Thời đại kim khí đắk lắk trong bối cảnh tiền sơ sử tây nguyên la tiến sĩ

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM BẢO TRÂM THỜI ĐẠI KIM KHÍ ĐÁK LAK TRONG BOI CANH TIEN SO SỬ TÂY NGUYÊN Chuyên ngành: Khảo cỗ học Mã số: 62 22 03 17 LUẬN ÁN TIÊN SĨ KHẢO CÔ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.TS NGUYÊN KHAC SU 2. LƯƠNG THANH SƠN HA NOI - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình sưu tầm, tổng hợp và nghiên cứu của riêng tôi. Những số liệu, kết quả được trình bày trong luận án là trung thực. Các ý kiến khoa học nêu trong luận án được tác giả kế thừa và trích nguồn theo đúng quy định.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận án PHẠM BẢO TRÂM MỤC LỤC MỞ ĐÀU _. TONG QUAN TU LIEU.10 1:1: Vài nét về địa - văn hỗa tĩnh Đắk LẮK:.:,s:¿z:-s-565622668G66218684 410g ức 10 1:2::Tiiih:hình BfiáEhiện, (iigHIÊN GỮN:::.630) 22, I2 IiEN VETT soacrncxectpcsstetrerfrASErrdiEkritzrr20Iet9o4t2etrftniSSr+A02151921810201014710A71280039573202171921 4I Chương hai. ĐẶC TRƯNG DI TÍCH VÀ DI VAT - ĐÔI NÉT PHÁC THẢO VE LICH SỬ - VĂN HÓA CƯ DÂN THỜI ĐẠI KIM KHÍ Ở ĐẮK LẮK. 43 25156 trững di:HGH:VÀdi'VỆĂ::ácccesrscosoieobiditiskicEacEt2101062006G801601:E464153859Ei580046031 43 2.

Niên đại và các giai đoạn phát triễn. ¿2 2+ +22 ++Sxs2xE xe xzxxcreererrrrre 91 2. Phác thảo đôi nét diện mạo lịch sử - văn hóa cư dân thời đại Kim khí Đắk Lắk. 95 ĐT nh EÃi co s00 sống dinhdbttodtiogtbdoittllosalitöiltdtstttdsdi 103 Chương ba.

THỜI ĐẠI KIM KHÍ ĐẮK LẮK TRONG BÓI CẢNH RỘNG HƠN. Thời đại Kim khí Đắk Lắk trong bối cảnh tiền - sơ sử Tây Nguyên. Thời đại Kim khí Đắk Lắk với các di tích Kim khí khác ngoài Tây Nguyên. Bảo tồn và phát huy đi sản văn hóa khảo cô ở tỉnh Đắk Lắk.

140 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIÁ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC MINH HỌA. ¿2-2-5222 SE SE2E22S£EEEEE2E2EE£EEEEEEEzExersecee 155 BC BP Cm GS KCH KHXH KH&KT Nxb. PGS ThS Tr. TS ŒT Tp.

VHTT BANG CAC CHU VIET TAT - Before Christ (Trước Công nguyên) - Before Present (Cach ngay nay) - Xentimét - Giáo sư - Khảo cổ học - Khoa học xã hội - Khoa học và Kỹ thuật - Kilômét - Mét - Nha xuất bản - Những phát hiện mới về khảo cổ học năm - Phó giáo sư - Thạc sĩ - Trang - Tién si - Thứ tự - Thành phố - Văn hoá Thông tin DANH MỤC CÁC BÁNG TRONG LUẬN AN Bảng 1. Địa danh khảo cô thuộc tỉnh Đắk Lắk dùng trong luận án [Nguồn: 189, tr. Phan loai tréng déng trong Bao tang Dak Lak [Nguén: Bao tang Dak Lak]; Bảng 2. Thống kê các địa điểm thuộc thời đại Kim khí Đắk Lắk [Nguồn: Bảo tàng Đắk Lắk]; Bảng 2.

Thống kê địa điểm - loại hình di tích Kim khí Đắk Lắk [Nguồn: Bảo tàng Đắk Lắk]; Bảng 2. Bảng thống kê phân loại mảnh gốm di chỉ D’ha Prong [Ngu6n: Tran Quy Thịnh 2002]; Bảng 2. Thống kê số lượng mảnh loại hình đồ gốm Buôn M'râu [Nguồn: Trần Quý Thịnh 2007]; Bảng 2. Thống kê mảnh gốm hoa văn và loại hình gốm Buôn M'râu [Nguồn: Trần Quý Thịnh 2007]; Bảng 2.

