Luận án Tiến sĩ: Thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay - Bùi Minh Hồng

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH BÙI MINH HỒNG THÞ TR¦êNG QUYÒN Sö DôNG §ÊT N¤NG NGHIÖP HIÖN NAY ë TØNH VÜNH PHóC Chuyên ngành : Kinh tế chính trị Mã số : 62 31 01 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS,TS. NGUYỄN MINH QUANG PGS.TS ĐOÀN XUÂN THỦY HÀ NỘI - 2014 Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.399 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu, tư liệu được sử dụng trong luận án là trung thực, có nguồn gốc và xuất xứ rõ ràng. Những kết quả khoa học của luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào.

Tác giả luận án Bùi Minh Hồng Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.399 MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN THỊ TRƯỜNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP 8 1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 8 1. Khái quát kết quả nghiên cứu khoa học liên quan đến đề tài và những vấn đề cần đặt ra 26 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỊ TRƯỜNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP 34 2. Quyền sử dụng đất nông nghiệp - hàng hoá đặc biệt 34 2.

Thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp 50 Chương 3: THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC 66 3. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng tới thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc 66 3. Thực trạng các yếu tố của thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp ở Vĩnh Phúc 74 Chương 4: QUAN ĐIỂM, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC 113 4. Một số quan điểm phát triển kinh tế xã hội có tác động đến việc sử dụng đất và ảnh hưởng đến thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp 113 4.

Phương hướng sử dụng đất nông nghiệp đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 120 4. Giải pháp phát triển thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp ở tỉnh Vĩnh Phúc 131 KẾT LUẬN 142 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 144 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 145 Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.399 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN BĐS : Bất động sản CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa GCN : Giấy chứng nhận GPMB : Giải phóng mặt bằng KTTT : Kinh tế thị trường LLSX : Lực lượng sản xuất NN : Nông nghiệp QHSX : Quan hệ sản xuất QSD : Quyền sử dụng QSDĐ : Quyền sử dụng đất SXNN : Sản xuất nông nghiệp TBCN : Tư bản chủ nghĩa TLSX : Tư liệu sản xuất XHCN : Xã hội chủ nghĩa Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.399 DANH MỤC CÁC BẢNG TRONG LUẬN ÁN Trang Bảng 3.1: Cơ cấu kinh tế tỉnh Vĩnh Phúc năm 1997 - 2013 70 Bảng 3.2: Tình hình phát triển dân số của tỉnh giai đoạn 2008 - 2013 71 Bảng 3.3: Tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc từ 2005-2013 72 Bảng 3.4: Tổng hợp cơ cấu các loại đất trên địa bàn Vĩnh Phúc 2012 81 Bảng 3.5: Thống kê biến động đất SXNN tỉnh Vĩnh Phúc năm 1998-2012 85 Bảng 3.6: Thống kê biến động đất nông nghiệp 99 Bảng 3.7: Khung giá đất ban hành kèm theo Nghị định 87/CP, ngày 17/8/1994 101 Bảng 3.8: Khung giá đất trồng cây hàng năm ban hành kèm theo Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16 tháng 11 năm 2004 của Chính phủ 102 Bảng 3.9: Khung giá đất trồng cây lâu năm ban hành kèm theo Nghị định 188/2004/NĐ-CP, ngày 16 tháng 11 năm 2004 của Chính phủ 102 Bảng 3.10: Khung giá đất trồng cây hàng năm Ban hành kèm theo Nghị định số 123/2007/NĐ-CP ngày 27 tháng 7 năm 2007 của Chính phủ 102 Bảng 3.11: Khung giá đất trồng cây lâu năm Ban hành kèm theo Nghị định số 123/2007/NĐ-CP ngày 27 tháng 7 năm 2007 của Chính phủ 103 Bảng 3.12: Thống kê giá đất NN loại I trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc 103 Bảng 4.1: Chỉ tiêu các loại đất đã được cấp trên phân bổ đến năm 2020 129 Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail. Tính cấp thiết của đề tài Ở nước ta, nghiên cứu sự thành công của công cuộc đổi mới, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn vừa qua cho thấy nếu nhìn nhận dưới góc độ kinh tế có thể khẳng định rằng, sự thành công đó chính là sự đổi mới tư duy, giải phóng sức sản xuất, huy động các nguồn lực của xã hội như sức lao động, tiền vốn, đất đai, tài nguyên, trí tuệ… vào phát triển kinh tế, chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế xã hội. Để tiếp tục làm tốt những vấn đề trên, điều quan trọng, mấu chốt là nước ta phải tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và phát triển đồng bộ các loại thị trường trong đó có thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp.

