Thực hành quyền công tố trong điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu từ thực tiễn hu

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN XUÂN YÊM THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN XÂM PHẠM SỞ HỮU TỪ THỰC TIỄN HUYỆN NGHĨA HƯNG, TỈNH NAM ĐỊNH Chuyên ngành : Luật Hình sự và tố tụng hình sự Mã số : 60.04 luËn v¨n th¹c sÜ luËt häc NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS CAO THỊ OANH Hµ néi - 2017 LỜI CAM ĐOAN Luận văn thạc sĩ Luật học thực hành quyền công tố trong điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu từ thực tiễn huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định là sự nghiên cứu cố gắng tích cực của bản thân. Vậy tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu trong luận văn là trung thực. Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN Trần Xuân Yêm MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN XÂM PHẠM SỞ HỮU. Khái niệm thực hành quyền công tố trong điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu. Đặc điểm thực hành quyền công tố trong điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu.

Mối quan hệ giữa Viện kiểm sát với Cơ quan điều tra trong điều tra trong thực hành quyền công tố ở giai đoạn điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu. Cơ sở pháp lý của thực hành quyền công tố trong điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu. Nội dung thực hành quyền công tố trong điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu. 20 Chương 2: THỰC TIỄN THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN XÂM PHẠM SỞ HỮU TẠI VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN HUYỆN NGHĨA HƯNG, TỈNH NAM ĐỊNH.

Tình hình, đặc điểm có liên quan đến thực hành quyền công tố trong điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu tại Viện KSND huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định. Những kết quả, hạn chế và nguyên nhân của công tác thực hành quyền công tố trong điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu của Viện KSND huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định. 36 Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, HIỆU QUẢ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN XÂM PHẠM SỞ HỮU TẠI VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN HUYỆN NGHĨA HƯNG, TỈNH NAM ĐỊNH. Quan điểm nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hành quyền công tố trong điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu của Viện KSND huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định 60 3.

Những giải pháp nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố trong điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu của Viện KSND huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định. 78 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN BLHS : Bộ luật hình sự BLTTHS : Bộ luật tố tụng hình sự ĐTV : Điều tra viên KSV : Kiểm sát viên QCT : Quyền công tố THQCT : Thực hành quyền công tố VKS : Viện kiểm sát VKSNDTC : Viện kiểm sát nhân dân Tối Cao VKSND : Viện kiểm sát nhân dân CQCSĐT : Cơ quan cảnh sát điều tra CQTHTT : Cơ quan tiến hành tố tụng NTHTT : Người tiến hành tố tụng MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Viện kiểm sát nhân dân là một cơ quan trong hệ thống tổ chức bộ máy Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Chức năng của Viện kiểm sát nhân dân được quy định tại Điều 107- Hiến pháp năm 2013: “Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp”.

Điều 2 Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014 quy định: “Viện kiểm sát nhân dân là cơ quan thực hành quyền công tố, kiểm sát các hoạt động tư pháp của Nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Hoạt động thực hành quyền công tố trong điều tra vụ án hình sự là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm thực hiện chức năng Hiến định của ngành kiểm sát nhân dân. Đây là hoạt động thể hiện quyền lực Nhà nước, một trong những biện pháp hữu hiệu của Nhà nước dùng để đấu tranh phòng chống tội phạm, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, đồng thời thể hiện quan điểm đường lối của Đảng, Nhà nước ta trong việc đảm bảo điều tra, truy tố, xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Nghị quyết số 08/NQ-TW ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị nêu rõ nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới là : “Viện kiểm sát nhân dân các cấp thực hiện tốt chức năng công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tư pháp.

Hoạt động công tố phải được thực hiện ngay từ khi khởi tố vụ án và trong suốt quá trình tố tụng, nhằm đảm bảo không bỏ lọt tội phạm và người phạm tội, không làm oan người vô tội, xử lý kịp thời những trường hợp sai phạm của những người tiến hành tố tụng khi thi hành nhiệm vụ…”. Nghị quyết số 49/NQ- TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 với mục tiêu xây dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, bảo vệ công lý, từng bước hiện đại, phục vụ nhân dân, phụng sự Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.Trong Nghị quyết 49 chỉ rõ: “Tăng cường trách nhiệm của công tố trong hoạt động điều tra”. 1 Trong những năm qua công tác của ngành Kiểm sát đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa và quyền con người, bảo vệ tài sản của nhà nước, của tập thể, bảo vệ tính mạng, sức khoẻ, tài sản, tự do, danh dự và nhân phẩm của công dân… Hoạt động thực hành quyền công tố được đổi mới, nâng cao về chất lượng đã hạn chế tình trạng bỏ lọt tội phạm và người phạm tội, không làm oan người vô tội, đảm bảo cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất, góp phần quan trọng trong đấu tranh phòng chống tội phạm. Tuy nhiên công tác thực hành quyền công tố trong điều tra án hình sự cũng bộc lộ một số hạn chế, thiếu sót như việc tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra chưa đáp ứng được yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm.

