Luận án: Thực hành dân chủ theo tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm phát huy vai trò trí thức

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC Xà HỘI VÀ NHÂN VĂN HOÀNG THỊ THUẬN THùC HµNH D¢N CHñ THEO T¦ T¦ëNG Hå CHÝ MINH NH»M PH¸T HUY VAI TRß CñA TRÝ THøC TRONG GIAI §O¹N HIÖN NAY Chuyên ngành: Hồ Chí Minh học Mã số: 62.04 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1.TS Phạm Xuân Hằng 2.TS Lại Quốc Khánh HÀ NỘI - 2017 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi. Luận án được hoàn thành dưới sự hướng dẫn khoa học tận tình của PGS. Phạm Xuân Hằng và PGS. Lại Quốc Khánh.

Các tài liệu khoa học được sử dụng trong luận án là chính xác, trung thực, bảo đảm tính khách quan, khoa học và có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Những kết luận khoa học của luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. Tác giả Hoàng Thị Thuận TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CẢM ƠN Sau một thời gian học tập, nghiên cứu tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học quốc gia Hà Nội, được sự giúp đỡ của Nhà trường, các Phòng và Khoa Khoa học Chính trị học, nay tôi đã hoàn thành chương trình học tập. Tôi xin chân thành cảm ơn tới quý Thầy, Cô trong Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo, Khoa Khoa học Chính trị - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi học tập, nghiên cứu và bảo vệ thành công luận án tiến sĩ chuyên ngành Hồ Chí Minh học.

Với sự kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin trân trọng cảm ơn các nhà khoa học: PGS. TS Phạm Xuân Hằng, PGS. TS Lại Quốc Khánh, GS. TS Phùng Hữu Phú, GS.

TS Nguyễn Văn Huyên, GS. TS Đỗ Quang Hưng, GS. TS Phạm Ngọc Anh, GS. TS Hoàng Chí Bảo, PGS.

TS Đinh Xuân Lý, PGS. TS Ngô Thị Phượng, TS Lưu Minh Văn, PGS. TS Nguyễn Văn Thế, PGS. TS Nguyễn Viết Thông, PGS.

TS Trần Minh Trưởng và một số nhà khoa học khác đã trực tiếp tham gia đóng góp ý kiến chuyên môn để tôi tiếp thu, chỉnh sửa và hoàn thiện luận án tiến sĩ. Tôi cũng vô cùng biết ơn sự động viên, giúp đỡ và tạo điều kiện của gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thiện bản luận án tiến sĩ. Cuối cùng tôi xin trân trọng cảm ơn! TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC MỞ ĐẦU .1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Tình hình nghiên cứu về dân chủ, thực hành dân chủ với phát huy vai trò của trí thức.

Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài. Tình hình nghiên cứu trong nước. Tình hình trình nghiên cứu tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về dân chủ, thực hành dân chủ nhằm phát huy vai trò của trí thức và vận dụng trong giai đoạn hiện nay. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài.

Tình hình nghiên cứu trong nước. Đánh giá khái quát tình hình nghiên cứu của các công trình liên quan đến luận án và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu. Những kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố liên quan đến luận án. Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu .29 Chƣơng 2: CƠ SỞ HÌNH THÀNH VÀ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ THỰC HÀNH DÂN CHỦ NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA TRÍ THỨC.

Cơ sở hình thành tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về thực hành dân chủ nhằm phát huy vai trò của trí thức. Cơ sở thực tiễn .42 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Nội dung tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về thực hành dân chủ nhằm phát huy vai trò của trí thức. Quan niệm về trí thức, phát huy vai trò của trí thức, thực hành dân chủ và thực hành dân chủ nhằm phát huy vai trò của trí thức.

Tác động của thực hành dân chủ đến phát huy vai trò của trí thức. Chủ thể và nội dung thực hành dân chủ nhằm phát huy vai trò của trí thức .70 Tiểu kết chƣơng 2 .80 Chƣơng 3: THỰC HÀNH DÂN CHỦ THEO TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA TRÍ THỨC VIỆT NAM TRONG 30 NĂM ĐỔI MỚI. Thực trạng thực hành dân chủ theo tƣ tƣởng Hồ Chí Minh nhằm phát huy vai trò của trí thức ở Việt nam trong 30 năm đổi mới. Nguyên nhân của thành tựu và hạn chế.

Vấn đề đặt ra từ thực trạng thực hành dân chủ theo tƣ tƣởng Hồ Chí Minh nhằm phát huy vai trò của trí thức ở Việt Nam hiện nay. Nâng cao nhận thức của các chủ thể về thực hành dân chủ nhằm phát huy vai trò của trí thức. Đẩy mạnh việc tổ chức thực hành dân chủ trong toàn bộ hệ thống chính trị. Làm cho cơ chế thực hành dân chủ thực sự trở thành động lực thúc đẩy hoạt động của trí thức .111 Tiểu kết chƣơng 3 .115 Chƣơng 4: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC THỰC HÀNH DÂN CHỦ THEO TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH NHẰM PHÁT HUY HƠN NỮA VAI TRÒ CỦA TRÍ THỨC VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY.

