Luận án Phó Tiến sĩ: Tư tưởng Nhân văn trong Di sản Quân sự Hồ Chí Minh - Trần Đình Châu

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH ======  TRẦN ĐÌNH CHÂU Tư tưởng nhân văn trong di sản quân sự Hồ Chí Minh Chuyên ngành Chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Mã số: 5.02 LUẬN ÁN PHÓ TIẾN SỸ KHOA HỌC TRIẾT HỌC Người hướng dẫn khoa học: Phó tiến sĩ triết học Lê Bằng HÀ NỘI - 1994 Mục lục Mở đầu Chương I Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh Tiết 1 Nguồn gốc tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh Tiết 2 Khái niệm và những nội dung chủ yếu của tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh Tiết 3 Sự thống nhất biện chứng giữa tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh và tư tưởng bạo lực cách mạng của Người. Chương II Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh trong khởi nghĩa, chiến tranh và xây dựng các lực lượng vũ trang nhân dân ở Việt Nam Tiết 1 Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh trong mục đích chính trị của khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh nhân dân Tiết 2 Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh trong chức năng chính trị - xã hội của các lực lượng vũ trang cách mạng Tiết 3 Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh trong phương pháp khởi nghĩa vũ trang và tiến hành chiến tranh nhân dân ở Việt Nam do Người chỉ đạo KẾT LUẬN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tính cấp thiết của đề tài Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh, tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, nhằm giải phóng triệt để và vĩnh viễn con người Việt Nam và trên thế giới thoát khỏi mọi sự áp bức, bóc lột, là một tư tưởng nổi bật. Tư tưởng nhân văn trong di sản quân sự của Hồ Chí Minh là tư tưởng hạt nhân chỉ đạo quá trình khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh yêu nước, xây dựng lực lượng vũ trang, xây dựng quân đội nhân dân nhằm lật đổ ách thống trị của chủ nghĩa thực dân, chế độ phong kiến phản động, giành độc lập cho Tổ quốc Việt Nam, xây dựng chủ nghĩa xã hội, đem lại cuộc sống tự do, ấm no, hạnh phúc cho đồng bào.

Tư tưởng đó phản ánh khát vọng độc lập, tự đo, hoà bình của dân tộc Việt Nam, nâng cao lên một chất lượng mới tư tưởng lấy đại nghĩa để thắng hung tàn của dân tộc ta, thực sự động viên, phát huy cao độ sức mạnh tổng hợp của nhân dân vào cuộc giải phóng dân tộc, xây dựng chế độ mới, bảo vệ độc lập, tự do của Tổ quốc Việt Nam. Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh phù hợp với tư tưởng nhân văn thời đại là độc lập dân tộc, chủ nghĩa xã hội, hoà bình, dân chủ và tiến bộ xã hội, đã thu hút các lực lượng tiến bộ trên thế giới ủng hộ cuộc đấu tranh, cũng như các cuộc chiến tranh yêu nước nhằm giải phóng dân tộc, giành độc lập tự do của nhân dân ta, chống các đế quốc to xâm lược. Chính tư tưởng nhân văn của Người đã phân hoá, cô lập cao độ kẻ thù, làm suy yếu chủ nghĩa thực dân, chủ nghĩa đế quốc, làm cho nhân dân ta thêm bạn bớt thù. Thắng lợi của các cuộc chiến tranh yêu nước của dân tộc ta mang đậm tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh đã có những cống hiến lớn lao, góp phần phát triển phong trào đấu tranh giành độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội, cho hoà bình và hữu nghị giữa các dân tộc, cho quyền được sống và mưu cầu tự do, hạnh phúc cho mỗi dân tộc và mỗi con người.

Đề tài "Tư tưởng nhân văn trong di sản quân sự của Hồ Chí Minh" góp phần nhỏ vào công tác lý luận nhằm quán triệt Nghị quyết Đại hội 7 của Đảng ta, nghiên cứu, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh, làm rõ ý nghĩa thực tiễn và cấp bách trong việc khẳng định tính chân lý và tất thắng của con đường mà Hồ Chí Minh đã chọn cho dân tộc ta, vạch trần sự xuyên tạc, bóp méo tính nhân văn cao cả của cuộc chiến tranh yêu nước của nhân dân ta do Người và Đảng ta lãnh đạo, đập tan sự nghi ngờ về tính nhân văn đích thực của chủ nghĩa xã hội. Mặt khác, góp phần vào sự nghiệp củng cố nền quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, quân đội nhân dân ta về mọi mặt trong những điều kiện lịch sử của chủ nghĩa xã hội đổi mới. Tình hình nghiên cứu đề tài Ở trong nước cũng như ở nước ngoài đã có nhiều nhà nghiên cứu, nhà khoa học, nhà chính trị, nhà văn, nhà báo. viết những bài và công trình khoa học, nhiều tác phẩm về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Hồ Chí Minh ở các góc độ, các mặt khác nhau.

