Tổ chức dạy học tích hợp dòng điện xoay chiều vật lý 12 cơ bản theo hướng gắn vớ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM PHẠM XUÂN THÀNH TỔ CHỨC DẠY HỌC TÍCH HỢP CHƢƠNG “DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU” (VẬT LÍ 12 CƠ BẢN) THEO HƢỚNG GẮN VỚI THỰC TIỄN LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Thái Nguyên – 2014 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM PHẠM XUÂN THÀNH TỔ CHỨC DẠY HỌC TÍCH HỢP CHƢƠNG “DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU” (VẬT LÍ 12 CƠ BẢN) THEO HƢỚNG GẮN VỚI THỰC TIỄN Chuyên ngành: Lí luận và phƣơng pháp dạy học Vật lí Mã số: 60 14 01 11 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN VĂN KHẢI Thái Nguyên – 2014 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Văn Khải đã trực tiếp hƣớng dẫn và chỉ bảo tận tình cho tôi trong suốt quá trình thực hiện bản luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Sau đại học, khoa Vật lí trƣờng Đại học Sƣ phạm - Đại học Thái Nguyên đã tạo những điều kiện tốt nhất giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu tại khoa. Tôi xin chân thành cảm ơn ban giám hiệu, các thầy cô giáo ở các trƣờng THPT Chu Văn An, THPT Bình Yên, THPT Phú Bình đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình thực nghiệm sƣ phạm. Tác giả luận văn Phạm Xuân Thành Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là hoàn toàn trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào. Thái Nguyên, tháng 05 năm 2014 Tác giả Phạm Xuân Thành XÁC NHẬN CỦA NGƢỜI XÁC NHẬN CỦA KHOA HƢỚNG DẪN KHOA HỌC VẬT LÍ PGS.TS Nguyễn Văn Khải Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ i MỤC LỤC Trang phụ bìa…………………………………………………………………. Lời cam đoan. i Các chữ viết tắt trong luận văn.

iv Danh mục bảng biểu và đồ thị. v Danh mục các hình ảnh. vi MỞ ĐẦU. 1 CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC DẠY HỌC TÍCH HỢP THEO HƢỚNG GẮN VỚI THỰC TIỄN.

Tổng quan về các vấn đề nghiên cứu. Khái niệm dạy học tích hợp. Khái niệm tích hợp và dạy học tích hợp. Các phƣơng thức tích hợp.

Dạng tích hợp thứ nhất. Dạng tích hợp thứ hai. Những khó khăn khi thực hiện các dạng tích hợp trên. Mức độ vận dụng DHTH theo chƣơng trình dạy học hiện hành.

Các biện pháp tích hợp nội dung dạy học. Tích hợp qua xây dựng kiến thức mới. Tích hợp qua các dạng bài tập. Tích hợp qua kênh hình ảnh, media và bản đồ tƣ duy.

Dạy học gắn với thực tiễn. Khái niệm thực tiễn. Đặc điểm chung của dạy học vật lí gắn với thực tiễn. Các biện pháp gắn dạy học vật lí với thực tiễn.

Thực hiện nhiệm vụ giáo dục. 22 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www. Giáo dục kĩ thuật tổng hợp. Giáo dục sử dụng năng lƣợng tiết kiệm hiệu quả.

Giáo dục môi trƣờng. Giáo dục ứng phó biến đổi khí hậu. Chất lƣợng dạy học. Chất lƣợng giáo dục.

Chất lƣợng dạy học. Xây dựng tiến trình dạy học tích hợp. Nghiên cứu thực trạng dạy học chƣơng “Dòng điện xoay chiều” theo hƣớng gắn với thực tiễn ở trƣờng THPT. 43 KẾT LUẬN CHƢƠNG I.

46 CHƢƠNG II: XÂY DỰNG TIẾN TRÌNH DẠY HỌC MỘT SỐ BÀI HỌC CHƢƠNG “DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU” THEO HƢỚNG GẮN VỚI THỰC TIỄN. Chƣơng trình, SGK vật lí 12 - cơ bản và nội dung kiến thức chƣơng “Dòng điện xoay chiều”. Chƣơng trình SGK vật lí 12 - cơ bản. Vị trí, vai trò kiến thức về “Dòng điện xoay chiều”.

Nội dung kiến thức chƣơng “Dòng điện xoay chiều” SGK vật lí 12 - cơ bản. Xây dựng tiến trình dạy học tích hợp một số bài học chƣơng “Dòng điện xoay chiều” .Xây dựng kế hoạch dạy học tích hợp cho một bài học cụ thể. Công suất tiêu thụ của mạch điện xoay chiều. Hệ số công suất.

Truyền tải điện năng. Máy phát điện xoay chiều. Các hoạt động xây dựng tiến trình dạy học tích hợp. Xây dựng kế hoạch bài học.

53 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www. Xây dựng tiến trình dạy học tích hợp cho một số bài học chƣơng “Dòng điện xoay chiều”. 54 KẾT LUẬN CHƢƠNG II. 85 CHƢƠNG III: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM.

Mục đích, nhiệm vụ của thực nghiệm sƣ phạm. Mục đích của thực nghiệm sƣ phạm. Nhiệm vụ của thực nghiệm sƣ phạm. Đối tƣợng và phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm.

Đối tƣợng thực nghiệm sƣ phạm. Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm. Phƣơng pháp đánh giá kết quả thực nghiệm sƣ phạm. Khống chế những ảnh hƣởng đến kết quả thực nghiệm sƣ phạm.

