Tóm tắt luận án tiến sĩ y học nghiên cứu mật độ xương kháng insulin và các yếu t

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC LƯU NGỌC GIANG NGHIÊN CỨU MẬT ĐỘ XƯƠNG, KHÁNG INSULIN VÀ CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ LOÃNG XƯƠNG Ở PHỤ NỮ TRÊN 45 TUỔI THỪA CÂN, BÉO PHÌ Chuyên ngành: NỘI KHOA Mã số: 9720107 TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HUẾ - 2019 Công trình được hoàn thành tại: TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC, ĐẠI HỌC HUẾ Người hướng dẫn khoa học: GS. NGUYỄN HẢI THUỶ PGS. LÊ ANH THƯ Phản biện 1: PGS. Nguyễn Thị Bích Đào Trường Đại học Y Dược TP.

Hồ Chí Minh Phản biện 2: PGS. Hoàng Trung Vinh Học viện Quân Y Phản biện 3: PGS. Nguyễn Viết Quang Bệnh viện TW Huế Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng đánh giá luận án tiến sĩ cấp Đại học Huế Họp tại: số 3, Lê Lợi, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên-Huế Vào lúc:. Có thể tìm hiểu luận án tại: - Thư viện Quốc gia Việt Nam - Trung tâm học liệu Huế - Thư viện Trường Đại học Y Dược, Đại học Huế 1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1.

Tính cấp thiết của đề tài Béo phì và Loãng xương là hai vấn đề sức khỏe lớn trên toàn thế giới, béo phì có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của xương. Trên thực tế, quan niệm béo phì là bảo vệ chống loãng xương gần đây đã được xem xét lại trên cơ sở các nghiên cứu dịch tễ học và lâm sàng mới nhất, cho thấy khối lượng chất béo cao có thể là yếu tố nguy cơ của bệnh loãng xương và gãy xương. Những năm gần đây nhiều nghiên cứu đã kết luận insulin có tác dụng trực tiếp lên tế bào xương. Tuy nhiên, do sự liên quan chặt chẽ giữa béo phì và kháng insulin nên khó phân biệt các tác động độc lập của bệnh béo phì và kháng insulin trên xương.

Ngoài ra, những thay đổi liên quan đến tuổi trong thành phần cơ thể, các yếu tố trao đổi chất, giảm mức độ hormon sau mãn kinh, kèm theo giảm hoạt động thể lực. tất cả là nguyên nhân của xu hướng tăng cân ở phụ nữ lớn tuổi, được biểu hiện bởi tăng khối lượng chất béo và giảm khối lượng nạc là nguyên nhân làm tăng nguy cơ béo phì và Loãng xương. Ở Việt Nam đã có nhiều nghiên cứu về béo phì, kháng insulin, mật độ xương và các yếu tố nguy cơ Loãng xương nhưng chưa có nghiên cứu nào nghiên cứu đồng thời mối liên quan giữa mật độ xương, kháng insulin và các yếu tố nguy cơ Loãng xương ở phụ nữ trên 45 tuổi thừa cân, béo phì. Do đó chúng tôi tiến hành đề tài “Nghiên cứu mật độ xương, kháng insulin và các yếu tố nguy cơ Loãng xương ở phụ nữ trên 45 tuổi thừa cân, béo phì”.

Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu 1: Khảo sát một số yếu tố nguy cơ Loãng xương, tình trạng kháng insulin và mật độ xương bằng phương pháp DEXA ở phụ nữ trên 45 tuổi thừa cân, béo phì. Mục tiêu 2: Đánh giá mối liên quan giữa mật độ xương với các yếu tố nguy cơ Loãng xương, kháng insulin và dự báo nguy cơ gãy xương theo mô hình FRAX ở đối tượng trên. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của luận án Ý nghĩa khoa học Khảo sát mật độ xương bằng phương pháp DEXA và các xét nghiệm đánh giá kháng insulin là những thăm dò khách quan và chính xác trong nghiên cứu Loãng xương và kháng 2 insulin. Đây là nghiên cứu có tính cập nhật vì ở Việt Nam cho đến nay chưa có nghiên cứu mật độ xương kết hợp với kháng insulin và các yếu tố nguy cơ Loãng xương ở phụ nữ thừa cân, béo phì trên 45 tuổi.

