Luận án: Vai trò Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam (1960-1975) - Lưu Thị Bích Ngọc

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LƢU THỊ BÍCH NGỌC VAI TRÒ CỦA BAN AN NINH TRUNG ƢƠNG CỤC MIỀN NAM TỪ NĂM 1960 ĐẾN NĂM 1975 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ HÀ NỘI - 2022 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LƢU THỊ BÍCH NGỌC VAI TRÒ CỦA BAN AN NINH TRUNG ƢƠNG CỤC MIỀN NAM TỪ NĂM 1960 ĐẾN NĂM 1975 Ngành: Lịch sử Việt Nam Mã số: 92 29 013 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học PGS.TS NGUYỄN BÌNH BAN HÀ NỘI - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, luận án tiến sĩ “Vai trò của Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam từ năm 1960 đến năm 1975” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và đƣợc trích dẫn đầy đủ theo quy định. Nghiên cứu sinh Lƣu Thị Bích Ngọc MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

Những công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Các công trình nghiên cứu về cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nƣớc và chiến tranh Việt Nam. Các công trình nghiên cứu về Công an nhân dân và An ninh miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nƣớc. Các công trình nghiên cứu của nƣớc ngoài về cuộc chiến tranh ở Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu của các công trình có liên quan và những nội dung luận án cần tiếp tục tập trung nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu của các công trình có liên quan đến đề tài luận án. Những nội dung luận án tập trung nghiên cứu. 22 Chƣơng 2: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA BAN AN NINH TRUNG ƢƠNG CỤC MIỀN NAM TỪ NĂM 1960 ĐẾN NĂM 1975.

Sự cần thiết thành lập Ban An ninh Trung ƣơng Cục miền Nam. Đặc điểm cách mạng Việt Nam sau năm 1954. Yêu cầu khách quan thành lập Ban An ninh Trung ƣơng Cục miền Nam. Sự phát triển về tổ chức bộ máy của Ban An ninh Trung ƣơng Cục miền Nam.

Tổ chức bộ máy Ban An ninh Trung ƣơng Cục và hệ thống an ninh các cấp ở miền Nam giai đoạn 1960-1965. Xây dựng, kiện toàn tổ chức bộ máy, phát triển đội ngũ cán bộ an ninh đáp ứng yêu cầu cách mạng miền Nam giai đoạn 1965-1975. 46 Tiểu kết Chƣơng 2. 57 Chƣơng 3: BAN AN NINH TRUNG ƢƠNG CỤC THAM MƢU CHO TRUNG ƢƠNG CỤC XÂY DỰNG VÀ BAN HÀNH CÁC CHỈ THỊ, NGHỊ QUYẾT VỀ CÔNG TÁC AN NINH Ở MIỀN NAM (1960-1975).

Tham mƣu Trung ƣơng Cục xây dựng và từng bƣớc hoàn thiện đƣờng lối, chủ trƣơng, chính sách, biện pháp đấu tranh chống phản cách mạng, bảo vệ lực lƣợng cách mạng ở miền Nam. Tham mƣu xây dựng và phát triển lực lƣợng an ninh miền Nam đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong từng giai đoạn cách mạng. Tham mƣu xây dựng, củng cố và phát triển phong trào quần chúng bảo vệ an ninh, trật tự trong khu căn cứ, vùng giải phóng. 75 Tiểu kết Chƣơng 3.

85 Chƣơng 4: BAN AN NINH TRUNG ƢƠNG CỤC TRỰC TIẾP CHỈ ĐẠO VÀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC AN NINH MIỀN NAM (1960-1975). Tổ chức lực lƣợng an ninh toàn Miền “chủ động tấn công địch, tích cực bảo vệ mình” trên cả 3 vùng chiến lƣợc. Công tác điệp báo và an ninh đô thị. Công tác trinh sát vũ trang diệt ác, trừ gian.