Căn cứ để đánh giá. Đánh giá xếp loại. Tiến hành thực nghiệm sƣ phạm. Công tác chuẩn bị.

Diễn biến tiến trình dạy học. Kết quả và xử lí kết quả thực nghiệm sƣ phạm. Yêu cầu chung về xử lí kết quả thực nghiệm sƣ phạm. Kết quả thực nghiệm sƣ phạm.

Đánh giá chung về thực nghiệm sƣ phạm. 111 KẾT LUẬN CHƢƠNG III. 113 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 114 Tài liệu tham khảo.

116 Phụ lục 1: Phiếu phỏng vấn giáo viên. 120 Phụ lục 2: Phiếu phỏng vấn học sinh. 121 Phụ lục 3: Bài kiểm tra số 1. 122 Phụ lục 4: Bài kiểm tra số 2.

124 Phụ lục 5: Bài kiểm tra số 3. 125 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ iv CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN BĐKH Biến đổi khí hậu DHTH Dạy học tích hợp ĐC Đối chứng GDMT Giáo dục môi trƣờng GDPT Giáo dục phổ thông GV Giáo viên HS Học sinh KTTH Kĩ thuật tổng hợp KTTH&HN Kĩ thuật tổng hợp và hƣớng nghiệp KSPTH Khoa sƣ phạm tích hợp NLTK&HQ Năng lƣợng tiết kiệm và hiệu quả NXB Nhà xuất bản SGK Sách giáo khoa SPTH Sƣ phạm tích hợp THPT Trung học phổ thông TN Thực nghiệm TNSP Thực nghiệm sƣ phạm TTSPTH Tƣ tƣởng sƣ phạm tích hợp Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ v DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ ĐỒ THỊ Bảng 2. Phân phối chƣơng trình SGK vật lí 12 - cơ bản. So sánh bóng đèn sợi đốt, đèn compact và đèn led bóng tròn.

Đặc điểm chất lƣợng học tập môn vật lí của HS ở các lớp TN và ĐC. Kết quả bài kiểm tra bài số 1. Xếp loại bài kiểm tra số 1. Phân phối tần suất kết quả bài kiểm tra số 1.

Phân phối tần số tích lũy bài kiểm tra số 1. Kết quả các tham số thống kê bài kiểm tra số 1. Kết quả bài kiểm tra số 2. Bảng xếp loại bài kiểm tra số 2.

Phân phối tần suất kết quả bài kiểm tra số 2. Phân phối tần số tích lũy bài kiểm tra số 2. Các tham số thống kê kết quả bài kiểm tra số 2. Kết quả bài kiểm tra số 3.

Bảng xếp loại bài kiểm tra số 3. Phân phối tần suất kết quả bài kiểm tra số 3. Bảng phân phối tần suất tích lũy bài kiểm tra số 3. Các tham số thống kê của bài kiểm tra số 3.

Thống kê tổng kết sau 3 bài kiểm tra. Biểu đồ xếp loại bài kiểm tra số 1. Biểu đồ xếp loại bài kiểm tra số 2. Biểu đồ xếp loại bài kiểm tra số 3.

Đồ thị phân phối tần suất bài kiểm tra số 1. 100 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ vi Đồ thị 3. Đồ thị phân phối tần số tích lũy bài kiểm tra số 1. Đồ thị phân phối tần suất bài kiểm tra số 2.

Đồ thị phân phối tần suất tích lũy bài kiểm tra số 2. Đồ thị phân phối tần suất bài kiểm tra số 3. Đồ thị tần suất tích lũy bài kiểm tra số 3. 111 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ vii DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH Hình 1.

Cách tích hợp thứ nhất. Cách tích hợp thứ hai. Bóng đèn HD 65W. Lựa chọn bóng đèn tiết kiệm điện.

Tụ bù điện làm tăng hệ số công suất. Giờ trái đất 2014 tại Việt Nam. Hình ảnh về truyền tải điện năng. Đƣờng dây 500kV Bắc – Nam.

Một số máy biến áp. Máy phát điện xoay chiều chạy bằng xăng. Sơ đồ máy phát điện xoay chiều một pha. Diamo xe đạp và đèn pin lắc.

Sơ đồ cấu tạo máy phát điện xoay chiều ba pha. Nhà máy nhiệt điện Cao Ngạn. Nhà máy thủy điện Hòa Bình. Tác hại của việc xả lũ của các nhà máy thủy điện.

79 Một số hình ảnh thực nghiệm. 126 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 1 MỞ ĐẦU I. Lí do chọn đề tài Đất nƣớc ta đang ở trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập với thế giới. Trong công cuộc đổi mới và hội nhập của đất nƣớc, giáo dục luôn đóng một vai trò vô cùng quan trọng, có ảnh hƣởng to lớn đến sự phát triển và tiến bộ của xã hội.

Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kĩ thuật và công nghệ đòi hỏi nền giáo dục của nƣớc ta phải không ngừng đổi mới để theo kịp sự phát triển của thời đại. Luật giáo dục Việt Nam năm 2005 đã chỉ rõ: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con ngƣời Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tƣ cách và trách nhiệm công dân…”.[1] Để đạt đƣợc mục tiêu đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng chƣơng trình giáo dục phổ thông với hệ thống bao gồm nhiều môn học khác nhau phù hợp với yêu cầu của sự phát triển. Tuy nội dung của các môn học và nhiệm vụ của chúng có thể khác nhau nhƣng giữa chúng luôn có những mối quan hệ nhất định. Chính điều này đã giúp cho việc phát triển toàn diện nhân cách học sinh, cũng là biểu hiện quan trọng của chất lƣợng giáo dục phổ thông.