhận thức khoa học trong hoạt động nói chung, cũng như trong hoạt động quân sự nói riêng, đã được nhiều công trình khoa học trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu; trong đó có những công trình tiêu biểu (xếp theo thứ tự năm công bố) như sau: Về vấn đề nhận thức và nhận thức khoa học gồm có: Nguyễn Trọng Chuẩn (1978), “Phép biện chứng duy vật với tính cách là lôgíc học và phương pháp luận của nhận thức khoa học hiện đại”, Tạp chí Triết học, 22(3); Ngô Đình Xây(1993), Phương pháp nhận thức khoa học, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội; Lê Hữu Nghĩa, Phạm Duy Hải (1998), Tư duy khoa học trong cách mạng khoa học - công nghệ, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội; Nguyễn Duy Quý (1999), Nhận thức thế giới vi mô, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội; Lê Văn Quang (2001), Phát triển ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa trong xã hội và quân đội thời kỳ đổi mới, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội v. Về vấn đề nhận thức khoa học trong hoạt động quân sự, nhận thức khoa học đối với sĩ quan quân đội, trong đó có sĩ quan phân đội gồm có: Đặng Vũ Hiệp (1995), “Nâng cao năng lực trí tuệ - một công việc cấp bách trong xây dựng Quân đội nhân dân trong giai đoạn cách mạng mới”, Tạp chí Quốc phòng toàn dân (4); Đào Văn Tiến (1998), Nâng cao năng lực tư duy sáng tạo của sĩ quan cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay, Luận án Tiến sĩ quân sự, Học viện Chính trị quân sự, Hà Nội; Nguyễn Bá Dương (1999), Đặc điểm quá trình phát triển tư duy biện chứng duy vật của sĩ quan cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam trong nhận thức nhiện vụ bảo vệ Tổ quốc hiện nay, Luận án Tiến sĩ quân sự, Học viện Chính trị quân sự, Hà Nội v. Ở nước ngoài có các công trình liên quan đến đề tài nghiên cứu như: V.Kúptchốp (1976), Vai trò của triết học trong nhận thức khoa học, (người dịch Đỗ Bá), thư viện Học viện Chính trị quân sự; A.Khơmencô (chủ biên 1969), Những vấn đề phương pháp luận của lý luận và thực tiễn quân sự, Nxb Quân đội nhân dân dịch và phát hành, 1976, Hà Nội; I.Gruđinhin (1971), Phép biện chứng và lĩnh vực quân sự hiện đại, Nxb Quân đội nhân dân dịch và phát hành, 1976, Hà Nội v. Tất cả các công trình trên đã tiếp cận nhiều góc độ khác nhau về nhận thức khoa học và vai trò của nó trong thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đề cập đến những ảnh hưởng của chủ nghĩa kinh nghiệm, chủ nghĩa giáo điều trong hoạt động quân sự của sĩ quan phân đội, v.

Đó là nguồn tài liệu lý luận, thực tiễn để tác giả trực tiếp kế thừa trong quá trình nghiên cứu. Tuy nhiên, chưa công trình nào nghiên cứu có hệ thống về vai trò nhận thức khoa học trong hoạt động quân sự của sĩ quan phân đội quân đội ta hiện nay. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài Mục đích: Làm rõ vai trò nhận thức khoa học trong hoạt động quân sự của sĩ quan phân đội và đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy vai trò nhận thức khoa học trong hoạt động quân sự của sĩ quan phân đội hiện nay. Nhiệm vụ: - Làm rõ thực chất vai trò nhận thức khoa học trong hoạt động quân sự của sĩ quan phân đội.

- Lập luận những vấn đề phương pháp luận phát huy vai trò nhận thức khoa học trong hoạt động quân sự của sĩ quan phân đội. - Đề xuất một số giải pháp cơ bản phát huy vai trò nhận thức khoa học trong hoạt động quân sự của sĩ quan phân đội hiện nay. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu Cơ sở lý luận - thực tiễn: - Cơ sở lý luận của luận án là hệ thống các quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, các nghị quyết của Đảng uỷ Quân sự Trung ương, chỉ thị của Bộ Quốc phòng và Tổng cục Chính trị về xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội nói chung và xây dựng sĩ quan phân đội nói riêng. - Cơ sở thực tiễn của luận án là thực tế phát huy vai trò nhận thức khoa học trong hoạt động quân sự của sĩ quan phân đội quân đội ta hiện nay thông qua các tài liệu, số liệu đã được tổng kết và điều tra trực tiếp của tác giả.

Phương pháp nghiên cứu: Trên cơ sở phương pháp luận mácxít, luận án sử dụng tổng hợp các phương pháp nhận thức khoa học của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, đồng thời kết hợp với các phương pháp điều tra xã hội học, thống kê, chuyên gia. Những đóng góp mới về mặt khoa học - Làm sâu sắc thêm tính đặc thù của nhận thức khoa học trong lĩnh vực quân sự và vai trò của nó trong hoạt động quân sự của sĩ quan phân đội. - Phân tích một số vấn đề có tính quy luật và yêu cầu phát huy vai trò nhận thức khoa học trong hoạt động quân sự của sĩ quan phân đội hiện nay. - Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò nhận thức khoa học trong hoạt động quân sự của sĩ quan phân đội hiện nay.

Ý nghĩa của luận án - Góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn trong đào tạo, giáo dục, bồi dưỡng sĩ quan phân đội; có thể dùng làm tài liệu nghiên cứu, giảng dạy trong các nhà trường và đơn vị cơ sở quân đội. - Góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động quân sự của sĩ quan phân đội quân đội ta hiện nay. Kết cấu của luận án Gồm mở đầu, 3 chương (7 tiết), kết luận, danh mục công trình của tác giả, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục. Chương 1 NHẬN THỨC KHOA HỌC VÀ VAI TRÒ NHẬN THỨC KHOA HỌC TRONG HOẠT ĐỘNG QUÂN SỰ CỦA SĨ QUAN PHÂN ĐỘI QUÂN ĐỘI TA 1.

Nhận thức khoa học và đặc thù của nó trong lĩnh vực quân sự 1. Nhận thức khoa học Trong lịch sử triết học, cuộc đấu tranh xung quanh vấn đề con người có thể nhận thức, phản ánh được thế giới khách quan hay không, và cơ sở nền tảng của nhận thức là gì. luôn diễn ra gay go, phức tạp với nhiều quan điểm khác nhau. Chủ nghĩa duy vật trước Mác với các đại biểu như Hêracơlit, Đêmôcrit, Bêcơn, Hôpxơ, đặc biệt là Phơbách đã đấu tranh quyết liệt chống lại chủ nghĩa duy tâm, cố gắng lý giải bản chất nhận thức trên lập trường duy vật.

Họ thừa nhận khả năng nhận thức của con người đối với thế giới và coi nhận thức là sự phản ánh thế giới khách quan vào bộ óc người. Có thể nói rằng, các nhà duy vật trước Mác đã có nhiều công lao trong xây dựng và phát triển nhận thức luận duy vật.