Phƣơng hƣớng đẩy mạnh thực hành dân chủ theo tƣ tƣởng Hồ Chí Minh nhằm phát huy hơn nữa vai trò của trí thức .116 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Thực hành dân chủ nhằm phát huy vai trò của trí thức phải gắn với mục tiêu hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Thực hành dân chủ nhằm phát huy vai trò của trí thức gắn với yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc theo định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Chú trọng phát huy hơn nữa vai trò của toàn hệ thống chính trị trong đẩy mạnh thực hành dân chủ đối với trí thức.

Tăng cường tính tích cực, chủ động và sáng tạo của trí thức trong thực hành dân chủ. Giải pháp đẩy mạnh thực hành dân chủ theo tƣ tƣởng Hồ Chí Minh nhằm phát huy hơn nữa vai trò của trí thức trong giai đoạn hiện nay. Đối với sự lãnh đạo của Đảng. Đối với sự quản lý của Nhà nước.

Đối với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Đối với bản thân trí thức.142 Tiểu kết chƣơng 4 .147 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Dân chủ với nghĩa chính là quyền thuộc về nhân dân mãi luôn là giá trị cao quý mà loài người hướng đến. Dưới góc độ chính trị học, việc xây dựng và thực hành dân chủ là một trong những phương thức quan trọng nhất để giải phóng hết năng lực và phát huy hết tiềm năng sáng tạo, sức mạnh trí tuệ của con người, trong đó có trí thức.

Vì vậy, là “kiến trúc sư trưởng”, đồng thời là người lãnh đạo cao nhất của cách mạng Việt Nam, lúc sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm tới việc xây dựng chế độ dân chủ nhằm đảm bảo các quyền cơ bản của nhân dân với tư cách công dân từ pháp lý tới hành động. Trong tư tưởng của Người, chế độ dân chủ là chế độ trong đó: “Nhân dân là chủ. Chính phủ là đầy tớ của nhân dân. Nhân dân có quyền đôn đốc và phê bình Chính phủ.

Chính phủ thì việc to việc nhỏ đều nhằm phục lợi ích của nhân dân” [98, tr.90] - tức là nhân dân vừa “là chủ”, vừa “làm chủ” đất nước. Cùng với quá trình xây dựng chế độ dân chủ, Hồ Chí Minh cũng luôn chú ý tới việc thực hành dân chủ rộng rãi trong xã hội. Đối với Người, thực hành dân chủ chính là chìa khóa vạn năng để giải quyết mọi khó khăn trong xã hội và là phương thức quan trọng nhất nhằm phát huy tối đa vai trò của tất cả các giai cấp, tầng lớp. Trong đó, đối với trí thức, thông qua thực hành dân chủ, vai trò tiếp biến, nghiên cứu, sáng tạo, truyền bá tri thức và đấu tranh, phản biện xã hội được khai thác hiệu quả.

Mặt khác, theo Người, phát huy vai trò của trí thức cũng góp phần quan trọng vào việc xây dựng các nền tảng chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội cho quá trình thực hành dân chủ. Do đó, trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, thực hành dân chủ và phát huy vai trò của trí thức luôn có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại lẫn nhau. Thực tiễn lịch sử đã chứng minh, với tư cách là Chủ tịch nước, thông qua chính sách thực hành dân chủ rộng rãi, Hồ Chí Minh đã tạo ra một môi trường dân chủ thực sự để trí thức phát huy vai trò, xứng đáng là người trí thức cách mạng chân chính của nhân dân. Đây là bài học vô cùng quý giá cho Đảng, Nhà nước trong phát huy vai trò của trí thức Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Trong 30 năm đổi mới, nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn và có ý nghĩa trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Trong đó, trên phương diện dân chủ và thực hành dân chủ, Đại hội XII (01/2016) của Đảng khẳng định: “Quyền làm chủ của nhân dân được phát huy tốt hơn trong các lĩnh vực của đời sống xã hội bằng dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện, nhất là trong lĩnh vực chính trị và kinh tế” [31, tr. Chính vì vậy, thông qua thực hành dân chủ, Đảng, Nhà nước đã khơi dậy và phát huy vai trò của các giai cấp, tầng lớp nhân dân. Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay, sự phát triển của cách mạng công nghiệp lần thứ 4 với sự xuất hiện của robot có trí tuệ nhân tạo đã tác động tới mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Vì vậy, đòi hỏi mỗi quốc gia, dân tộc phải phát huy tối đa sức mạnh của nguồn lực trí tuệ để phát triển, trong đó đội ngũ trí thức giữ vai trò quyết định. Trong đó, việc tạo điều kiện và môi trường thực sự dân chủ đối với trí thức luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm.