Thực trạng quản lý chất thải y tế bệnh viện tuyến trung ương, tỉnh và hiệu quả giám sát chủ động

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y ********** ĐÀM THƢƠNG THƢƠNG THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI Y TẾ TẠI BỆNH VIỆN TUYẾN TRUNG ƢƠNG, TUYẾN TỈNH NĂM 2015 - 2016 VÀ HIỆU QUẢ GIẢI PHÁP GIÁM SÁT CHỦ ĐỘNG LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC HÀ NỘI – 2021 i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y ********** ĐÀM THƢƠNG THƢƠNG THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI Y TẾ TẠI BỆNH VIỆN TUYẾN TRUNG ƢƠNG, TUYẾN TỈNH NĂM 2015 - 2016 VÀ HIỆU QUẢ GIẢI PHÁP GIÁM SÁT CHỦ ĐỘNG Chuyên ngành : Y học dự phòng Mã số : 9720163 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Thanh Hà 2. Trần Văn Tuấn HÀ NỘI – 2021 ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi với sự hướng dẫn khoa học của tập thể cán bộ hướng dẫn. Các kết quả nêu trên trong luận án là trung thực và được công bố một phần trong các bài báo khoa học.

Luận án chưa từng được công bố. Nếu có điều gì sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Nghiên cứu sinh Đàm Thƣơng Thƣơng iii LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Sau đại học và Quản lý khoa học, cùng tập thể thầy, cô giáo Khoa Vệ sinh quân đội, Học viện Quân Y đã nhiệt tình giảng dạy, truyền đạt kiến thức quý báu, và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập, rèn luyện tại học viện. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới TS.

Nguyễn Thanh Hà và PGS.TS Trần Văn Tuấn là những người thầy đã dành nhiều thời gian trực tiếp hướng dẫn, định hướng nghiên cứu, luôn quan tâm và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận án này. Tôi xin trân trọng cảm ơn tập thể Lãnh đạo Viện, nhóm nghiên cứu, Khoa Xét nghiệm và Phân tích, Viện Sức khoẻ nghề nghiệp và môi trường đã nhiệt tình hỗ trợ tôi trong quá trình triển khai thu thập và phân tích số liệu để hoàn thành đề tài nghiên cứu này. Đồng thời, tôi xin chân thành cảm ơn Cục Quản lý môi trường y tế, Bệnh viện đa khoa khu vực Phúc Yên và Bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hóa đã nhiệt tình giúp đỡ, tích cực phối hợp và hỗ trợ tôi trong quá trình thu thập số liệu phục vụ đề tài nghiên cứu này. Cuối cùng tôi xin cảm ơn những người thân trong gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên giúp đỡ tôi để tôi yên tâm học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này.

Hà Nội, ngày ….năm 2021 Nghiên cứu sinh Đàm Thƣơng Thƣơng iv MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục biểu đồ Danh mục sơ đồ, hình vẽ ĐẶT VẤN ĐỀ 1 CHƢƠNG 1. Một số khái niệm, định nghĩa 3 1. Tình hình quản lý chất thải y tế hiện nay 5 1. Phân loại chất thải y tế, nguy cơ đối với môi trường và sức khỏe 5 1.

Các phương pháp xử lý chất thải y tế 11 1. Giám sát môi trường bệnh viện 15 1. Tổng quan các nghiên cứu trên thế giới 22 1. Tổng quan các nghiên cứu tại Việt Nam 28 CHƢƠNG 2.

ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 34 2. Đối tượng nghiên cứu 34 2. Địa điểm nghiên cứu 35 2. Thời gian nghiên cứu 35 2.

Phương pháp nghiên cứu 36 2. Quản lý và xử lý số liệu 49 2. Sai số và biện pháp hạn chế sai số 52 2. Một số tiêu chuẩn đánh giá sử dụng trong nghiên cứu 54 2.

Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu 58 2. Hạn chế của đề tài 59 v Trang CHƢƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 60 3. Thực trạng quản lý chất thải y tế tại 92 bệnh viện tuyến Trung 60 ương và tuyến tỉnh năm 2015 – 2016 3.

