Luận án tiến sĩ: Tư tưởng Hồ Chí Minh về nâng cao dân trí và vận dụng trong giai đoạn hiện nay - Lê Thị Thúy Bình

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---------------------------------- LÊ THỊ THÚY BÌNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ NÂNG CAO DÂN TRÍ VÀ VẬN DỤNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC Hà Nội - 2019 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---------------------------------- LÊ THỊ THÚY BÌNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ NÂNG CAO DÂN TRÍ VÀ VẬN DỤNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY Chuyên ngành: Hồ Chí Minh học Mã số: 62 31 02 04 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS. Đỗ Quang Hưng PGS, TS. Doãn Thị Chín Hà Nội – 2019 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Các số liệu sử dụng phân tích trong luận án có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo đúng quy định.

Các kết quả nghiên cứu trong luận án do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn của Việt Nam. Nghiên cứu sinh: Ký tên Lê Thị Thúy Bình TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu. Đóng góp mới của luận án. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án.

Kết cấu của luận án. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Tình hình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nâng cao dân trí.

Tình hình nghiên cứu sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về nâng cao dân trí trong giai đoạn hiện nay. Khái quát những kết quả đạt được và vấn đề đặt ra. Những kết quả đạt được. Những vấn đề đặt ra .31 Tiểu kết chương 1.

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ NÂNG CAO DÂN TRÍ. Một số khái niệm. Dân, Dân trí. Nâng cao dân trí.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về nâng cao dân trí. Tư tưởng Hồ Chí Minh về nâng cao dân trí – một số vấn đề cơ bản. Mục tiêu nâng cao dân trí. Điều kiện nâng cao dân trí.

Chủ thể và đối tượng nâng cao dân trí. Nội dung nâng cao dân trí. Biện pháp nâng cao dân trí .72 Tiểu kết chương 2. 84 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chương 3.

THỰC TRẠNG NÂNG CAO DÂN TRÍ THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA. Thực trạng nâng cao dân trí theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay. Về mục tiêu nâng cao dân trí. Về điều kiện nâng cao dân trí.

Về chủ thể và đối tượng nâng cao dân trí. Về nội dung nâng cao dân trí. Về biện pháp nâng cao dân trí. Một số vấn đề đặt ra.

121 Tiểu kết chương 3. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO DÂN TRÍ THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY. Những yếu tố tác động đến việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về nâng cao dân trí trong giai đoạn hiện nay. Toàn cầu hóa, kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế.

Cách mạng công nghiệp 4.0 và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, hệ thống truyền thông. Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Tiềm lực của đất nước. Thực trạng hoạt động giáo dục.

Phương hướng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về nâng cao dân trí trong giai đoạn hiện nay. Những giải pháp nhằm vận dụng hiệu quả tư tưởng Hồ Chí Minh về nâng cao dân trí trong giai đoạn hiện nay. Tiếp tục đổi mới căn bản và toàn diện sự nghiệp giáo dục – đào tạo, phát triển khoa học và công nghệ. Đẩy mạnh xây dựng và phát triển nền kinh tế – xã hội làm cơ sở, tiền đề cho việc nâng cao dân trí.

Đổi mới nội dung và hình thức hợp tác quốc tế về văn hóa, giáo dục, khoa học kỹ thuật .153 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Đổi mới nội dung, phương pháp của công tác thông tin đại chúng. Hoàn thiện hệ thống luật pháp về vấn đề dân trí, tăng cường ý thức làm chủ của người dân. Nâng cao ý thức, kĩ năng tự học, nhu cầu học tập suốt đời, kĩ năng tiếp nhận và xử lý thông tin của nhân dân .162 Tiểu kết chương 4.

165 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI CỦA TÁC GIẢ ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ. 168 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 169 PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong toàn bộ cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Người luôn đặc biệt quan tâm tới vấn đề dân trí và nâng cao dân trí, xem đó là một trong các mục tiêu cơ bản của cách mạng Việt Nam, là yếu tố quan trọng tác động tới sự phát triển, phồn vinh của đất nước.

Người cũng nhiều lần chỉ ra bài học nền tảng của cách mạng Việt Nam: dân là gốc của nước, có dân là có tất cả. Nhưng nhân dân ở đây phải là những con người có năng lực ngang tầm với yêu cầu, nhiệm vụ. Năng lực của nhân dân trước hết phải là năng lực trí tuệ – tức dân trí – bởi “một dân tộc dốt là một dân tộc yếu” [84, 7], dốt nát đứng ngoài chính trị. Chính vì xem nâng cao dân trí là mục tiêu cốt yếu, Hồ Chí Minh đã dành sự quan tâm sâu sắc trên cả phương diện tư tưởng và tổ chức thực tiễn để nâng cao trình độ hiểu biết của nhân dân.