Ý nghĩa thực tiễn: Xác định mật độ xương, tình trạng kháng insulin và nguy cơ Loãng xương ở phụ nữ trên 45 tuổi thừa cân, béo phì. Đánh giá mối liên quan giữa mật độ xương với các yếu tố nguy cơ Loãng xương, kháng insulin, nhằm giúp các thầy thuốc lâm sàng có kế hoạch phòng ngừa và điều trị Loãng xương ở những bệnh nhân nữ trên 45 tuổi thừa cân, béo phì. Ngoài ra đề tài còn dự báo tỷ lệ gãy cổ xương đùi và gãy xương toàn thân trong 10 năm theo mô hình FRAX để giúp các bác sĩ lâm sàng biết được nhóm có nguy cơ gãy xương cao, nhằm can thiệp sớm cho những đối tượng này. Đóng góp của đề tài - Luận án này đã xác định một số yếu tố nguy cơ loãng xương ở phụ nữ thừa cân béo phì trên 45 tuổi (tuổi, tình trạng mãn kinh, thời gian mãn kinh, số lần sinh con, cholesterol toàn phần, kháng insulin).

- Ngoài ra còn dự báo nguy cơ gãy xương theo mô hình FRAX nhằm khuyến cáo các bác sĩ lâm sàng không nên chỉ sử dụng đơn thuần MĐX để chẩn đoán và quyết định điều trị Loãng xương, nên kết hợp với các yếu tố nguy cơ lâm sàng khác (ví dụ mô hình FRAX của WHO) để tiên lượng gãy xương, theo dõi điều trị và dự phòng gãy xương ở đối tượng phụ nữ thừa cân béo phì. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN Luận án có 108 trang với 4 chương, 43 bảng, 6 hình, 1 sơ đồ, 5 biểu đồ, tài liệu tham khảo: 126 (tiếng Việt:26 , tiếng Anh: 100). Đặt vấn đề và mục tiêu nghiên cứu: 4 trang. Tổng quan: 27 trang.

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu:18 trang. Kết quả nghiên cứu: 26 trang. Bàn luận: 28 trang. Kết luận: 3 trang.

Kiến nghị: 1 trang. Hạn chế của đề tài: 1 trang. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Thừa cân - béo phì, kháng insulin 1.

Thừa cân - béo phì Béo phì là một bệnh chuyển hóa mạn tính đặc trưng bởi sự gia tăng của kho chất béo trong cơ thể. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), béo phì là một báo hiệu của sức khỏe kém và đã trở thành một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra tình trạng tàn tật và tử vong Theo tiêu chuẩn đánh giá béo phì của WHO dành cho người Châu Á trưởng thành, thừa cân khi BMI ≥ 23 kg/m2 và béo phì BMI ≥ 25 kg/m2 Chẩn đoán béo phì dựa vào trọng lượng mỡ cơ thể bằng phương pháp đo hấp phụ tia X năng lượng kép (DEXA), béo phì khi trọng lượng mỡ cơ thể ở nữ ≥ 35% và ở nam ≥ 25%. Kháng insulin - Kháng insulin là tình trạng suy giảm tác dụng sinh học của insulin biểu hiện bằng sự gia tăng nồng độ insulin trong máu”. Nói cách khác kháng insulin xảy ra khi tế bào của tổ chức đích không đáp ứng hoặc bản thân các tế bào đích chống lại sự gia tăng insulin máu.

- Hội chứng chuyển hoá: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) định nghĩa hội chứng chuyển hóa là kháng insulin kết hợp với bất kỳ hai tiêu chí sau đây: béo bụng, triglyceride máu ≥ 150 mg/dL, HDL < 35 mg/dL đối với nam và < 39 mg/dL đối với nữ, huyết áp ≥ 140/90 mmHg hoặc đang sử dụng liệu pháp điều trị hạ huyết áp, đường huyết đói cao, microalbumin niệu. Loãng xương 1. Cấu trúc xương, chu chuyển xương, mật độ xương và Loãng xương - Cấu trúc xương: Về mặt hình thái: xương được cấu tạo từ hai loại mô chính gồm chất keo và calcium. Về mặt sinh học: xương được chia thành hai nhóm gồm xương đặc và xương xốp.

