Tóm tắt luận án tiến sĩ y học nghiên cứu vai trò tiên lượng của troponin i nt pr

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ĐẶNG VĂN THỨC NGHIÊN CỨU VAI TRÒ TIÊN LƯỢNG CỦA TROPONIN I, NT - pro BNP TRONG HỒI SỨC SAU PHẪU THUẬT TIM MỞ Ở TRẺ EM MẮC BỆNH TIM BẨM SINH Chuyên ngành : Nhi khoa Mã số : 62720135 TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2020 CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI Người hướng dẫn khoa học: PGS. Trần Minh Điển TS. Trần Thị Chi Mai Phản biện 1: Phản biện 2: Phản biện 3: Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án Tiến sỹ cấp Trường họp tại Trường Đại học Y Hà Nội. Vào hồi giờ phút ngày tháng năm 2020.

Có thể tìm hiểu luận án tại: - Thư viện Quốc gia Việt Nam - Thư viện Trường Đại học Y Hà Nội DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1. Đặng Văn Thức, Trần Thị Chi Mai, Trần Minh Điển. “Sự biến đổi nồng độ troponin I và NT-proBNP ở trẻ em sau phẫu thuật tim mở tim bẩm sinh”, Tạp chí y học thành phố Hồ Chí Minh, tập 22, số 3, năm 2018. Đặng Văn Thức, Trần Minh Điển, Trần Thị Chi Mai.

“Vai trò của NT-proBNP trong dự đoán kết quả sớm ở trẻ em sau phẫu thuật tim mở tim bẩm sinh”. Tạp chí y học Việt Nam, tập 471, tháng 10, số 2-2018. Đặng Văn Thức, Trần Minh Điển, Trần Thị Chi Mai, Cao Việt Tùng, Phạm Hồng Sơn. “Vai trò của NT-proBNP trong dự đoán hội chứng cung lượng tim thấp ở trẻ em sau phẫu thuật tim mở tim bẩm sinh”.

Tạp chí y học Việt Nam, tập 476 tháng 3 số 1 và 2 năm 2019. GIỚI THIỆU LUẬN ÁN Bệnh lý tim bẩm sinh ngày càng trở nên phổ biến trong các bệnh lý nhi khoa. Điều trị tim bẩm sinh chủ yếu dựa vào phẫu thuật tim mở dưới tuần hoàn ngoài cơ thể (THNCT), tuy nhiên đây là loại phẫu thuật (PT) đặc biệt và có nhiều biến chứng trong giai đoạn hồi sức sau mổ, một trong các biến chứng thường gặp là tình trạng rối loạn huyết động. Hội chứng cung lượng tim thấp (HCCLTT) là điển hình của tình trạng rối loạn huyết động, tỷ lệ mắc 15-60%, ảnh hưởng đến kết quả điều trị và tỷ lệ tử vong sau PT.

Việc xác định sớm HCCLTT để có kế hoạch cho điều trị và dự phòng là rất cần thiết. Tuy nhiên, việc sử dụng các biện pháp xâm lấn để đo cung lượng tim ở trẻ em gặp nhiều khó khăn và bất lợi. Các dấu ấn sinh học của tim đã được các nhà lâm sàng nghiên cứu cho thấy có vai trò trong dự đoán HCCLTT và một số biến chứng cũng như kết quả điều trị. NT-proBNP là một dấu ấn sinh học tim được phóng thích khi có tình trạng căng dãn làm tăng áp lực và thể tích buồng tim.

Troponin I (TnI) là dấu ấn sinh học đặc hiệu cho tổn thương tế bào cơ tim, một trong những vấn đề thường gặp trong PT tim mở gây rối loạn huyết động và HCCLTT sau mổ. Tại Việt Nam, theo hiểu biết của chúng tôi, chưa có nghiên cứu hệ thống về vai trò của troponin I và NT-proBNP ở trẻ em, đặc biệt trẻ sau PT tim mở tim bẩm sinh. Bệnh viện Nhi Trung Ương là bệnh viện đầu ngành trong cả nước về lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ nhi khoa. Hàng năm có khoảng gần 1000 ca được phẫu thuật tim mở, do vậy việc theo dõi, dự đoán sớm các biến chứng để có kế hoạch kịp thời trong dự phòng và điều trị là rất quan trọng.

Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi tiến hành đề tài: Nghiên cứu vai trò tiên lượng của Troponin I, NT-proBNP trong hồi sức sau phẫu thuật tim mở ở trẻ em mắc bệnh tim bẩm sinh” với mục tiêu sau: 1. Đánh giá sự biến đổi nồng độ Troponin I, NT-pro BNP tại các thời điểm trước và sau phẫu thuật tim mở ở trẻ em mắc bệnh tim bẩm sinh. Xác định mối liên quan giữa troponin I, NT-proBNP với một số thông số đánh giá huyết động và chỉ số thuốc cường tim-vận mạch sau phẫu thuật tim mở tim bẩm sinh. Nghiên cứu vai trò của NT-proBNP và troponin I trong dự đoán hội chứng cung lượng tim thấp và mối liên quan đến kết quả điều trị sớm trong hồi sức sau phẫu thuật tim mở.

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Tỷ lệ mắc tim bẩm sinh ở trẻ em 0,7-1%, tại Mỹ có khoảng 40.000 trẻ mắc tim bẩm sinh trong 4 triệu trẻ sinh ra sống. Đã có nhiều tiến bộ trong điều trị bằng PT tim mở dưới THNCT, tuy nhiên các biến chứng trong hồi sức sau mổ vẫn là thách thức đối với các nhà hồi sức tim mạch nhi khoa, đặc biệt là vấn đề về rối loạn huyết động, hội chứng cung lượng tim thấp. Việc phát hiện các biến chứng sớm và xử trí kịp thời là rất cần thiết nhằm hạn chế tác động xấu đến kết quả điều trị. Do đó, một vấn đề đặt ra cho các thầy thuốc tim mạch nhi khoa (nội và ngoại tim mạch) là phải tìm ra các dấu hiệu lâm sàng, xét nghiệm, đặc biệt là các dấu ấn sinh học tim mạch, để đưa ra một phương pháp dự đoán sớm, khách quan đối với các biến chứng cũng như tiên lượng kết cục của phẫu thuật tim mở.

Do vậy đề tài nghiên cứu vai trò tiên lượng của hai dấu ấn sinh học là troponin I, NT-proBNP ở bệnh nhân sau PT tim mở là cần thiết, có giá trị khoa học và thực tiễn, đóng góp cho việc nâng cao chất lượng điều trị các bệnh tim bẩm sinh ở trẻ em. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN Các điểm mới đóng góp cho khoa học và thực tiễn điều trị hồi sức bệnh nhi phẫu thuật tim mở tim bẩm sinh của luận án là: - Chứng minh được sự tổn thương cơ tim sau PT tim dưới THNCT gây ảnh hưởng đến huyết động thông qua sự biến đổi nồng độ của TnI và NT-proBNP ở các thời điểm sau PT. - Nồng độ TnI, NT-proBNP tại thời điểm 12 giờ sau PT có giá trị tiên lượng việc sử dụng thuốc vận mạch với liều cao trên 15 điểm và kéo dài trên 144 giờ, qua đó giúp bác sĩ hồi sức có kế hoạch, chiến lược cho cuộc hồi sức sau phẫu thuật. - TnI, NT-proBNP có giá trị tiên lượng độc lập đối với HCCLTT, là một biến chứng nặng nề nhất sau phẫu thuật tim mở.

