Luận Án: Đặc Trưng Ngôn Ngữ Văn Hóa Của Từ Ngữ Nghề Biển Thanh Hóa

i MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN. BẢNG KÝ HIỆU VIẾT TẮT. DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ. Lý do chọn đề tài.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Các phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luâ ân án.

Bố cục của luâ ân án. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Những công trình nghiên cứu về từ ngữ nghề nghiệp.

Những công trình nghiên cứu về từ ngữ nghề biển. Những công trình nghiên cứu về từ ngữ nghề biển ở Thanh Hóa. Cơ sở lý thuyết của đề tài. Những vấn đề chung về từ ngữ nghề nghiê âp.

Mối quan hê â giữa từ nghề nghiê âp với các lớp từ ngữ khác. Văn hóa và mối quan hê â ngôn ngữ - văn hóa. Mối quan hệ ngôn ngữ - văn hóa. Định danh và đặc trưng ngôn ngữ - văn hóa của định danh.

Khái niê âm định danh. Cơ chế định danh. Đă âc trưng ngôn ngữ - văn hóa của định danh. Cấu tạo và phương thức cấu tạo từ, ngữ.

Quan niệm về từ và các kiểu cấu tạo từ. Quan niệm về ngữ và các kiểu cấu tạo ngữ. Khái quát chung về địa bàn tỉnh Thanh Hóa, nghề biển và kết quả thu thập, phân loại từ ngữ nghề biển ở Thanh Hóa. Khái quát chung về địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

Khái quát chung về nghề biển Thanh Hóa. Kết quả thu thâ âp và phân loại. Tiểu kết chương 1. ĐẶC TRƯNG NGÔN NGỮ - VĂN HÓA CỦA TỪ NGỮ CHỈ CÔNG CỤ, PHƯƠNG TIỆN NGHỀ BIỂN Ở THANH HÓA.

Cấu tạo từ ngữ nghề nghiệp chỉ công cụ, phương tiện nghề biển ở Thanh Hóa. Các loại từ ngữ nghề biển chỉ công cụ, phương tiện xét về cấu tạo. Mô hình cấu tạo từ chỉ công cụ, phương tiê nâ nghề biển ở Thanh Hóa. Đă âc trưng ngôn ngữ - văn hóa của lớp từ ngữ chỉ công cụ, phương tiê ân - xét về nguồn gốc.

Từ ngữ chỉ công cụ, phương tiê ân có nguồn gốc thuần Viê. Từ ngữ chỉ công cụ, phương tiê ân có nguồn gốc vay mượn. Đă âc trưng ngôn ngữ - văn hóa của lớp từ ngữ chỉ công cụ, phương tiê ân xét từ phương diện định danh. Đă âc trưng ngôn ngữ - văn hóa của lớp từ ngữ chỉ công cụ, phương tiê ân nghề biển ở Thanh Hóa - xét về tính có lý do.

Đă âc trưng ngôn ngữ - văn hóa của lớp từ ngữ chỉ công cụ, phương tiê ân nghề biển ở Thanh Hóa - xét về cách thức biểu thị của tên gọi. Một số nét đặc trưng văn hóa xứ Thanh qua định danh lớp từ ngữ chỉ công cụ, phương tiện nghề biển. Lớp từ ngữ chỉ công cụ, phương tiện nghề biển phản ánh tư duy tri nhâ ân của cư dân biển Thanh Hóa. Cấu tạo lớp từ ngữ chỉ công cụ, phương tiện nghề biển thể hiê ân đă âc điểm lựa chọn định danh của cư dân biển Thanh Hóa.

Lớp từ ngữ chỉ công cụ, phương tiện phản ánh ngư trường khai thác truyền thống của cư dân biển Thanh Hóa. Tiểu kết chương 2. ĐẶC TRƯNG NGÔN NGỮ - VĂN HÓA CỦA TỪ NGỮ CHỈ QUY TRÌNH HOẠT ĐỘNG NGHỀ BIỂN Ở THANH HÓA. Cấu tạo từ ngữ nghề nghiệp chỉ quy trình hoạt động nghề biển ở Thanh Hóa.

Các loại từ ngữ nghề biển chỉ quy trình hoạt động, xét về cấu tạo. Mô hình cấu tạo từ chỉ quy trình hoạt đô âng nghề biển ở Thanh Hóa. Đă âc trưng ngôn ngữ - văn hóa của lớp từ ngữ chỉ quy trình hoạt đô âng - xét về nguồn gốc. Từ ngữ chỉ quy trình hoạt động có nguồn gốc thuần Viê ât.