Công tác đấu tranh chống gián điệp, nội gián bảo vệ cơ quan, bảo vệ nội bộ lực lƣợng cách mạng. Công tác an ninh vũ trang bảo vệ căn cứ, bảo vệ lãnh đạo. Tổ chức công tác huấn luyện, bồi dƣỡng, đào tạo đội ngũ cán bộ an ninh miền Nam. Phối kết hợp với lực lƣợng vũ trang cách mạng, trực tiếp đánh địch, chống càn bảo vệ cơ quan đầu não kháng chiến.

117 Tiểu kết Chƣơng 4. 125 Chƣơng 5: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ BÀI HỌC KINH NGHIỆM. Ƣu điểm và nguyên nhân. Hạn chế và nguyên nhân.

Một số bài học kinh nghiệm. Quán triệt và vận dụng sáng tạo quan điểm của Đảng về đấu tranh chống phản cách mạng bảo vệ an ninh, trật tự phù hợp với tình hình miền Nam trong từng giai đoạn. Coi trọng công tác vận động, tổ chức quần chúng nhân dân tham gia công tác an ninh, bảo vệ Đảng, bảo vệ phong trào cách mạng ở cả 3 vùng chiến lƣợc. Coi trọng xây dựng lực lƣợng an ninh miền Nam toàn diện về mọi mặt, thống nhất về tổ chức bộ máy, vững về chính trị tƣ tƣởng, giỏi về nghiệp vụ, đóng vai trò nòng cốt, xung kích trên mặt trận đấu tranh chống phản cách mạng, bảo vệ an ninh, trật tự.

Coi trọng hàng đầu công tác nắm tình hình, chủ động tấn công địch, tích cực bảo vệ mình trong mọi tình huống. 148 Tiểu kết Chƣơng 5. 153 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN NỘI DUNG LUẬN ÁN. 156 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

168 BẢNG CHỮ VIẾT TẮT - ANCT : An ninh chính trị - ANMN : An ninh miền Nam - ANTT : An ninh, trật tự - BANTƢC : Ban An ninh Trung ƣơng Cục - BCHTW : Ban Chấp hành Trung ƣơng - CAND : Công an nhân dân - CANDVT : Công an nhân dân vũ trang - CNXH : Chủ nghĩa xã hội - TƢC : Trung ƣơng Cục MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nƣớc là vô cùng to lớn, có ý nghĩa không những với dân tộc Việt Nam mà còn mang tầm vóc và ý nghĩa thời đại. Thắng lợi đó đã để lại kho tàng kinh nghiệm lịch sử vô cùng to lớn và quý giá đối với Đảng, nhân dân và lực lƣợng CAND Việt Nam. Trong 21 năm (1954-1975) tiến hành cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nƣớc, toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta đã chiến đấu bền bỉ, anh dũng, mƣu trí, sáng tạo với tinh thần “Không có gì quý hơn độc lập tự do”, vƣợt qua mọi khó khăn gian khổ, chịu nhiều đau thƣơng mất mát, đã đánh bại hoàn toàn cuộc chiến tranh xâm lƣợc phi nghĩa, làm sụp đổ bộ máy chiến tranh khổng lồ do đế quốc Mỹ dựng lên ở miền Nam Việt Nam.

