Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý sử dụng đất nông nghiệp hợp l

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ PHƢƠNG DUYÊN NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP QUẢN LÝ, SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP HỢP LÝ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NAM SÁCH, TỈNH HẢI DƯƠNG N Quả lý đất đ i 9 85 01 03 N ười ướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thị Vò TS. Đặ P úc NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu đƣợc trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chƣa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã đƣợc cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều đƣợc chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận án Nguyễn Thị Phƣơng Duyên i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận đƣợc sự hƣớng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi đƣợc bày tỏ lòng kính trọng và sự biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Thị Vòng và TS. Đặng Phúc; PGS.TS Nguyễn Quang Học - Trƣởng Bộ môn Quy hoạch, đã tận tình hƣớng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Quy hoạch đất đai, Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo Huyện ủy - HĐND - Ủy ban nhân dân - MTTQ huyện, tập thể Phòng Tài nguyên và Môi trƣờng, tập thể phòng Nội vụ huyện Nam Sách, UBND các xã, thị trấn cùng các hộ dân những xã thuộc điểm nghiên cứu của huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dƣơng đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, Bố mẹ, ngƣời thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận án Nguyễn Thị Phƣơng Duyên ii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan.

iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. x Trích yếu luận án.

xi Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích nghiên cứu. Đốı tƣợng và phạm vi nghiên cứu.

Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Một số vấn đề lý luận về quản lý, sử dụng đất nông nghiệp.

Đất đai, đất nông nghiệp, sử dụng đất nông nghiệp. Quản lý, sử dụng đất nông nghiệp. Cơ sở lý luận về đánh giá đất đai và ứng dụng bài toán tối ƣu trong quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp. Tình hình quản lý, sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam.

Tình hình quản lý, sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới. Tình hình quản lý, sử dụng đất đai ở Việt Nam. Những công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Một số công trình nghiên cứu đánh giá đất đai ở trong và ngoài nƣớc.

Nghiên cứu về giải pháp quản lý, sử dụng đất nông nghiệp. Một số nghiên cứu về quản lý, sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Hải Dƣơng. Định hƣớng nghiên cứu của đề tài. Nhận xét chung.

Hƣớng nghiên cứu của đề tài. Nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến quản lý, sử dụng đất nông nghiệp huyện Nam Sách.

Thực trạng quản lý, sử dụng đất nông nghiệp huyện Nam Sách. Đánh giá phân hạng thích hợp đất đai. Đánh giá hiệu quả các loại/kiểu sử dụng đất nông nghiệp. Đề xuất định hƣớng và giải pháp quản lý, sử dụng đất nông nghiệp hợp lý tại huyện Nam Sách.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp chọn điểm nghiên cứu. Phƣơng pháp điều tra thu thập số liệu, tài liệu. Phƣơng pháp phân tích đất.

Phƣơng pháp đánh giá phân hạng thích hợp đất đai. Phƣơng pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Phƣơng pháp đánh giá tính hợp lý của các loại sử dụng đất. Phƣơng pháp bản đồ.

Phƣơng pháp tổng hợp và xử lý số liệu, tài liệu. Phƣơng pháp mô hình toán tối ƣu đa mục tiêu. Phƣơng pháp phân tích SWOT. Kết quả và thảo luận.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến quản lý, sử dụng đất nông nghiệp huyện Nam Sách. Đặc điểm tự nhiên. Đặc điểm kinh tế, xã hội. Nhận xét chung điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội.

Thực trạng quản lý, sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Nam Sách. Tình hình quản lý đất đai và đất nông nghiệp. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp. Phân tích những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức (SWOT) trong quản lý, sử dụng đất nông nghiệp.

Đánh giá phân hạng thích hợp đất đai. Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai. Phân hạng thích hợp đất đai của các loại sử dụng đất. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

Đánh giá hiệu quả kinh tế của các loại/kiểu sử dụng đất nông nghiệp. Đánh giá hiệu quả xã hội của các loại/kiểu sử dụng đất nông nghiệp. Đánh giá hiệu quả môi trƣờng của các loại/kiểu sử dụng đất nông nghiệp. Kết quả đánh giá tổng hợp hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

Kết quả theo dõi một số mô hình sử dụng đất nông nghiệp. Đề xuất định hƣớng và giải pháp quản lý, sử dụng đất nông nghiệp hợp lý trên địa bàn huyện Nam Sách. Đề xuất định hƣớng sử dụng đất nông nghiệp hợp lý trên địa bàn huyện Nam Sách. Đề xuất giải pháp quản lý, sử dụng đất nông nghiệp hợp lý.