Từ ngữ chỉ quy trình hoạt động có nguồn gốc vay mượn. Đă âc trưng ngôn ngữ - văn hóa của lớp từ ngữ chỉ quy trình hoạt đô âng xét từ phương diện định danh. Đă âc trưng ngôn ngữ - văn hóa của lớp từ ngữ chỉ quy trình hoạt đô âng nghề biển ở Thanh Hóa - xét về tính có lý do. Đă âc trưng ngôn ngữ - văn hóa của lớp từ ngữ chỉ quy trình hoạt đô âng - xét về cách thức biểu thị của tên gọi.

Mô ât số nét đă âc trưng văn hóa xứ Thanh biểu hiê ân qua lớp từ chỉ quy trình hoạt động nghề biển. Đặc trưng văn hóa xứ Thanh biểu hiện qua cấu tạo tên gọi lớp từ chỉ quy trình hoạt động nghề biển. Đặc trưng văn hóa xứ Thanh biểu hiện qua phương thức định danh của lớp từ chỉ quy trình hoạt động nghề biển. Đặc trưng văn hóa xứ Thanh biểu hiê ân qua thơ ca dân gian phản ánh hoạt động nghề biển.

Tiểu kết chương 3. ĐẶC TRƯNG NGÔN NGỮ - VĂN HÓA CỦA TỪ NGỮ CHỈ SẢN PHẨM NGHỀ BIỂN Ở THANH HÓA. Cấu tạo từ ngữ nghề nghiệp chỉ sản phẩm nghề biển ở Thanh Hóa. Các loại từ ngữ nghề biển chỉ sản phẩm xét về cấu tạo.

Mô hình cấu tạo từ chỉ sản phẩm nghề biển ở Thanh Hóa. Đă âc trưng ngôn ngữ - văn hóa của lớp từ ngữ chỉ sản phẩm - xét về nguồn gốc. Từ ngữ chỉ sản phẩm có nguồn gốc thuần Viê ât. Từ ngữ chỉ sản phẩm nghề biển có nguồn gốc vay mượn.

Đă âc trưng ngôn ngữ - văn hóa của lớp từ ngữ chỉ sản phẩm, xét từ phương diện định danh. Đă âc trưng ngôn ngữ - văn hóa của lớp từ ngữ chỉ sản phẩm nghề biển ở Thanh Hóa- xét về tính có lý do. Đă âc trưng ngôn ngữ - văn hóa của lớp từ ngữ chỉ sản phẩm nghề biển ở Thanh Hóa - xét về cách thức biểu thị của tên gọi. Mô tâ số nét văn hóa biển xứ Thanh qua lớp từ ngữ chỉ sản phẩm nghề biển.

Cách thức lựa chọn đă âc trưng để định danh lớp từ ngữ nghề “cá” và có liên quan đến nghề cá. Tên gọi “cá” và liên quan đến nghề cá biểu trưng cho tâm hồn và tính cách của cư dân biển xứ Thanh. Tiểu kết chương 4. DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN NỘI DUNG LUẬN ÁN.

TÀI LIÊÊU THAM KHẢO. PHỤ LỤC vi DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ Trang Bảng: Bảng 1. Bảng tổng hợp vốn từ ngữ nghề biển ở Thanh Hóa. Bảng tổng hợp vốn từ ngữ nghề biển ở Thanh Hóa (xét nô âi dung phản ánh).

Số lượng/tỷ lệ % nhóm từ ngữ chỉ công cụ, phương tiện xét theo tổng thể các nghề. Số lượng/tỷ lệ % nhóm từ ngữ chỉ công cụ, phương tiện, xét theo từng nghề. Từ ghép chỉ công cụ, phương tiện, xét theo tổng thể các nghề. Từ ghép chỉ công cụ, phương tiện, xét theo từng nghề.

Tổng hợp nguồn gốc định danh từ ngữ chỉ công cụ, phương tiê ân. Tổng hợp cơ sở lựa chọn định danh của từ ngữ chỉ công cụ, phương tiện nghề biển ở Thanh Hóa. Số lượng xét về mô hình cấu tạo các bâ âc định danh của từ ghép chính phụ chỉ công cụ, phương tiê ân ở Thanh Hóa. Số lượng/tỷ lệ % nhóm từ ngữ chỉ quy trình hoạt động, xét theo tổng thể các nghề.