Về mặt mô học: xương là một mô sống, năng động, với hệ thống thần kinh, mạch máu và các tế bào. Về mặt hóa học: protein chiếm 1/3 mô xương, chất khoáng chiếm 2/3. 4 - Chu chuyển xương: Chu chuyển xương là một chu trình xảy ra liên tục gồm 2 quá trình hủy xương và tái tạo xương giúp xương luôn đổi mới. Trong điều kiện bình thường quá trình hủy xương và tạo xương hoạt động tương đương nhau.

Sự cân bằng này bị phá vỡ trong một số giai đoạn, khi hủy xương nhiều hơn tạo xương sẽ dẫn đến gia tăng mất xương. - Mật độ xương: Mật độ xương là mật độ chất khoáng trong mô xương tính trên một đơn vị diện tích hoặc thể tích. - Loãng xương: WHO định nghĩa Loãng xương là một bệnh với đặc điểm khối lượng xương suy giảm, tổn thương vi cấu trúc của xương, dẫn đến tình trạng xương bị yếu và hệ quả là tăng nguy cơ gãy xương. - Chẩn đoán Loãng xương: Theo WHO Loãng xương khi mật độ xương (MĐX) tại cổ xương đùi (CXĐ) hoặc toàn bộ xương đùi (TBXĐ) hoặc cột sống thắt lưng (CSTL) ≤ - 2,5.

Các yếu tố nguy cơ Loãng xương Nhiều nghiên cứu đã chứng minh các yếu tố sau đây có liên quan đến Loãng xương ở nữ: suy giảm mật độ xương, cao tuổi, giới tính nữ, trọng lượng cơ thể thấp, dùng glucocorticoid, đang hút thuốc, uống nhiều rượu, bia, té ngã và yếu, tiền sử gãy xương, thiếu canxi, có các nguyên nhân thứ phát gây Loãng xương … 1. Các phương pháp chẩn đoán Loãng xương: Phương pháp đo hấp phụ tia X năng lượng kép, chụp cắt lớp vi tính định lượng độ phân giải cao, đo mật độ xương bằng phương pháp siêu âm định lượng. Mối liên quan thừa cân béo phì, kháng insulin với mật độ xương Nhiều nghiên cứu dịch tễ học và lâm sàng đã kết luận khối lượng chất béo trong cơ thể cao là một yếu tố nguy cơ cho Loãng xương và gãy xương. Các thành phần của hội chứng chuyển hóa như tăng huyết áp, tăng triglyceride, giảm HDL, kháng insulin.

cũng là những yếu tố nguy cơ tiềm ẩn gây ra mật độ xương thấp và Loãng xương. Các tế bào tạo xương và tế bào mỡ có chung nguồn gốc từ tế bào gốc trung mô. Liên quan giữa béo phì và mật độ xương thông qua sự tương tác phức tạp của các adipokine và hormone. 5 Ngoài ra, những năm gần đây nhiều nghiên cứu đã kết luận insulin có tác dụng trực tiếp lên tế bào xương.

Tuy nhiên, do sự liên quan chặt chẽ giữa béo phì và kháng insulin nên khó phân biệt các tác động độc lập của bệnh béo phì và kháng insulin trên xương. Tóm lại, mối liên quan giữa béo phì, kháng insulin và mật độ xương là mối liên quan phức tạp, cần có thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về mối liên quan này. Các mô hình dự báo nguy cơ gãy xương do Loãng xương Các mô hình được sử dụng là FRISK Score, Qfracture score, FRAX, GARVAN … Trong đó mô hình FRAX được đánh giá cao và sử dụng nhiều nhất. Theo khuyến cáo của Hội Loãng xương Mỹ (NOF: National Osteoporosis Foundation) các cá nhân Loãng xương hoặc các cá nhân có tiền sử gãy xương hoặc các cá nhân thiếu xương theo mô hình FRAX có giá trị tiên lượng gãy xương toàn thân ≥ 20% hoặc giá trị tiên lượng gãy cổ xương đùi ≥ 3% được chỉ định điều trị.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.