Tóm tắt luận án đánh giá kết quả ứng dụng đặt tấm lưới nhân tạo theo phương pháp

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y - DƢỢC LÊ QUỐC PHONG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ỨNG DỤNG ĐẶT TẤM LƢỚI NHÂN TẠO THEO PHƢƠNG PHÁP LICHTENSTEIN ĐIỀU TRỊ THOÁT VỊ BẸN Ở BỆNH NHÂN TỪ 40 TUỔI TRỞ LÊN Chuyên ngành : Ngoại tiêu hoá Mã số : 62.25 TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN VĂN LIỄU PGS.TS LÊ LỘC Huế - 2015 CÔNG TRÌNH ĐƢỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y DƢỢC - ĐẠI HỌC HUẾ Cán bộ hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN VĂN LIỄU PGS.TS LÊ LỘC Phản biện 1: Phản biện 2: Phản biện 3: Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp nhà nước họp tại Đại học Huế. Có thể tìm hiểu luận án tại - Thư viện quốc gia - Thư viện Đại học Y-Dược Huế - Thư viện bệnh viện trung ương Huế DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐÃ CÔNG BỐ 1. Lê Quốc Phong, Nguyễn Văn Liễu, Lê Lộc (2010), “Đánh giá kết quả ứng dụng tấm lưới nhân tạo theo Lichtenstein điều trị thoát vị bẹn” Y học thực hành, số 718+719, trang 197 - 206. Lê Quốc Phong, Nguyễn Văn Liễu, Phạm Như Hiệp, Lê Lộc (2011), “Nghiên cứu ứng dụng tấm lưới nhân tạo Polypropylene điều trị thoát vị bẹn ở bệnh nhân trung niên và lớn tuổi” Tạp chí Y học lâm sàng, số 9, trang 117 - 123.

Lê Quốc Phong, Lê Mạnh Hà và cộng sự (2013), “Kết quả điều trị thoát vị bẹn bằng kỹ thuật Lichtenstein và nội soi ngoài phúc mạc” Y học thực hành (878), số 8, trang 47 - 50. Lê Quốc Phong, Nguyễn Văn Liễu, Lê Lộc và cộng sự (2014), “Nghiên cứu ứng dụng siêu âm trong chẩn đoán và điều trị thoát vị bẹn bằng kỹ thuật Lichtenstein” Tạp chí Y Dược học, số 22+23, trang 105 - 110. Tính cấp thiết của đề tài Thoát vị bẹn là bệnh lý ngoại khoa thường gặp, nhất là ở người cao tuổi, và được điều trị bằng phẫu thuật. Các kỹ thuật sử dụng mô tự thân trong điều trị thoát vị bẹn, tỉ lệ tái phát vẫn còn cao: Shouldice 6,1%, Bassini 8,6%, Mc Vay 11,2%.

Tại Việt Nam, theo Nguyễn Văn Liễu 3,8%, Bùi Đức Phú 19%, và Ngô Viết Tuấn 3,7%. Các phẫu thuật này, sử dụng mô tự thân để tái tạo thành bụng, gây căng đường khâu, đau nhiều, và hậu phẫu kéo dài. Để tránh sự căng của đường khâu, giảm tỉ lệ tái phát. Người ta sử dụng tấm lưới nhân tạo đặt vào vùng bẹn.

Đây là phẫu thuật tái tạo thành bụng không gây căng, và cũng không làm thay đổi cấu trúc ống bẹn. Kỹ thuật Lichtenstein cho kết quả tái phát thấp <1%, ít đau sau mổ, tính khả thi cao, tiết kiệm chi phí. Ở bệnh nhân cao tuổi, có thành bụng nhão, thoát vị bẹn lớn, hay thoát vị tái phát thì sử dụng mô tự thân tái tạo thành bụng rất bất lợi, khó khăn. Đặc biệt bệnh nhân từ 40 tuổi trở lên, giảm quá trình tổng hợp và tăng quá trình thoái hóa collagen, cân mạc thành bụng suy yếu.

Do đó, dùng tấm lưới nhân tạo để tăng cường thành bụng rất hiệu quả. Tuy nhiên, tấm lưới nhân tạo như là một dị vật ghép vào vùng bẹn, có nguy cơ nhiễm khuẩn và thải loại tấm lưới. Với mong muốn hoàn thiện hơn chất lượng điều trị thoát vị bẹn, xác định mức độ an toàn, và hiệu quả của tấm lưới nhân tạo. Mục tiêu của đề tài 1.

