Luận án: Tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền phụ nữ - Tiếp cận từ chủ nghĩa nữ quyền (Trần Quốc Cường)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---- TRẦN QUỐC CƢỜNG TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ QUYỀN PHỤ NỮ - TIẾP CẬN TỪ CHỦ NGHĨA NỮ QUYỀN LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC Hà Nội - 2019 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---- TRẦN QUỐC CƢỜNG TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ QUYỀN PHỤ NỮ - TIẾP CẬN TỪ CHỦ NGHĨA NỮ QUYỀN Chuyên ngành: Hồ Chí Minh học Mã số : 62 31 02 04 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS Nguyễn Linh Khiếu XÁC NHẬN NCS ĐÃ CHỈNH SỬA THEO QUYẾT NGHỊ CỦA HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ LUẬN ÁN TIẾN SĨ CẤP ĐHQG Cán bộ hƣớng dẫn Chủ tịch hội đồng đánh giá Luận án tiến sĩ PGS.TS Nguyễn Linh Khiếu GS.TS Đỗ Quang Hƣng Hà Nội - 2019 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan luận án là công trình nghiên cứu độc lập và hoàn toàn mới của tác giả; luận án không trùng lặp, sao chép bất kỳ công trình khoa học nào, nếu sao chép, trùng lặp tôi xin chịu trách nhiệm trước tổ chức! NGHIÊN CỨU SINH Trần Quốc Cƣờng TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1 Bình đẳng giới BĐG 2 Chính trị quốc gia CTQG 3 Chính phủ CP 4 Cán bộ CB 5 Đảng Cộng sản ĐCS 6 Giáo dục - Đào tạo GD - ĐT 7 Hội Liện hiệp Phụ nữ Việt Nam HLHPNVN 8 Khoa học - công nghệ KH - CN 9 Khoa học xã hội nhân văn KHXHNV 10 Nhà xuất bản NXB 11 Nghị định NĐ 12 Nghiên cứu khoa học NCKH 13 Phụ nữ PN 14 Quân đội nhân dân QĐND 15 Trang Tr. 16 Xã hội chủ nghĩa XHCN TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chƣơng 1 TỔNG QUAN NHỮNG NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN 8 QUAN TỚI ĐỀ TÀI 1. Tình hình nghiên cứu về nữ quyền và chủ nghĩa nữ quyền 8 1.

Tình hình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền phụ nữ 26 1. Đánh giá tổng quan nghiên cứu và những nội dung luận 31 án cần tiếp tục nghiên cứu Chƣơng 2 CHỦ NGHĨA NỮ QUYỀN VÀ PHƢƠNG PHÁP 37 TIẾP CẬN TỪ CHỦ NGHĨA NỮ QUYỀN 2. Chủ nghĩa nữ quyền 37 2. Tiếp cận từ chủ nghĩa nữ quyền 56 2.

Sự cần thiết phải tiếp cận từ chủ nghĩa nữ quyền trong 65 nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền phụ nữ Chƣơng 3 NỘI DUNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ QUYỀN 70 PHỤ NỮ - TIẾP CẬN TỪ CHỦ NGHĨA NỮ QUYỀN 3. Khái niệm và cấu trúc tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền phụ nữ 70 3. Nguồn gốc hình thành nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về 81 quyền phụ nữ 3. Nội dung quyền phụ nữ trong tư tưởng Hồ Chí Minh 98 Chƣơng 4 GIÁ TRỊ VÀ ĐỊNH HƢỚNG VẬN DỤNG TƢ 128 TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ QUYỀN PHỤ NỮ Ở NƢỚC TA HIỆN NAY 4.

Giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền phụ nữ 128 4. Tình hình thực hiện quyền phụ nữ ở Việt Nam hiện nay 157 4. Định hướng vận dụng và giải pháp thực hiện quyền phụ 172 nữ ở Việt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh KẾT LUẬN 190 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN 194 ĐẾN LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 196 PHỤ LỤC 213 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền phụ nữ là nội dung quan trọng trong hệ thống tư tưởng của Người, đã có giá trị to lớn góp phần vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người nói chung và giải phóng lực lượng phụ nữ nói riêng.

Suốt cuộc đời cách mạng, dù trong bất cứ hoàn cảnh nào, Hồ Chí Minh luôn đặc biệt quan tâm và tích cực đấu tranh giành quyền cho phụ nữ. Trong quá trình đổi mới, hội nhập và phát triển của đất nước hiện nay, việc nghiên cứu và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền phụ nữ là rất cần thiết, đó là tất yếu khách quan để thúc đẩy và thực hiện có hiệu quả quyền phụ nữ trong thời kỳ mới. Quyền phụ nữ là nhu cầu, phẩm giá vốn có của con người, là thành quả đấu tranh và động lực phát triển lâu dài của lịch sử xã hội loài người, là một trong những giá trị tinh thần quý báu, cao cả nhất của nền văn minh nhân loại trong thời đại ngày nay. Thực hiện đầy đủ, triệt để quyền con người của phụ nữ ở Việt Nam trong nhiều năm gần đây là một vấn đề trọng tâm của quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc cũng như tiến trình hội nhập và phát triển toàn diện của đất nước.

