Luận án: Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa với xây dựng phát triển văn hóa tỉnh Kiên Giang

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------ NGUYỄN ĐẶNG THÙY DIỄM TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA VỚI VIỆC XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA Ở TỈNH KIÊN GIANG HIỆN NAY U N ÁN TI N S CHỦ NGH A DUY V T BIỆN CHỨNG VÀ CHỦ NGH A DUY V T ỊCH SỬ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 2020 ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------ NGUYỄN ĐẶNG THÙY DIỄM TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA VỚI VIỆC XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA Ở TỈNH KIÊN GIANG HIỆN NAY Ngành: CNDVBC & CNDVLS Mã số: 9.02 U N ÁN TI N S CHỦ NGH A DUY V T BIỆN CHỨNG VÀ CHỦ NGH A DUY V T ỊCH SỬ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS ƢƠNG MINH CỪ Phản biện độc lập: Phản biện độc lập 1: GS. Nguyễn Trọng Chuẩn Phản biện độc lập 2: PGS. Nguyễn Thanh Phản biện: Phản biện 1: PGS. Trịnh Doãn Chính Phản biện 2: PGS.

Nguyễn Thanh Phản biện 3: PGS. Vũ Đức Khiển THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 2020 ỜI CÁM ƠN Để hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ hết sức quý báu của các tập thể và cá nhân. Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng tri ân của tôi đến Thầy PGS.TS Lương Minh Cừ đã tận tâm hướng dẫn tôi nghiên cứu và thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cám ơn tập thể quý Thầy Cô Khoa Triết và Phòng Sau đại học của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Tp.

Hồ Chí Minh đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận án. Cuối cùng, tôi xin được biết ơn sâu sắc gia đình, những người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn là nguồn động viên to lớn về mọi mặt để tôi hoàn thành luận án. Nghiên cứu sinh Nguyễn Đặng Thùy Diễm ỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án là kết quả công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn khoa học của Thầy PGS.TS Lương Minh Cừ. Những kết luận khoa học nêu trong luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác ở Việt Nam.

Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2020 Nghiên cứu sinh Nguyễn Đặng Thùy Diễm DANH MỤC CÁC THU T NGỮ VI T TẮT TRONG U N ÁN BC: Báo cáo BCĐ: Ban chỉ đạo CP: Chính phủ CT: Chỉ thị CTr: Chương trình HĐND: Hội đồng nhân dân KH: Kế hoạch Nxb: Nhà xuất bản NQ: Nghị quyết QĐ: Quyết định SVHTT: Sở văn hóa và Thể thao SVHTTDL: Sở văn hóa, Thể thao và Du lịch Tp: Thành phố tr: trang TU: Tỉnh ủy TW: Trung ương UBND: Ủy ban nhân dân MỤC ỤC Trang PHẦN MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1: KHÁI QUÁT ĐIỀU KIỆN, TIỀN ĐỀ HÌNH THÀNH VÀ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA. KHÁI QUÁT ĐIỀU KIỆN, TIỀN ĐỀ HÌNH THÀNH TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA. Điều kiện lịch sử - xã hội thế giới và Việt Nam với sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa.

Tiền đề lý luận hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa. Các giai đoạn hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA. Quan điểm của Hồ Chí Minh về khái niệm văn hóa.

Quan điểm của Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò và chức năng của văn hóa. Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng và phát triển văn hóa. 70 Kết luận chƣơng 1. 77 Chƣơng 2: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA Ở TỈNH KIÊN GIANG HIỆN NAY.

ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, ỊCH SỬ, KINH T - XÃ HỘI VÀ TÍNH CHẤT CƠ BẢN CỦA VĂN HÓA Ở TỈNH KIÊN GIANG. Điều kiện tự nhiên, lịch sử, kinh tế - xã hội ở tỉnh Kiên Giang. Tính chất cơ bản của văn hóa ở tỉnh Kiên Giang. THÀNH TỰU, HẠN CH TRONG XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA Ở TỈNH KIÊN GIANG HIỆN NAY.

Thành tựu xây dựng và phát triển văn hóa ở tỉnh Kiên Giang. Một số hạn chế trong quá trình xây dựng và phát triển văn hóa ở tỉnh Kiên Giang. 125 Kết luận chƣơng 2. 135 Chƣơng 3: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN VĂN HÓA Ở TỈNH KIÊN GIANG TRONG THỜI GIAN TỚI THEO TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA 138 3.

PHƢƠNG HƢỚNG CƠ BẢN NÂNG CAO HIỆU QUẢ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA Ở TỈNH KIÊN GIANG TRONG THỜI GIAN TỚI THEO TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA. Xây dựng và phát triển văn hóa trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Kiên Giang. Kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa kinh tế và văn hóa trong xây dựng, phát triển văn hóa ở tỉnh Kiên Giang. Xây dựng và phát triển văn hóa trên cơ sở phát huy đặc điểm, tiềm năng và thế mạnh ở tỉnh Kiên Giang.

MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ Y U NÂNG CAO HIỆU QUẢ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA Ở TỈNH KIÊN GIANG TRONG THỜI GIAN TỚI THEO TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA. Giải pháp về nhận thức, chỉ đạo, lãnh đạo trong xây dựng và phát triển văn hóa ở tỉnh Kiên Giang theo tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa. Giải pháp về xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách trong xây dựng và phát triển văn hóa ở tỉnh Kiên Giang theo tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa. Giải pháp về nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân trong xây dựng, phát triển văn hóa ở tỉnh Kiên Giang theo tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa.

Giải pháp về xây dựng, phát triển, hoàn thiện thiết chế văn hóa và đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa ở tỉnh Kiên Giang theo tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa. 180 Kết luận chƣơng 3. 190 DANH MỤC TÀI IỆU THAM KHẢO. 194 NHỮNG CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ IÊN QUAN Đ N ĐỀ TÀI CỦA U N ÁN.

203 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong các lĩnh vực của đời sống xã hội, văn hóa đóng một vai trò rất quan trọng. Bởi lẽ văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là mục tiêu, là động lực cho sự phát triển toàn diện xã hội loài người. Văn hóa là sự kết tinh của những giá trị cao quý, đẹp đẽ nhất của con người cũng như của đời sống mỗi quốc gia, dân tộc trên thế giới.

Trong Tuyên ngôn thế giới về đa dạng văn hóa (2001), UNESCO đã khẳng định văn hóa là “tập hợp các nét đặc trưng về tinh thần và vật chất, về mặt trí tuệ và tình cảm, đặc trưng cho một xã hội hoặc một cộng đồng mang tính xã hội” (Nguyễn Văn Dân, 2006, tr. Qua đó, đã nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của văn hóa cả về lý luận lẫn thực tiễn, gắn liền với sự phát triển nhiều mặt của con người trong đời sống xã hội. Dân tộc Việt Nam trong quá trình dựng nước và giữ nước đã hình thành, xây dựng và phát triển được một nền văn hóa rất đặc sắc của đất nước và con người Việt Nam. Bản sắc văn hóa của dân tộc Việt Nam được hun đúc trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, nó được tạo nên trong quá trình lao động, sản xuất, chiến đấu của dân tộc, từ đó hình thành nên các chuẩn mực, lối sống, cách sống… mang tính đặc thù của dân tộc.

Chủ tịch Hồ Chí Minh – lãnh tụ vĩ đại, nhà chính trị lỗi lạc, nhà tư tưởng và là nhà văn hóa lớn của dân tộc Việt Nam. Với tầm vóc một danh nhân văn hóa, Người đã để lại cho dân tộc Việt Nam một di sản tư tưởng vô cùng quý báu về mọi lĩnh vực: Kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục… Trong những lĩnh vực đó, có sự đóng góp to lớn, quan trọng của Người về lĩnh vực văn hóa. Theo Người, văn hóa là một hệ thống các quan điểm lý luận mang tính khoa học và cách mạng về văn hóa và xây dựng nền văn hóa Việt Nam. Đây là cả quá trình chắt lọc, tổng hợp những cái hay, cái tốt đẹp nhất từ những giá trị tinh hoa văn hóa nhân loại, mà cốt lõi là sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác – Lênin với tinh hoa và bản sắc của dân tộc Việt Nam.

Văn hóa 2 bao gồm toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần mà con người đã sáng tạo ra trong quá trình tồn tại và phát triển, “văn hóa soi đường cho quốc dân đi” (Hồ Chí Minh, 2011a, tr. Ngoài ra, tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa phản ánh bản sắc của nền văn hóa mới, không chỉ đã và đang định hướng cho việc xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam mà còn đóng góp vào sự tiến bộ của văn hóa, văn minh nhân loại. Kế thừa, phát huy tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa, Đảng Cộng sản Việt Nam trong quá trình lãnh đạo cách mạng cũng như trong công cuộc đổi mới, xây dựng chủ nghĩa xã hội luôn đặc biệt quan tâm, chú trọng, đề cao vai trò to lớn của văn hóa trong tiến trình cách mạng. Quan điểm xây dựng và phát triển văn hóa đã được Đảng Cộng sản Việt Nam đề cập đến từ rất sớm như trong Đề cương văn hóa Việt Nam (1943), Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được thông qua tại Đại hội VII (1991), Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9 khóa XI và trong các văn kiện của Đảng.

Tư tưởng văn hóa của Hồ Chí Minh đã trở thành đường lối văn hóa của Đảng Cộng sản Việt Nam, đã đi vào cuộc sống của các tầng lớp nhân dân và của toàn dân tộc Việt Nam, đem lại những biến đổi hết sức sâu sắc về tư tưởng, tình cảm, tâm lý, đạo đức, lối sống, phong tục, tập quán, cũng như trong việc nâng cao dân trí và trong giáo dục – đào tạo, văn hóa, nghệ thuật. Trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Đảng ta khẳng định: “Xây dựng văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2016, tr.