Nghiên cứu lâm sàng, siêu âm, chỉ định và đặc điểm kỹ thuật đặt tấm lưới nhân tạo điều trị thoát vị bẹn ở bệnh nhân từ 40 tuổi trở lên. Đánh giá kết quả điều trị thoát vị bẹn bằng tấm lưới nhân tạo theo phương pháp Lichtenstein. Ý nghĩa thực tiễn và đóng góp của đề tài Thoát vị bẹn là bệnh thường gặp, điều trị phẫu thuật là chủ yếu, mổ tái tạo thành bụng bằng mô tự thân và tấm lưới nhân tạo. Mỗi phương pháp đều có những ưu, nhược điểm riêng và có tỉ lệ biến chứng và tái phát nhất định.

Đối với bệnh nhân từ 40 tuổi trở lên, thành bụng thường yếu, lỏng lẽo nên dễ bị thoát vị bẹn và dễ tái phát sau mổ. Vì vậy, lựa chọn một phương pháp mổ thích hợp nhằm hạn chế tái phát và có kết quả lâu dài tốt sau mổ cho các đối tượng này là mối quan tâm của nhiều phẫu thuật viên. Trong các phương pháp tái tạo thành bụng không căng, kỹ thuật Lichtenstein được đánh giá tốt, để nâng cao hơn nữa chất lượng điều trị thoát vị bẹn. Việc tiến hành nghiên cứu và đánh giá kết quả điều trị là cần thiết.

Nghiên cứu cho thấy: tìm ra được một số đặc điểm lâm sàng và siêu âm giúp phát hiện, chẩn đoán, điều trị, và kết quả tốt. Kết quả nghiên cứu đánh giá được ưu điểm của kỹ thuật Lichteinstein. Biến chứng: tụ dịch 1,5%, tụ máu 1%, nhiễm trùng vết mổ 0,5%, đau mạn tính 2,6%, tỉ lệ tái phát 1,6%. Kết quả phẫu thuật thành công là đóng góp rất có giá trị về ứng dụng kỹ thuật Lichtenstein trong điều trị thoát vị bẹn ở bệnh nhân từ 40 tuổi trở lên.

Cấu trúc luận án Luận án được trình bày trong 121 trang (không kể tài liệu tham khảo và phụ lục) Luận án được chia ra: + Đặt vấn đề 2 trang + Chương 1: Tổng quan tài liệu 38 trang + Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu 20 trang + Chương 3: Kết quả nghiên cứu 24 trang + Chương 4: Bàn luận 35 trang + Kết luận 2 trang Luận án gồm 36 bảng, 8 biểu đồ, và 135 tài liệu tham khảo trong đó có 20 tài liệu tiếng Việt, 103 tài liệu tiếng Anh, 12 tài liệu tiếng Pháp. Phụ lục gồm các công trình nghiên cứu, tài liệu tham khảo, một số hình ảnh minh họa, phiếu nghiên cứu, danh sách bệnh nhân. Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. LỊCH SỬ ĐIỀU TRỊ THOÁT VỊ BẸN 1.

Lịch sử điều trị thoát vị bẹn bằng mô tự thân 1. Lịch sử điều trị thoát vị bẹn bằng tấm lƣới nhân tạo - Lịch sử điều trị thoát vị bẹn bằng tấm lưới nhân tạo mổ hở - Lịch sử điều trị thoát vị bẹn bằng tấm lưới nhân tạo mổ nội soi 1. PHÔI THAI HỌC VÀ GIẢI PHẪU HỌC 1. Phôi thai học Vào tháng thứ hai do sự phát triển quá nhanh nhưng không đồng bộ giữa cực trên và cực dưới của phôi, kết hợp sự thoái hóa của dây chằng bìu làm tinh hoàn di chuyển từ ổ bụng xuống bìu, một túi phôi mạc song song đi cùng và sau đó trở thành ống phúc tinh mạc.

Giải phẫu học ống bẹn Ống bẹn là khe nằm giữa các lớp của thành bụng, dài từ 4 - 6 cm, gồm bốn thành: trước, trên, sau, dưới ống bẹn và hai lỗ bẹn sâu, và bẹn nông. Dây chằng Henlé, Cooper, cung chậu lược, dải chậu mu. ĐẶC ĐIỂM SINH LÝ HỌC ỐNG BẸN Vùng bẹn là một vùng yếu tự nhiên của thành bụng, theo Nyhus Lioyd, ở người bình thường có hai cơ chế để giữ nguyên vẹn cho ống bẹn nhằm ngăn chặn các tạng trong ổ bụng đi qua lỗ bẹn sâu. Cơ chế thứ nhất - cơ thắt vòng Cơ ngang bụng, cơ chéo bụng trong có tác dụng như một cơ thắt.

Khi cơ ngang bụng co, kéo dây chằng gian hố lên trên và ra ngoài, cùng lúc đó cơ chéo bụng trong sẽ kéo bờ trên và bờ ngoài của lỗ bẹn sâu xuống dưới, vào trong dẫn đến làm hẹp lỗ bẹn sâu. Cơ chế thứ hai - màng trập Cung cơ ngang bụng sẽ có tác động như một cái rèm rũ xuống, lúc nghỉ cung này căng lồi lên trên. Khi cơ chéo bụng trong và cơ ngang bụng co thì cung cơ ngang duỗi thẳng ra và hạ xuống dưới, áp sát dây chằng bẹn để che chắn thành sau ống bẹn. NGUYÊN NHÂN ĐƢA ĐẾN BỆNH LÝ THOÁT VỊ BẸN Thoát vị bẹn, có hai nguyên nhân chính: bẩm sinh và mắc phải.

Nguyên nhân bẩm sinh Nguyên nhân đưa đến thoát vị bẹn gián tiếp ở trẻ em và người lớn do tồn tại của ống phúc tinh mạc. Nguyên nhân mắc phải - Bệnh lý trong ổ bụng, sự gắng sức liên quan thoát vị bẹn. - Thoát vị bẹn: ở bệnh nhân sau mổ cắt ruột thừa, thận đa nang, sau chấn thương vùng bẹn và ở bệnh nhân gãy xương chậu. - Yếu tố di truyền, các yếu tố khác liên quan đến thoát vị bẹn.

CƠ CHẾ BỆNH SINH, PHÂN LOẠI THOÁT VỊ BẸN 1. Cơ chế bệnh sinh - Sự mất cân bằng giữa áp lực bên trong ổ bụng và cơ chế giữ kín thành bụng thì thoát vị xảy ra, có hai cơ chế: tồn tại ống phúc tinh mạc, và thành bụng bị suy yếu. Phân loại thoát vị bẹn theo vị trí giải phẫu - Phân loại thoát vị bẹn gồm: gián tiếp, trực tiếp, phối hợp. Phân loại thoát vị bẹn theo các tác giả - Phân loại thoát vị bẹn theo Nyhus 1993: loaị I, II, IIIA, IIIB, IV.

LÂM SÀNG THOÁT VỊ BẸN VÀ SIÊU ÂM VÙNG BẸN - BÌU 1. Thoát vị bẹn không có biến chứng 1. Thoát vị bẹn có biến chứng 1. PHẪU THUẬT ĐIỀU TRỊ THOÁT VỊ BẸN BẰNG MÔ TỰ THÂN 1.

Nguyên tắc phẫu thuật thoát vị bẹn 1. Các kỹ thuật điều trị thoát vị bẹn bằng mô tự thân - Khâu hẹp lỗ bẹn sâu. Phục hồi thành bụng sử dụng: dây chằng bẹn, dải chậu mu, dây chằng lược. - Khâu gấp tà áo: X.

PHẪU THUẬT ĐIỀU TRỊ THOÁT VỊ BẸN BẰNG TẤM LƯỚI NHÂN TẠO 1. Phẫu thuật mở đặt tấm lƣới nhân tạo Phương pháp đặt tấm lưới nhân tạo của Lichtenstein, Plug của Gilbert, Plug của Rutkow và Robbins, PSH®, tấm lưới của Kugel. Đặt tấm lƣới nhân tạo bằng nội soi trong, ngoài phúc mạc Kỹ thuật nội soi: đặt tấm lưới xuyên qua ổ bụng ngoài phúc mạc, trong phúc mạc, và hoàn toàn ngoài phúc mạc. Yêu cầu kỹ thuật của một tấm lƣới nhân tạo 1.

Sự tổ chức hóa mô khi đặt tấm lƣới nhân tạo vào vùng bẹn Giai đoạn: viêm cấp, mạn tính, tăng sinh mô, hoàn thiện mô. Các loại tấm lƣới nhân tạo dùng trong thoát vị Tấm lưới bằng chất liệu không tan: ePTFE, polyester, polypropylene. Tấm lưới bằng chất liệu tan: tấm lưới polyglycolic acid (Dexon), polyglactin 910 (Vicryl). TAI BIẾN VÀ BIẾN CHỨNG PHẪU THUẬT THOÁT VỊ BẸN 1.

Tai biến trong khi phẫu thuật Tổn thương: ống dẫn tinh, tạng trong túi thoát vị, bàng quang, thần kinh chậu bẹn - chậu hạ vị. Khâu phạm vào bó mạch đùi. Biến chứng sớm sau phẫu thuật Chảy máu hoặc tụ máu vết mổ, tụ máu vùng bẹn - bìu, tụ dịch vùng bẹn, nhiễm trùng vết mổ, bí tiểu, tiểu khó. Biến chứng muộn Thoát vị tái phát, đau mạn tính sau mổ, teo tinh hoàn, sa tinh hoàn, tràn dịch màng tinh hoàn, rối loạn cảm giác vùng bẹn - bìu.