Những năm gần đây, đặc biệt là dịp kỷ niệm lần thứ 100 Ngày sinh của Hồ Chí Minh, nhiều tác phẩm của các học giả ngoài nước và trong nước đã ca ngợi những đóng góp to lớn của Người đối với phong trào giải phóng dân tộc và với nền văn hoá thế giới (xem /52, 60,49/). Những công trình nghiên cứu về tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh mới được một số tác giả nghiên cứu và công bố dưới dạng bài tham luận khoa học. Ví dụ bài "Chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh - đặc điểm và cội nguồn"cua giáo sự Trần Văn Giàu, xem /52, tr.237/, bài "Một số suy nghĩ về việc vận dụng và phát triển tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh vào sự nghiệp đổi mới hiện nay"của phó giáo sư Hải Sâm, (xem /58, tr.123/) và bài "Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh" của giáo sư Phan Văn Các, )xem/ 27, tr. Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ 7 của Đảng Cộng sản Việt Nam, chương trình nghiên cứu cấp Nhà nước về tư tưởng Hồ Chí Minh đã công bố nhiều tác phẩm (xem/57,58,59/).

Những cống hiến của Hồ Chí Minh trong lĩnh vực quân sự cũng là mảng đề tài thu hút nhiều nhà nghiên cứu quan tâm. Đặc biệt, nhiều nhà khoa học, nhiều tướng lĩnh trong Quân đội nhân dân Việt Nam đã tích cực giành thời gian và công sức tìm hiểu sự nghiệp quân sự của Người và đã có một số công trình khoa học có giá trị (xem /42,32,62/). Tuy nhiên, tư tưởng nhân văn trong di sản quân sự của Hồ Chí Minh thì chưa được ai nghiên cứu. Đề tài này, bước đầu nêu ra tương đối đầy đủ có hệ thống tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh và sự thể hiện của nó trong di sản quân sự của Người, chủ yếu trong khởi nghĩa, chiến tranh và xây dựng các lực lượng vũ trang, quân đội nhân dân ở nước ta.

Mục đích và nhiệm vụ của luận án Trên cơ sở phân tích có hệ thống tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh, luận án làm rõ sự biểu hiện của nó trong di sản tư tưởng lý luận và hoạt động thực tiễn quân sự của Người. Với mục đích như vậy, luận án tập trung giải quyết các nhiệm vụ sau: Một là, làm rõ tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần quý báu của dân tộc ta, được kết tinh từ những giá trị tốt đẹp nhất của tư tưởng nhân văn của nhân dân Việt Nam và của nhân loại và được Người phát triển sáng tạo trong điều kiện mới của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội và giải phóng con người. Hai là, phân tích những nội dung chủ yếu của tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh. Ba là, chứng minh và khẳng định sự thống nhất biện chứng giữa tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh và tư tưởng bạo lực cách mạng của Người trong khởi nghĩa và chiến tranh.

Bốn là, luận giải và làm rõ sự biểu hiện của tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh trong hệ thống quan điểm lý luận và hoạt động thực tiễn quân sự của Người, cụ thể là trong mục đích chính trị của khởi nghĩa và chiến tranh, trong chức năng chính trị - xã hội của lực lượng vũ trang cách mạng và trong phương pháp khởi nghĩa vũ trang và tiến hành chiến tranh nhân dân. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu. Cơ sở lý luận chủ yếu của luận án là hệ thống các tác phẩm kinh điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin, những tác phẩm của Hồ Chí Minh, các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam, các tác phẩm của các nhà lãnh đạo Đảng ,Nhà nước và Quân đội. Tác giả có sử dụng nhiều tài liệu trong chưong trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh, của các học giả trong nước và ngoài nước viết về Người.

Ngoài ra, trong luận án cũng đã tận dụng các kết quả nghiên cứu được tiến hành tại các cuộc hội thảo khoa học về tư tưởng Hồ Chí Minh, các sách báo tạp chí và tài liệu lưu trữ ở Trung ương và các địa phương. Luận án vận dụng phương pháp nghiên cứu cơ bản, cổ truyền của chủ nghĩa Mác- Lênin, cố gắng kết hợp phương pháp lô gíc và lịch sử, đặc biệt là sự thống nhất giữa tư tưởng nhân văn và tư tưởng bạo lực cách mạng, bạo lực vũ trang trong các quan điểm lý luận quân sự của Hồ Chí Minh. Luận án cũng sử dụng phương pháp phân tích, so sánh, chứng minh. để làm nổi rõ tư tưởng chủ đạo của đề tài.

Những điểm mới về mặt khoa học của luận án Một là, làm sáng tỏ sự thống nhất biện chứng giữa tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh với tư tưởng bạo lực cách mạng của Người. Hai là, phân tích làm nổi bật những biểu hiện tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh trong hệ thống quan điểm lý luận và hoạt động quân sự của Ngươì khi lãnh đạo khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh nhân dân yêu nước cũng như trong xây dựng các lực lượng vũ trang cách mạng ở Việt Nam. Giá trị thực tiễn của luận án Tác giả luận án mong muốn rằng những kết quả nghiên cứu sẽ được sử dụng làm công tác giảng đạy trong các trường quân sự, trong việc giáo dục cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang ta thực hiện tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, sự nghiệp củng cố nền quốc phòng toàn dân và xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân hiện nay. Kết cầu của luận án Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục các tài liệu tham khảo, luận án gồm 2 chương với 6 tiết.

CHƯƠNG I TƯ TƯỞNG NHÂN VĂN HỒ CHÍ MINH Tiết 1 Nguồn gốc tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh Tư tưởng nhân văn (hay chủ nghĩa nhân văn) là một khái nạm để chỉ giá trị, tinh thần chung của nhân loại. Trong cuộc sống, con người luôn có khát vọng vươn tới cái đẹp, muốn được tự do và hạnh phúc.