Trong thắng lợi vĩ đại đó có sự đóng góp to lớn của CAND nói chung và BANTƢC miền Nam nói riêng. Xuất phát từ tình hình và yêu cầu đặc thù của cách mạng miền Nam sau năm 1954, TƢC miền Nam quyết định thành lập Ban Bảo vệ an ninh Xứ ủy (sau đổi thành BANTƢC miền Nam năm 1961), đây là một “tổ chức cách mạng đặc biệt”, có chức năng, nhiệm vụ giúp TƢC lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức công tác an ninh ở miền Nam và xây dựng, chỉ đạo lực lƣợng ANMN tiến hành cuộc đấu tranh với các thế lực phản cách mạng, tình báo, gián điệp, công an, cảnh sát, phản động của Mỹ và chính quyền Sài Gòn ở miền Nam trong suốt thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nƣớc cho đến ngày toàn thắng 30-4-1975. BANTƢC từ khi ra đời đã phát huy truyền thống anh dũng, bất khuất của Nam Bộ “Thành đồng Tổ quốc”, không ngừng phát triển lớn mạnh về lực lƣợng, xây dựng đƣợc một bộ máy tổ chức hoàn chỉnh và đội ngũ cán bộ an ninh kiên cƣờng, kiên trì bám trụ trên khắp các mặt trận từ nông thôn, miền núi, thành thị, đã chiến đấu oanh liệt làm thất bại mọi âm mƣu thâm độc và các chƣơng trình, kế hoạch chống phá cách mạng của các cơ quan tình báo, gián điệp Mỹ và chính quyền Sài Gòn. BANTƢC đã trực tiếp chỉ đạo lực lƣợng ANMN khám phá nhiều vụ nội gián nguy hiểm, bảo vệ nội bộ, bảo vệ Đảng, bảo vệ căn cứ và lực lƣợng cách mạng; phát động quần chúng nhân dân tham gia phong trào “ngũ gia liên bảo”, “phòng gian bảo mật”; cùng các lực lƣợng vũ trang cách mạng miền Nam liên tục tiến công địch, diệt ác, phá kìm, góp phần từng bƣớc đánh thắng các chiến lƣợc chiến tranh xâm lƣợc của đế quốc Mỹ, giải phóng miền Nam, thống nhất nƣớc nhà.

1 Chiến tranh đã lùi xa hơn 45 năm, đã có hàng trăm công trình nghiên cứu ở trong nƣớc và ngoài nƣớc về cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nƣớc của nhân dân ta và cuộc chiến tranh của Mỹ ở miền Nam, hàng ngàn cuốn lịch sử CAND đƣợc xuất bản phản ánh một phần quan trọng lịch sử cuộc đấu tranh đó với những chiến công to lớn của lực lƣợng ANMN và lý giải về sự thất bại của Mỹ-ngụy trong cuộc chiến tranh nói chung và chiến tranh gián điệp, tình báo, bình định, chiêu hồi ở miền Nam Việt Nam. Đến nay chƣa có một công trình nghiên cứu chuyên sâu, chuyên biệt một cách đầy đủ, toàn diện, có hệ thống về vai trò, hoạt động tham mƣu, lãnh đạo, chỉ đạo của BANTƢC trong giai đoạn lịch sử oanh liệt này. Nghiên cứu vấn đề này, còn nhiều khoảng trống, trƣớc hết cần luận giải tại sao nhất thiết phải có “một tổ chức trực tiếp lãnh đạo lực lƣợng an ninh miền Nam”, gánh vác “sứ mệnh lịch sử” trực tiếp đƣơng đầu, đấu tranh với các âm mƣu, hoạt động, thủ đoạn xảo quyệt của cơ quan tình báo, gián điệp Mỹ và chính quyền Sài Gòn? vị trí, vai trò của BANTƢC trong việc tham mƣu xây dựng và ban hành, từng bƣớc bổ sung, hoàn chỉnh đƣờng lối đấu tranh chống phản cách mạng ở miền Nam và vai trò trực tiếp chỉ đạo công tác ANMN; sự đóng góp về nhiều mặt của BANTƢC trong 15 năm tồn tại trong bối cảnh chung của toàn bộ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nƣớc vĩ đại của dân tộc.v… Từ thực tiễn sinh động trong quá trình xây dựng, phát triển lực lƣợng và hoạt động chiến đấu chống phản cách mạng, bảo vệ nội bộ, đấu tranh trực diện với các cơ quan tình báo, gián điệp, an ninh, cảnh sát của Mỹ-ngụy ở miền Nam thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nƣớc cần rút ra một số bài học kinh nghiệm có ý nghĩa với thực tiễn hiện nay. Làm sáng tỏ quá trình hình thành, phát triển và tập trung luận giải một số vấn đề về vai trò của BANTƢC trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nƣớc góp phần bổ sung tƣ liệu lịch sử; làm sáng tỏ thêm lịch sử dân tộc, lịch sử cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nƣớc ở miền Nam.