Điều này dẫn đến việc hình thành hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc của Hồ Chí Minh về nâng cao dân trí. Ngay sau khi cách mạng Tháng Tám thành công, Người đã xác định, dốt nát là một trong ba thứ giặc nguy hiểm, câu kết chặt chẽ với nhau để áp bức, bóc lột nhân dân ta (bên cạnh giặc đói và giặc ngoại xâm). Hồ Chí Minh là người đã khởi xướng phong trào chống nạn mù chữ, chống nạn thất học, phát động phong trào “Bình dân học vụ” nhằm góp phần nâng cao trình độ hiểu biết của nhân dân để nhân dân tham gia một cách tự giác vào công cuộc kháng chiến và xây dựng nước nhà, tạo ra nguồn lực cho sự phát triển đất nước, nâng cao sức mạnh tổng hợp của quốc gia. Hưởng ứng lời kêu gọi của Người, cả nước đã dấy lên một phong trào thi đua sôi nổi, rầm rộ, rộng khắp chưa từng thấy, lôi cuốn hàng triệu người đủ mọi tầng lớp, mọi ngành, mọi giới, không phân biệt giai cấp, giàu nghèo, dân tộc, tôn giáo phấn khởi, tự nguyện tham gia phong trào xóa nạn mù chữ.

Cùng với việc ra lời kêu gọi toàn dân ra sức học tập, nâng cao trình độ hiểu biết, ký các sắc lệnh, Hồ Chí Minh còn trực tiếp, sát sao chỉ đạo phong trào, giám sát cụ thể, tới từng địa phương, viết thư khen ngợi, trao tặng huy hiệu, kiểm tra việc thực hiện phong trào Bình dân học vụ và học tập nâng cao dân trí của nhân dân. Những hoạt động chỉ đạo trong thực tiễn và hệ thống quan điểm 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com lý luận về nâng cao dân trí của Hồ Chí Minh đã soi đường cho mọi nỗ lực nâng cao trình độ hiểu biết của nhân dân do toàn Đảng, toàn dân ta thực hiện trong giai đoạn cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, cũng như trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay. Vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh, sự nghiệp nâng cao dân trí của Đảng Cộng sản và nhân dân Việt Nam đã gặt hái được nhiều thành tựu. Tính đến nay, trình độ dân trí của Việt Nam đã có nhiều bước phát triển đáng kể, như đánh giá của Báo cáo tổng kết 30 năm đổi mới để chuẩn bị cho Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng Cộng sản Việt Nam: trình độ dân trí, nhận thức của người dân đối với quyền của mình ngày một cao lên.

Chúng ta đã tiến hành phổ cập giáo dục tiểu học và đang tiến hành phổ cập trung học cơ sở; số lượng trường đại học, sinh viên tốt nghiệp ra trường, số lượng giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ… tăng đều hàng năm; chỉ số phát triển con người HDI Việt Nam tăng nhanh (41% trong vòng hai thập kỷ)… Thực tiễn thắng lợi của cách mạng Việt Nam nói chung, thành tựu to lớn trên lĩnh vực nâng cao dân trí nói riêng khẳng định tầm vóc và giá trị to lớn của tư tưởng Hồ Chí Minh về nâng cao dân trí. Tuy nhiên, thực trạng vấn đề dân trí và nâng cao dân trí ở Việt Nam hiện nay lại đang tồn tại nhiều vấn đề, cần được nhận thức và giải quyết thấu đáo. Việt Nam đang có nguy cơ bị biến thành “bãi rác khoa học – công nghệ” và “thuộc địa văn hóa” của các nước phát triển trên thế giới, nguy cơ tụt hậu so với thế giới và khu vực, không chỉ trong lĩnh vực kinh tế mà còn trong lĩnh vực giáo dục, văn hóa, xã hội; trình độ dân trí của Việt Nam so với khu vực và thế giới nhìn chung là còn thấp; hiện nay, trình độ học vấn, đời sống vật chất được nâng lên rất nhiều so với trước nhưng vẫn tồn tại phổ biến những hành vi ứng xử thiếu văn hóa – biểu hiện của dân trí thấp, những biểu hiện của lối sống vô cảm, thờ ơ với vận mệnh đất nước, dân tộc, cộng đồng, mà một nội dung rất quan trọng của dân trí là sự ý thức, giác ngộ về trách nhiệm, nghĩa vụ công dân, tinh thần dấn thân; sự chênh lệch về thu nhập và trình độ dân trí giữa các khu vực: thành thị và nông thôn, miền ngược và miền xuôi còn phổ biến, thậm chí là ngày càng trầm trọng hơn; nhiều chủ thể nâng cao dân trí, đặc biệt là đồng bào dân tộc ít người, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, công nhân 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.