Đất đai nói chung, đất nông nghiệp nói riêng là tài sản, là nguồn lực vô cùng quý giá của mỗi quốc gia. Trong SXNN đất đai là TLSX đặc biệt không có gì thay thế được. Trong đời sống xã hội đất đai là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá xã hội, an ninh quốc phòng. Ở Việt Nam hiện nay, quyền sử dụng đất nông nghiệp đã được nhà nước giao ổn định lâu dài cho các chủ thể thông qua việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Quyền sử dụng đất nông nghiệp hiện nay trong phạm vi nhất định được trao đổi trên thị trường dưới dạng như: mua, bán, trao đổi, cho thuê, góp vốn, thế chấp v. Giá cả thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp được hình thành theo nguyên tắc của thị trường dựa trên quan hệ cung - cầu đồng thời còn chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố như, vị trí, độ phì nhiêu, sự thuận lợi của hạ tầng kỹ thuật, khí hậu thời tiết, quy hoạch của nhà nước… Thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp ở nước ta hiện nay chưa được các cấp các ngành quan tâm, nhưng có xu hướng phát triển mở rộng trong tương lai. Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.399 2 Để phát triển hiệu quả thị trường QSD đất NN, nhà nước cần phải không ngừng hoàn thiện thể chế đối với thị trường này đảm bảo phù hợp với yêu cầu khách quan và bối cảnh thực tế xã hội hiện nay. Những năm qua, vấn đề thi hành thi hành pháp luật đất đai và các văn bản của nhà nước liên quan đến đất đai, công tác thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã dần đi vào nề nếp; việc thực hiện cấp giấy chứng nhận QSD đất, thành lập văn phòng đăng ký QSD đất, trung tâm phát triển quỹ đất, trung tâm định giá, đấu giá QSD đất, ban hành các chính sách thuế, cung cấp thông tin về đất đai, công khai minh bạch các quy hoạch sử dụng đất, trình tự thủ tục hành chính về mua bán, chuyển nhượng đất đai đã tạo điều kiện thuận lợi thúc đẩy thị trường QSD đất NN phát triển.

Tuy nhiên so với yêu cầu hiện nay hoạt động của thị trường QSD đất NN đã bộc lộ không ít những yếu kém tồn tại, bất cập đang là lực cản đối với sự phát triển của thị trường này trên cả phương diện kinh tế và xã hội dưới nhiều góc độ khác nhau. Vĩnh Phúc là tỉnh trung du, miền núi phía Bắc thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ, vùng thủ đô Hà Nội. Sau 17 năm tái lập tỉnh (từ 1997) đến nay, kinh tế xã hội của tỉnh phát triển khá mạnh, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, GDP bình quân đầu người năm 2013 đạt 54 triệu đồng. Đạt được thành tích trên là do trong những năm vừa qua để tạo đà cho kinh tế Vĩnh Phúc bứt phá, tỉnh đã có chủ trương thu hút mạnh đầu tư trong và ngoài nước để phát triển công nghiệp và dịch vụ.

Theo đó quỹ đất sản xuất NN đã giảm mạnh để chuyển dịch sang lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ, đô thị và các công trình phúc lợi công cộng phát triển. Những biến động lớn về mục đích sử dụng đất thời gian qua như việc thực hiện bồi thường GPMB theo chính sách của nhà nước đã tạo ra những yếu tố cung, cầu về thị trường QSD đất NN trên bình diện rộng nhưng được nhà nước quản lý và kiểm soát thông qua giá bồi thường. Bên cạnh đó trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ Luận Văn A-Z Mail: luanvanaz@gmail.399 3 thị trường QSD đất NN được người dân mua, bán, trao đổi rất mạnh với các mục đích khác nhau mà nhà nước chưa kiểm soát được. Đặc biệt từ khi có Nghị định 69/NĐ-CP, ngày 13/8//2009 của Chính phủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, theo đó tại điểm 2 điều 28 quy định: "Đối với dự án đầu tư sử dụng đất không thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất thì không phải làm thủ tục thu hồi đất; sau khi được giới thiệu địa điểm, chủ đầu tư và người sử dụng đất thoả thuận theo hình thức chuyển nhượng, cho thuê, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất đối với trường hợp thay đổi mục đích sử dụng đất", thì thị trường QSD đất NN nói chung và Vĩnh Phúc nói riêng diễn ra khá phức tạp ngoài tầm kiểm soát của nhà nước.

Mặt khác Nhà nước quy định khung giá đất NN, trên cơ sở đó Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố phải định lại giá và ban hành giá đất mới vào thời điểm ngày 01 tháng 01 hàng năm điều đó đã tác động rất mạnh đến thị trường QSD đất NN, dẫn đến tình trạng mua, bán trao tay để chờ nhà nước tăng giá đất, để được tăng giá đền bù diễn ra phổ biến nhất là các khu vực dự kiến quy hoạch mới.