- Xây dựng được mô hình tiên lượng kết hợp giữa chỉ số TnI, NT- proBNP với các chỉ số lâm sàng, cận lâm sàng khác đối với HCCLTT sau phẫu thuật tim mở tim bẩm sinh. BỐ CỤC LUẬN ÁN Luận án có 136 trang chính thức, bao gồm 6 phần: Đặt vấn đề (3 trang), Chương 1: Tổng quan (40 trang), Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu (20 trang), Chương 3: Kết quả nghiên cứu (33 trang), Chương 4: Bàn luận (37 trang), Kết luận (2 trang), Kiến nghị (1 trang). Trong luận án có 36 bảng, 13 biểu đồ, 1 lưu đồ, 6 phụ lục và danh sách bệnh nhân. Luận án có 148 tài liệu tham khảo bao gồm 09 tài liệu tiếng Việt và 139 tài liệu tiếng Anh.

Chương 1: TỔNG QUAN 1. Hội chứng cung lượng tim thấp sau PT tim mở tim bẩm sinh - Là biến chứng thường gặp trong khoảng 12 - 48 giờ đầu sau PT. - Chẩn đoán dựa vào lâm sàng thường muộn khi đã có giảm tưới máu mô, toan chuyển hóa, lactat máu tăng. - Các biện pháp xâm lấn để đo cung lượng tim khó thực hện ở trẻ em do nhiều nguy cơ, giá thành cao.

- Một số yếu tố nguy cơ giúp tiên lượng HCCLTT: tuổi nhỏ, cân nặng PT thấp, dị tật tim phức tạp, thang điểm nguy cơ phẫu thuật tim mạch RACHS-1 cao, thời gian THNCT, cặp động mạch chủ, kéo dài, tình trạng rối loạn nhịp… 1. Troponin I - Là dấu ấn sinh học chuyên biệt cho tổn thương cơ tim - Nồng độ troponin tăng sau phẫu thuật tim có thể do các cơ chế: • Tổn thương thiếu máu cục bộ - tái tưới máu trong quá trình THNCT và bảo vệ tim bằng dung dịch liệt tim. • Chấn thương cơ học cơ tim trong quá trình phẫu thuật • Những yếu tố thuận lợi góp phần làm tăng nguy cơ tổn thương cơ tim trong phẫu thuật: tuổi nhỏ, cân nặng thấp, dị tật tim phức tạp, đặc biệt các trường hợp cần mở cơ thất, kéo dài thời gian cặp ĐMC và thời gian THNCT. Một số nghiên cứu cho thấy mức tăng của troponin I sau phẫu thuật tim thường khoảng trên 10 lần giá trị giới hạn trên của mức bình thường, sau đó giảm dần ở các thời điểm 12 giờ, 24 giờ, 48 giờ sau PT.

Nồng độ troponin I càng cao sau phẫu thuật chứng tỏ mức độ tổn thương cơ tim càng nhiều và kết quả điều trị kém hơn. - Vai trò troponin I ở bệnh nhân sau phẫu thuật tim mở: Một trong những yếu tố căn nguyên chính của HCCLTT là tổn thương cơ tim trong quá trình phẫu thuật dẫn đến một loạt các nguy cơ khác như rối loạn vận động vùng, rối loạn co bóp cơ tim, rối loạn dẫn truyền trong cơ tim, không đảm bảo hiệu quả nhát bóp của tim… Troponin I và một số dấu ấn sinh học của tim được xem là có mối tương quan mật thiết với tổn thương cơ tim, có khả năng dự đoán các biến chứng về huyết động sau phẫu thuật đặc biệt là HCCLTT, giúp các nhà hồi sức có một cách nhìn nhận chính xác, có kế hoạch tốt cho người bệnh nhằm giảm tải nguy cơ tử vong chu phẫu. Một số nghiên cứu trong nước về vai trò của troponin I chủ yếu tập chung ở người lớn trong một số bệnh lý như suy tim, nhồi máu cơ tim, hội chứng vành cấp. Một số nghiên cứu ở nước ngoài còn cho thấy troponin TnI có tương quan đáng kể với thời gian thở máy, thời gian nằm hồi sức, thời gian dùng thuốc vận mạch, có tương quan với tử vong.

NT-proBNP - Là peptid thải natri niệu được bài tiết chính từ tim khi có tình trạng quá tải về áp lực và thể tích buồng thất.