Phụ nữ chiếm hơn một nửa dân số thế giới, họ có ảnh hưởng to lớn đến hạnh phúc, ổn định của gia đình và là thước đo để đánh giá sự phát triển của xã hội. Điều này đã được cộng đồng quốc tế ghi nhận trong mục tiêu phát triển thiên niên kỷ (MDG) mà Việt Nam đã cam kết thực hiện, đó cũng là cơ sở quan trọng cho Đảng, Nhà nước hoạch định ra đường lối, chủ trương trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác phụ nữ và thực hiện quyền của phụ nữ ở nước ta hiện nay: “Nâng cao trình độ mọi mặt và đời sống vật chất, tinh thần của phụ nữ; thực hiện tốt bình đẳng giới, tạo điều kiện cho phụ nữ phát triển tài năng” [61, tr. Công ước CEDAW Liên Hợp quốc (Công ước về xóa bỏ tất cả các hình thức phân biệt đối xử chống lại phụ nữ) chính thức được cam kết và thực hiện ở Việt Nam (từ 1982), đã làm cho các cấp, các ngành, các địa phương thay đổi 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com cách nhìn nhận về quyền phụ nữ. Phụ nữ ngày càng có nhiều cơ hội thể hiện và khẳng định vị trí vai trò của mình trong gia đình cũng như các hoạt động chính trị - xã hội; tỷ lệ phụ nữ tham gia lãnh đạo, quản lý trong cơ quan nhà nước tăng lên, hoạt động giao lưu đối ngoại Giới trong khu vực và quốc tế ngày càng được mở rộng theo tinh thần đa phương hóa, đa dạng hóa.

Hiện nay, quyền phụ nữ được thực hiện ngày càng đầy đủ và được pháp luật thừa nhận. Tuy nhiên, trong xu thế hội nhập và phát triển hiện nay, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, nước ta còn tồn tại nhiều rào cản và những vấn đề bất cập trong thực hiện quyền phụ nữ vẫn chưa được giải quyết một cách triệt để. Tình trạng phân biệt đối xử chống lại phụ nữ vẫn còn tồn tại; còn nhiều hạn chế trong bảo đảm các quyền nhân thân của phụ nữ; nhiều phụ nữ bị xâm hại đến quyền, sức khỏe, thân thể và chịu những định kiến về giới trong xã hội. Số liệu của tổng cục thống kê năm 2014 cho biết: 58,3% số phụ nữ tiến hành điều tra đã thừa nhận bản thân bị ít nhất một hình thức bạo hành, 27% phụ nữ phải chịu một trong các hình thức bạo hành ở thời điểm 12 tháng gần nhất.

Và con số 3% là số phụ nữ đã bị lạm dụng tình dục khi bản thân họ chưa đủ 15 tuổi [193, tr. Quyền tham chính của phụ nữ còn gặp nhiều rào cản, tỷ lệ phụ nữ tham gia cấp ủy nhiệm kỳ 2015 - 2020 ở cấp xã chỉ đạt 19,69%; cấp huyện là 14,3%, cấp tỉnh là 13,3%, cấp trung ương chỉ đạt 10% [193, tr. Nhiều cơ quan, tổ chức chưa coi trọng công tác quy hoạch, đào tạo, đề bạt cán bộ nữ, chưa hình thành tổ chức bộ máy, việc phân công, bố trí cán bộ nữ lãnh đạo, quản lý phần lớn còn mang nặng định kiến giới. Tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền phụ nữ cho tới nay đã có nhiều nhà khoa học, cơ quan, tổ chức trong và ngoài nước nghiên cứu ở các mức độ và phạm vi khác nhau.

Tuy nhiên, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền phụ nữ tiếp cận dưới khung lý thuyết chính trị nữ quyền thì chưa có công trình nào nghiên cứu với tính chất chuyên biệt, độc lập. Tác giả luận án nhận thấy, nhiều công trình không sử dụng cách tiếp cận từ chủ nghĩa nữ quyền, nên chưa có cách nhìn nhận và đánh giá tổng quát từ nhiều chiều, do đó chưa đưa ra được đầy đủ những nội dung mới, phương thức, điều kiện để thực hiện quyền phụ nữ hiện nay. 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Với những lý do trên, tác giả lựa chọn chủ đề Tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền phụ nữ - tiếp cận từ chủ nghĩa nữ quyền làm đề tài luận án tiến sĩ Khoa học Chính trị, chuyên ngành Hồ Chí Minh học. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu 2.

Mục đích nghiên cứu của luận án Trên cơ sở khái quát những vấn đề lý luận và áp dụng khung lý thuyết chủ nghĩa nữ quyền, luận án làm rõ nội dung và giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền phụ nữ. Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án Tổng quan, khái quát kết quả tình hình nghiên cứu về quyền phụ nữ và tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền phụ nữ trong các nghiên cứu trước. Xây dựng khung lý thuyết chủ nghĩa nữ quyền và phương pháp tiếp cận từ chủ nghĩa nữ quyền. Làm rõ nội hàm khái niệm và nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền phụ nữ khi tiếp cận từ chủ nghĩa nữ quyền.

Luận giải một số giá trị và định hướng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền phụ nữ ở Việt Nam hiện nay. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Luận án nghiên cứu đối tượng: Tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền phụ nữ. Phạm vi nghiên cứu của luận án Về nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu nội dung và giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền phụ nữ.

Về thời gian: Luận án nghiên cứu từ đầu năm 1920 cho đến cuối năm 1969. Phƣơng pháp luận của luận án và phƣơng pháp nghiên cứu 4. Phương pháp luận Luận án dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam qua các thời kỳ về công tác phụ nữ và thực hiện quyền phụ nữ. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.