Kết luận và kiến nghị. 149 Danh mục các công trình đã công bố liên quan đến luận án. 151 Tài liệu tham khảo. 161 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CAQ Cây ăn quả CCDT Cơ cấu diện tích CSD Chƣa sử dụng ĐGĐĐ Đánh giá đất đai DM Ngƣời ra quyết định DTTN Diện tích tự nhiên ĐVĐĐ Đơn vị đất đai ĐVT Đơn vị tính FAO Tổ chức Nông lƣơng Thế giới (Food and Agriculture Organization) GIS Hệ thống thông tin địa lý (Geographic Information System) GP Quy hoạch mục tiêu IBSRAM Ban nghiên cứu và quản lý đất thế giới (The International Board for Soil Research and Management) ISRIC Trung tâm thông tin và tham chiếu TNĐ thế giới (International Soil Reference and Information Centre) IUCN Liên minh Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (International Union for Conservation of Nature) KHKT Khoa học Kỹ thuật LMU Đơn vị bản đồ đất đai (Land Mapping Unit) LP Quy hoạch tuyến tính LUT Loại sử dụng đất (Land Use Type) MOLP Quy hoạch đa mục tiêu tuyến tính PLĐ Phân loại đất PTBV Phát triển bền vững QH&TKNN Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp TBNN Trung bình nhiều năm TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam UBND Ủy ban nhân dân vi DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 2.

Biến động diện tích đất canh tác và dân số thế giới 1965-2025. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp Việt Nam năm 2015. Biến động các loại đất nông nghiệp giai đoạn 2000 - 2015. Thực trạng và diễn biến sử dụng đất nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng qua các năm.

Diễn biến cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng. Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế của loại kiểu sử dụng đất. Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội của loại kiểu sử dụng đất. Phân cấp chỉ tiêu hiệu quả môi trƣờng của loại/kiểu sử dụng đất.

Thang điểm đánh giá tính hợp lý của các loại sử dụng đất. Đặt tên biến số của kiểu sử dụng đất nông nghiệp. Khung phân tích SWOT về quản lý, sử dụng đất nông nghiệp. Phân loại đất huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dƣơng.

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế giai đoạn 2010 - 2016. Một số tình hình quản lý đất đai huyện Nam Sách giai đoạn 2010 - 2016. Tình hình thực hiện công tác dồn điền đổi thửa huyện Nam Sách giai đoạn 2010-2016. Kết quả thực hiện công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Nam Sách.

Tổng hợp ý kiến đánh giá của ngƣời dân về tình hình thực hiện dồn điền đổi thửa. Tình hình thực hiện công tác chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp huyện Nam Sách giai đoạn 2010-2016. Diện tích chuyển đổi đất trồng lúa huyện Nam Sách giai đoạn 2014 - 2016. Một số mô hình phổ biến sau chuyển đổi sử dụng đất tại huyện Nam Sách.

Tổng hợp ý kiến đánh giá của ngƣời dân về chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp. Số giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp sau dồn diền đổi thửa đã cấp đổi tại huyện Nam Sách. Tổng hợp ý kiến đánh giá của ngƣời dân về công tác cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Kết quả thực hiện kế hoạch sử dụng đất nông nghiệp đến năm 2015.

Kết quả thực hiện kế hoạch sử dụng đất nông nghiệp năm 2016. Một số chỉ tiêu của quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp. Tổng hợp ý kiến đánh giá việc thực hiện theo quy hoạch, kế hoạch. Diễn biến hiện trạng sử dụng đất đai giai đoạn 2010 - 2016.

Diễn biến diện tích đất nông nghiệp giai đoạn 2010 - 2016. Tổng hợp một số chỉ tiêu kết quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Nam Sách (2005, 2010, 2016). Hiện trạng loại và kiểu sử dụng đất nông nghiệp huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dƣơng. Phân tích SWOT về quản lý, sử dụng đất nông nghiệp huyện Nam Sách.

Phân cấp các chỉ tiêu xây dựng bản đồ đơn vị đất đai huyện Nam Sách. Diện tích các loại đất huyện Nam Sách. Diện tích đất huyện Nam Sách phân theo thành phần cơ giới. Diện tích đất huyện Nam Sách phân theo địa hình tƣơng đối.

Diện tích đất huyện Nam Sách phân theo độ phì nhiêu .