Thống kê phân loại rìu, bôn di tích Chư Kˆtur [Nguồn: Nguyễn Gia Đối 2003]: Bảng 2. Phân loại phác vật di tích Chu K "tur [Nguồn: Nguyễn Gia Đối 2003]: Bảng 2. Phân loại hiện vật đá trong di tích D'ha Prong [Nguồn: Trần Quý Thịnh 2003]. Phân loại đồ đá trong một số địa điểm khai quật ở Đắk Lắk [Nguồn: Tác giả].

Niên đại tuyệt đối của văn hoá Lung Leng (Kon Tum) [Nguồn: Nguyễn Khắc Sử (chủ biên) 2005, tr. TINH CAP THIET CUA DE TAI LUAN AN 1. Đắk Lắk là một tỉnh nằm ở trung tâm Tây Nguyên, là địa bàn chiến lược quan trọng về kinh tế, văn hóa, xã hội và quân sự của Tây Nguyên nói riêng và cả nước nói chung; nơi có địa hình đa dạng, khí hậu ôn hòa, đất đai màu mỡ; nơi cư trú lâu đời của nhiều dân tộc bản địa với các sắc thái văn hóa đặc sắc. Đắk Lắk nói riêng và Tây Nguyên nói chung là địa bản nghiên cứu hấp dẫn của khoa học xã hội và nhân văn, trong đó có khảo cổ học.

Các di tích và di vật khảo cô học ở đây là nguồn sử liệu quan trọng không chỉ đối với nghiên cứu lịch sử văn hóa của Đắk Lắk mà của cả vùng đất Tây Nguyên. Nó còn góp phần soi rõ các chặng đường giao lưu, hội nhập và tiếp biến văn hoá giữa vùng đất này với các vùng khác trên lãnh thổ Việt Nam và các nước Đông Nam Á. Trước năm 1975, trên đất Đắk Lắk chỉ có một vài phát hiện lẻ về khảo cổ học. Từ năm 1975 đến nay, với Chương trình nghiên cứu Trường Sa - Tây Nguyên - Nam Bộ (1993 - 2000) của Thủ tướng Chính phù; Chương trình điểu tra cơ bản khảo cổ học Tây Nguyên - Nam Bộ của Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam; các đề tài nghiên cứu cấp bộ, cấp cơ sở của Viện Khảo cô học, Viện Phát triển bền vững vùng Tây Nguyên, Viện KHXH vùng Nam Bộ Tp.

Hồ Chí Minh và Sở Văn hoá, Thê thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk cho thấy tiềm năng khảo cô học ở đây rất lớn và bước đầu được khơi dậy. Một số công trình về khảo cô học Tây Nguyên đã được công bố. Đó là các bài báo đã đăng tải trên Tạp chí Khảo cổ học; trong Kỷ yếu hội nghị Những phát hiện mới về khảo cổ học hàng năm; một số công trình chuyên khảo như: Tiên sử Gia Lai (1995), Khảo cổ học tiền sử Đắk Lắk (2004); Khảo cổ học tiễn sử - sơ sử Miễn Trung - Tây Nguyên (2006); Khảo cổ học Tiên sử Tây Nguyên (2007); Khảo cổ học Tiền sử Kon Tum (2001), Khảo cổ học tiền - sơ sử và lịch sử lâm Pong (2014) hoac một số luận văn Thạc sĩ, luận án Tiến sĩ khảo cổ học đã được bảo vệ thành công. Những kết quả nghiên cứu trên đã đóng góp không nhỏ vào quá trình nhận thức chung về khảo cổ học tiền - sơ sử Đắk Lắk nói riêng và Tây Nguyên nói chung.

Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có một công trình chuyên khảo nào nói về thời đại Kim khí ở tỉnh Đắk Lắk. Các di tích khảo cổ học Đắk Lắk khá đa dạng thuộc nhiều giai đoạn, từ thời đại Đá cũ, Đá mới đến thời đại Kim khí. Trong đó một số di tích thời đại Kim khí tiêu biêu ở Đắk Lắk như di tích Chư K’tur, D’ha Prong, Buén M’rau,. da được khai quật và một số di tích khác đã thám sát.