Số lượng/tỷ lệ % nhóm từ ngữ chỉ quy trình hoạt động, xét theo từng nghề. Từ ghép chỉ quy trình hoạt động, xét theo tổng thể các nghề. Từ ghép chỉ quy trình hoạt động, xét theo từng nghề. Cơ sở lựa chọn định danh từ ngữ chỉ quy trình hoạt động nghề biển.

Số lượng và tỷ lệ % cấu tạo các nhóm từ ngữ chỉ sản, xét trên tổng thể các nghề. Số lượng và tỷ lệ % cấu tạo các nhóm từ ngữ chỉ sản phẩm, xét trên từng nghề. Từ ghép chỉ sản phẩm, xét theo tổng thể các nghề. Từ ghép chỉ sản phẩm, xét theo từng nghề.

Tổng hợp nguồn gốc từ ngữ chỉ sản phẩm, xét theo từng nghề. Tổng hợp cơ sở lựa chọn định danh từ ngữ chỉ sản phẩm nghề biển. Nguồn gốc từ ngữ chỉ quy trình hoạt động, xét tổng thể các nghề. Nguồn gốc từ ngữ chỉ quy trình hoạt động, xét từng nghề.

Lý do chọn đề tài 1. Sự phát triển của ngôn ngữ diễn ra liên tục và không đồng đều giữa các vùng miền, tầng lớp dân cư, các ngành nghề trong xã hội tạo nên sự phong phú và đa dạng vốn từ của một dân tộc. Những biểu hiện khác biệt đó đã được phản ánh vào ngôn ngữ. Điều này dẫn đến một hệ quả là, bên cạnh ngôn ngữ toàn dân dùng chung cho toàn xã hội sẽ xuất hiện những biến thể ngôn ngữ, trong đó có hệ thống vốn từ ngữ của những người làm nghề gắn với một nghề sản xuất - từ ngữ nghề nghiệp.

Do đó, nghiên cứu từ nghề nghiệp là một sự cần thiết bởi nó góp phần làm rõ bức tranh đa dạng của ngôn ngữ dân tộc. Từ ngữ nghề nghiệp là một bộ phận của từ vựng ngôn ngữ dân tộc xét trên phương diện tính chất xã hội - nghề nghiệp. Từ nghề nghiệp là công cụ, phương tiện hành nghề và giao tiếp đồng thời là phương tiện phản ánh văn hóa của cư dân làm nghề. Hiện nay, nhiều làng nghề truyền thống đang dần bị mai một hoặc thay đổi bởi xu thế công nghiệp hoá, hiện đại hoá, lớp từ của các nghề truyền thống cũng có nguy cơ biến mất.

Cho nên, thu thập vốn từ nghề nghiệp truyền thống và nghiên cứu chúng về mặt ngôn ngữ - văn hóa không chỉ cần thiết mà còn cấp bách. Mặt khác, cho tới nay, các công trình nghiên cứu về từ nghề nghiệp chưa có nhiều; từ ngữ của nhiều nghề và một số vấn đề cụ thể về lý luận như xác định, phân loại từ nghề nghiê âp, mối quan hệ giữa từ nghề nghiệp với các lớp từ khác (từ địa phương, từ toàn dân, thuật ngữ, tiếng lóng.) cũng cần được tiếp tục đẩy mạnh. Đặc biệt, việc nghiên cứu từ nghề nghiệp trên bình diện ngôn ngữ - văn hóa là có nhiều ý nghĩa nhưng công trình đi theo hướng nghiên cứu này cũng còn ít. Đây là khía cạnh về lý luận và thực tiễn cần được quan tâm nghiên cứu.

Thanh Hóa là một tỉnh đất rộng, người đông, là vùng đất địa linh nhân kiệt, có lịch sử lâu đời. Vùng biển Thanh Hoá có chiều dài 102 km, chiếm khoảng 1/31 chiều dài bờ biển chung cả nước (102km/3260km). Đây là vùng bờ biển bãi ngang với 5 cửa sông lớn (Lạch Sung, Lạch Trường, Lạch Hới, Lạch Ghép, Lạch Bạng). Quá trình khai thác biển của người Việt cổ ở Thanh Hóa cũng tương đối sớm, cách nay khoảng 6000- 7000 năm và có nhiều đặc điểm, dấu ấn văn hóa biển đặc sắc.