Một số Kiểm sát viên chưa thực hiện kiểm sát điều tra ngay từ đầu đối với các vụ án hình sự, việc đề ra yêu cầu điều tra vụ án hình sự sơ sài, chưa toàn diện cụ thể, tình trạng trả hồ sơ điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, việc bắt tạm giữ hình sự sau phải xử lý hành chính còn xảy ra. Một số hạn chế thiếu sót nêu trên do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó nguyên nhân cơ bản là nhận thức về thực hành quyền công tố của Viện kiểm sát thiếu đầy đủ toàn diện. Nhận thức về hoạt động thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án hình sự chưa được nghiên cứu có hệ thống, đầy đủ toàn diện. Thực tiễn công tác thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra các vụ án hình sự nói chung và án xâm phạm sở hữu nói riêng chưa được tổng kết rút kinh nghiệm thường xuyên.

Tình hình vi phạm, tội phạm về xâm phạm sở hữu trên địa bàn cả nước, địa bàn tỉnh Nam Định nói chung và địa bàn huyện Nghĩa Hưng nói riêng có diễn biến phức tạp, có chiều hướng gia tăng, tính chất mức độ ngày càng nguy hiểm hơn. Trong những năm gần đây xảy ra nhiều vụ án giết người cướp tài sản đặc biệt nghiêm trọng tại một số tỉnh thành trong toàn quốc. Tại địa bàn huyện Nghĩa Hưng tội phạm về xâm phạm sở hữu xảy ra nhiều nhất trong các loại tội phạm, chiếm 39% gồm các tội cướp tài sản, tội cưỡng đoạt tài sản, tội cướp giật tài sản, tội trộm cắp tài sản, tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, tội 2 hủy hoại tài sản. Trong những năm qua, công tác thực hành quyền công tố trong điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu của Viện kiểm sát nhân dân huyện Nghĩa Hưng đã đạt được những kết quả nhất định, hạn chế việc bỏ lọt tội phạm và người phạm tội, không làm oan người vô tội, góp phần quan trọng trong đấu tranh phòng chống tội phạm ở địa phương.

Tuy nhiên công tác thực hành quyền công tố trong điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu của Viện kiểm sát nhân dân huyện Nghĩa Hưng có lúc, có một số vụ còn hạn chế, tồn tại chưa đáp ứng được yêu cầu cải cách tư pháp. Xuất phát từ những lý do nêu trên nên học viên lựa chọn đề tài: “ Thực hành quyền công tố trong điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu từ thực tiễn huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định” làm luận văn tốt nghiệp thạc sỹ luật học là cần thiết, nhằm nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố trong điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu tại huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định. Tình hình nghiên cứu đề tài Thực hành quyền công tố là một trong những chức năng quan trọng của Viện kiểm sát, nên trong nhiều năm qua đã có nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu, có nhiều bài viết liên quan đến hoạt động thực hành quyền công tố của Viện kiểm sát trong điều tra các vụ án hình sự, cụ thể như: - Nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp góp phần đẩy mạnh cải cách tư pháp của Hà Mạnh Trí, đăng trên Tạp chí nghiên cứu lập pháp, số 1/2003. - Viện kiểm sát nhân dân các cấp cần tập trung làm tốt việc tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra của Tiến sỹ Trần Công Phàn, đăng trên Tạp chí kiểm sát, số 8/2012.

- Bàn về tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra của Tiến sỹ Nguyễn Tiến Sơn, đăng trên Tạp chí kiểm sát, số 9/2013. - Thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp trong giai đoạn điều tra của Tiến sỹ Lê Hữu Thể chủ biên và đồng tác giả, Nhà xuất bản tư pháp Hà Nội năm 2008. - Những vấn đề lý luận về quyền công tố và thực hành quyền công tố ở Việt Nam từ những năm 1945 đến nay, của Viện kiểm sát nhân dân Tối Cao (năm 1999).