Đắk Lắk cũng là địa bản có nhiều sưu tập hiện vật đồng, đặc biệt là trống đồng. Các phát hiện này cho thấy đây là vùng đất sớm có sự khai phá của con người và trong tiến trình phát triển văn hóa, đây cũng là vùng đất năng động, sáng tạo và có mối giao lưu rộng mở với khu vực xung quanh, đặc biệt là thời đại Kim khí, thời đại văn minh. Nghiên cứu các di tích, di vật thời đại Kim khí ở Đắk Lắk góp phần vào việc hoàn thiện bức tranh phát triển văn hóa vùng nam Tây Nguyên, còn là cơ sở cho công tác điều tra, phát hiện và qui hoạch bảo vệ, phát huy di sản khảo cổ học trong tương lai; góp thêm tư liệu khảo cỗ học cho việc trưng bày bảo tàng các tỉnh, biên soạn địa chí, giáo trình đào tạo đại học và sau đại học ở Tây Nguyên. Tác giả luận án sinh ra trên đất Đắk Lắk, được công tác ở Bảo tàng Đắk Lắk, có nhiều cơ may tham gia điều tra, khảo sát, phát hiện và khai quật một số di tích thời đại Kim khí tỉnh nhà, thường xuyên tiếp cận di tích và di vật khảo cổ trong kho để kiểm kê, bảo quản, trưng bày.

Do vậy, nghiên cứu sinh mạnh dạn chọn tiêu đề: “Thời đại Kim khí Đắk Lắk trong bói cảnh tiền - sơ sử Tây Nguyên” làm đề tài nghiên cứu sinh, chuyên ngành Khảo cô học của mình. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN 2. Hệ thống hóa tư liệu điều tra, thám sát và khai quật các di tích thời đại Kim khí, gồm thời đại Đồng thau và sắt sớm ở Đắk Lắk; các công trình nghiên cứu khảo cỗ học về đề tài này, nhằm cung cấp cho các nhà nghiên cứu những thông tin đầy đủ, cập nhật và có hệ thống nguồn sử liệu về tiến trình phát triển văn hóa thời đại Kim khí ở Đắk Lắk 2. Nghiên cứu các di tích và di vật khảo cô thời đại Kim khí Đắk Lắk, các sưu tập di vật đồ đồng và đồ sắt, đặc biệt là sưu tập trống đồng góp phần làm rõ đặc trưng, tính chất, niên đại và các giai đoạn phát triên thời đại Kim khí Đắk Lắk.

Trên cơ sở phân tích so sánh các di tích và di vật thời đại Kim khí Đắk Lắk với các tỉnh Tây Nguyên, với một số tỉnh ven biển liền kề ở Trung Bộ và ở miền Đông Nam Bộ, bước đầu xác định vị trí thời đại Kim khí Đắk Lắk trong bối cảnh rộng hơn. ĐÓI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3. Đối tượng nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu chính của đề tài là các di tích đã được thám sát, khai quật thuộc thời đại Kim khí ở Đắk Lắk, gồm 16 di tích. Trong số đó có 5 di tích đã được khai quật là D°ha Prong, Chư Ktur, Buôn M râu, Buôn Triết (lớp trên), Buôn Kiều (lớp trên); 11 địa điểm được phát hiện, thám sát là Hòa Hiệp, Ea Hning, Thôn Ba, Cao Thắng, Ea Tiêu, Tsham A, Ea Gar, Thanh Sơn, Bản Thái, Xuân Vĩnh, Buôn Hang Năm.

Ngoài ra còn có một số sưu tập phát hiện lẻ đáng chú ý như: đàn đá, trồng đồng phát hiện ngẫu nhiên. - Ngoài các di chỉ thời đại Kim khí ở Đắk Lắk, đề tài luận án còn tham khảo tải liệu về các di tích thời đại Kim khí ở Tây Nguyên, miền Trung và Nam Bộ. Những tư liệu nảy nhằm so sánh, đối chiếu về các đặc trưng di tích, di vat thoi đại Kim khí ở Đắk Lắk với các vùng miền khác trong quá khứ. Bên cạnh đó, đề tải còn tham khảo nguồn tư liệu của các ngành khoa học khác: tư liệu địa chất, địa lý, tư liệu sử học, nhân học, vật lý, ngôn ngữ học, dân tộc học.

trong nghiên cứu thời đại Kim khí Đắk Lắk. Phạm vi nghiên cứu: Về không gian: tỉnh Đắk Lắk; có mở rộng ra một số tỉnh liền kề khi phân tích so sánh, đặc biệt là Tây Nguyên. Về thời gian: Những di tích, di vật thuộc thời đại Kim khí ở Đắk Lắk.