Thực trạng thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật trong 60 quản lý chất thải y tế tại bệnh viện 3. Thực trạng phát thải và quản lý chất thải rắn y tế tại bệnh viện 65 3. Thực trạng xử lý chất thải rắn y tế tại bệnh viện 74 3. Thực trạng hệ thống xử lý nước thải tại bệnh viện 78 3.

Hiệu quả thử nghiệm giải pháp giám sát chủ động chất thải y tế tại 85 bệnh viện đa khoa khu vực Phúc Yên và tỉnh Thanh Hóa 3. Hiệu quả kiểm soát phát sinh, quản lý và xử lý chất thải rắn y tế 85 3. Hiệu quả trong giám sát hệ thống xử lý nước thải 94 3. Tính khả thi, phù hợp và khả năng duy trì của mô hình đối 97 với các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh CHƢƠNG 4.

Về thực trạng quản lý chất thải y tế tại 92 bệnh viện tuyến Trung 105 ương và tuyến tỉnh năm 2015 – 20166 4. Về kết quả xây dựng và thử nghiệm mô hình giám sát chủ động 123 chất thải rắn và nước thải y tế tại hai bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh KẾT LUẬN 136 KIẾN NGHỊ 138 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ BOD Biochemical oxygen demand (Nhu cầu oxy sinh hoá) BTNMT Bộ Tài nguyên và Môi trường BYT Bộ Y tế COD Chemical oxygen demand (Nhu cầu oxy hoá học) CSYT Cơ sở y tế CTNH Chất thải nguy hại CTRYT Chất thải rắn y tế CTYT Chất thải y tế DO Desolved Oxygen (Lượng oxy hoà tan trong nước) ĐLC Độ lệch chuẩn ĐTM Đánh giá tác động môi trường EPA United States Environmental Protection Agency (Cục Bảo vệ môi trường Hoa Kỳ) GSMT Giám sát môi trường CSHQ Chỉ số hiệu quả NIOSH National Institute of Occupational Safety and Health (Viện Sức khoẻ và An toàn nghề nghiệp Hoa Kỳ) PAC Hoá chất trợ lắng (Poly Aluminium Chloride) NVYT Nhân viên y tế QCVN Quy chuẩn Việt Nam QTMT Quan trắc môi trường QTMTBV Quan trắc môi trường bệnh viện SKNN&MT Sức khỏe nghề nghiệp và môi trường TB Trung bình TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam VIHEMA Vietnam Health Environmen Management Agency (Cục Quản lý môi trường y tế) WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế thế giới) vii DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 1.1 Một số vi sinh vật gây bệnh truyền nhiễm có thể thấy trong chất thải y tế lây nhiễm 9 1.2 Phương pháp phân tích nước thải y tế 20 1.3 Phương pháp phân tích khí thải lò đốt chất thải y tế 21 1.4 Phương pháp phân tích môi trường không khí 22 1.5 Tỷ lệ phát sinh chất thải y tế trên thế giới theo khu vực 23 2.1 Độ lặp lại tối đa chấp nhận tại các nồng độ khác nhau (theo AOAC) 52 3.1 Thông tin chung về bệnh viện 60 3.2 Thực trạng tuân thủ quy định hành chính trong công tác bảo vệ môi trường bệnh viện 61 3.3 Thực trạng thực hiện một số văn bản pháp luật về quản lý chất thải y tế tại bệnh viện 62 3.4 Thực trạng quan trắc môi trường định kỳ tại bệnh viện 63 3.5 Thực trạng sổ sách ghi chép theo dõi về quản lý chất thải 64 3.6 Khối lượng chất thải rắn y tế phát sinh tại các bệnh viện 65 3.7 Tổng khối lượng chất thải rắn y tế phát sinh trung bình ngày 65 3.8 Khối lượng chất thải rắn y tế phát sinh theo tuyến bệnh viện 66 3.9 Khối lượng chất thải rắn y tế phát sinh theo loại hình bệnh viện 67 3.10 Thực trạng phân loại, thu gom, vận chuyển, lưu trữ chất thải rắn y tế 68 3.11 Thực trạng tuân thủ quy định về dụng cụ thu gom chất thải rắn y tế 69 3.12 Thực trạng thùng đựng chất thải rắn y tế 70 viii Bảng Tên bảng Trang 3.13 Thực trạng hộp đựng chất thải rắn y tế sắc nhọn 71 3.14 Thực trạng dụng cụ thu gom, lưu trữ chất thải rắn y tế theo tuyến bệnh viện 72 3.15 Thực trạng nhà lưu trữ chất thải rắn y tế theo tuyến bệnh viện 73 3.16 Các phương thức xử lý chất thải rắn y tế tại các bệnh viện 74 3.17 Tỷ lệ lò đốt đạt tiêu chí đánh giá tại các bệnh viện 75 3.18 Thực trạng quản lý, sử dụng lò đốt tại bệnh viện 76 3.19 Thực trạng quản lý, sử dụng lò hấp tại bệnh viện 77 3.20 Lượng nước thải phát sinh tại các bệnh viện 78 3.21 Tổng lượng nước thải y tế phát sinh tại các bệnh viện 79 3.22 Thực trạng công tác xử lý nước thải bệnh viện 80 3.23 Tỷ lệ đạt các chỉ tiêu hoá lý của nước thải sau xử lý theo QCVN 28:2010/BTNMT theo tuyến bệnh viện 82 3.24 Tỷ lệ đạt các chỉ tiêu vi sinh của nước thải sau xử lý theo QCVN 28:2010/BTNMT theo tuyến bệnh viện 84 3.25 Chất lượng nước thải y tế sau xử lý đạt QCVN 28:2010/BTNMT 84 3.26 Khối lượng chất thải rắn y tế phát sinh tại hai bệnh viện tham gia nghiên cứu (kg/ngày/khoa) 85 3.27 Tỷ lệ đạt tiêu chí đánh giá về dụng cụ, thiết bị lưu trữ chất thải y tế theo từng ngày (%) 87 3.28 Tỷ lệ đạt tiêu chí đánh giá về phân loại chất thải y tế theo ngày (%) 88 3.29 Tỷ lệ đạt tiêu chí đánh giá về thu gom chất thải y tế theo ngày (%) 89 3.30 Tỷ lệ đạt tiêu chí đánh giá về các thiết bị và phương tiện làm sạch và khử trùng chất thải y tế theo ngày (%) 90 ix Bảng Tên bảng Trang 3.31 Tỷ lệ đạt tiêu chí đánh giá về vận chuyển chất thải y tế tế theo ngày (%) 91 3.32 Tỷ lệ đạt tiêu chí về yếu tố vật lý, hoá học, sinh học tại buồng bệnh theo tuần (%) 92 3.33 Tỷ lệ đạt tiêu chí đánh giá về các yếu tố vật lý cảm quan, sinh học… tại khu vực hành lang, phòng chờ của người bệnh (%) 93 3.34 Kết quả quan sát vận hành xử lý nước thải theo các ngày trong tuần và tại bệnh viện đa khoa khu vực Phúc Yên và bệnh viện đa khoa Thanh Hoá 96 3.35 So sánh kết quả đánh giá bất hoạt vi sinh giữa bệnh viện đa khoa khu vực Phúc Yên và Viện Sức khoẻ nghề nghiệp và môi trường 98 3.36 So sánh kết quả đánh giá bất hoạt vi sinh giữa bệnh viện đa khoa Thanh Hóa và Viện Sức khoẻ nghề nghiệp và môi trường 98 3.37 So sánh kết quả phân tích nước thải giữa bệnh viện đa khoa khu vực Phúc Yên và Viện Sức khoẻ nghề nghiệp và môi trường 99 3.38 So sánh kết quả phân tích nước thải giữa bệnh viện đa khoa khu vực Phúc Yên và Viện Sức khoẻ nghề nghiệp và môi trường 100 x DANH MỤC BIỂU ĐỒ Bảng Tên biểu đồ Trang 3.