Tóm tắt luận án tiến sĩ: Sự chuyển biến của phong trào yêu nước Quảng Nam

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HUỲNH VĂN TUYẾT SỰ CHUYỂN BIẾN CỦA PHONG TRÀO YÊU NƯỚC VÀ CÁCH MẠNG QUẢNG NAM TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX ĐẾN NĂM 1930 Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam Mã số: 62 22 03 13 TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ SỬ HỌC HUẾ, 2018 Công trình được hoàn thành tại khoa Lịch sử, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế Người hướng dẫn khoa học: PGS. Trương Công Huỳnh Kỳ Phản biện 1:………………………………………………………. Luận án sẽ được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án cấp Đại học Huế họp tại:. tháng…… năm 2018 Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện Trường Đại học Sư phạm Huế.

Lí do chọn đề tài Năm 1858, thực dân Pháp xâm lược nước ta, nhân dân Việt Nam đã liên tiếp đứng lên đấu tranh để bảo vệ nền độc lập dân tộc với đỉnh cao là phong trào Cần Vương cuối thế kỷ XIX. Dù diễn ra sôi nổi, quyết liệt, cuối cùng phong trào Cần Vương đã thất bại, chứng tỏ sự bất lực của con đường cứu nước theo hệ tư tưởng phong kiến. Lịch sử dân tộc đòi hỏi phải có một con đường cứu nước mới hữu hiệu hơn. Đáp ứng yêu cầu lịch sử đó, vào đầu thế kỷ XX, do tác động của những yếu tố trong nước và ngoài nước, phong trào giải phóng dân tộc Việt Nam chuyển biến theo khuynh hướng dân chủ tư sản với các xu hướng bạo động và cải cách.

Từ sau Chiến tranh thế giới thứ nhất đến năm 1930, phong trào giải phóng dân tộc Việt Nam tiếp tục chuyển biến với nhiều xu hướng, phong phú đa dạng theo các con đường cách mạng tư sản và vô sản. Sự chuyển biến này trải qua một quá trình chọn lọc tất yếu của lịch sử để tìm ra con đường đi đúng đắn cho phong trào cách mạng Việt Nam. Đây là một vấn đề khoa học lớn cần được lý giải để tìm ra quy luật phát triển của phong trào giải phóng dân tộc Việt Nam trong 30 năm đầu thế kỷ XX. Sự chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đến năm 1930 diễn ra trong phạm vi toàn quốc và thể hiện cụ thể ở từng địa phương, phản ánh qua nhịp độ phát triển nhanh chóng về chính trị của các tổ chức yêu nước, cách mạng, cũng như của các hình thái biểu hiện của nó.

Trong quá trình chuyển biến đó, Quảng Nam - vùng đất do tác động của các điều kiện lịch sử đã có sự chuyển biến theo các trào lưu của dân tộc với những nét nổi bật. Có thể nói, Quảng Nam là vùng đất thể hiện sự chuyển biến tương đối đầy đủ và rõ nét nhất ở Nam Trung Kỳ trong phong trào yêu nước và cách mạng Việt Nam 30 năm đầu thế kỷ XX. Việc lý giải các cơ sở của sự chuyển biến, trình bày biểu hiện của sự chuyển biến, rút ra đặc điểm và đánh giá tác động của sự chuyển biến này ở Quảng Nam là một sự cần thiết. Vì vậy, phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam từ đầu thế kỷ XX đến năm 1930 đã thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu thể hiện trong một số giáo trình, sách tham khảo, các hội thảo khoa học và công bố trên các tạp chí khoa học.

Nghiên cứu vấn đề này sẽ đưa lại nhiều ý nghĩa khoa học và thực tiễn. * Về mặt khoa học, sẽ góp phần bổ sung vào kết quả nghiên cứu về sự chuyển biến của phong trào giải phóng dân tộc ở Việt Nam trong 30 năm đầu thế kỷ XX; về mặt tư liệu và nhận thức, chứng minh tính đa dạng và phong phú của sự chuyển biến, đồng thời, góp phần làm sáng tỏ sự chuyển biến của phong trào giải phóng dân tộc ở Quảng Nam có sắc thái riêng do sự tác động các yếu tố chung của toàn quốc và sự tác động của nhân tố địa phương. Qua tìm hiểu sự chuyển biến này, sẽ góp phần khẳng định sự đóng góp của nhân dân Quảng Nam đối với tiến trình lịch sử dân tộc trong 30 năm đầu thế kỷ XX. * Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là nguồn tài liệu cần thiết để nghiên cứu và giảng dạy, học tập lịch sử Việt Nam cận đại ở các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và trường trung học phổ thông.

Nghiên cứu đề tài này còn góp phần khơi dậy, giáo dục truyền thống cách mạng, lòng yêu quê hương, đất nước cho các thế hệ nhân dân Quảng Nam hiện nay và mai sau. Xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn trên, chúng tôi chọn đề tài: Sự chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam từ đầu thế kỷ XX đến năm 1930 làm đề tài luận án Tiến sĩ. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2. Đối tượng nghiên cứu của luận án là sự chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam từ đầu thế kỷ XX đến năm 1930.

Phạm vi nghiên cứu: + Về không gian: Tỉnh Quảng Nam theo giới hạn của địa giới hành chính trong 30 năm đầu thế kỷ XX. + Về thời gian: Từ đầu thế kỷ XX đến năm 1930 (28/3/1930). Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục đích nghiên cứu của luận án là phân tích làm sáng tỏ sự chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam từ đầu thế kỷ XX đến năm 1930 với những biểu hiện của nó.

Từ đó, rút ra nhận xét về đặc điểm và tác động của sự chuyển biến đối với phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam và cả nước, khẳng định vai trò vị trí của Quảng Nam trong sự chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Việt Nam 30 năm đầu thế kỷ XX. Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được mục đích nghiên cứu nêu trên, luận án tập trung giải quyết những nhiệm vụ cơ bản sau: + Thứ nhất, phân tích những điều kiện khách quan và chủ quan tạo ra sự chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam từ đầu thế kỷ XX đến năm 1930. + Thứ hai, làm sáng tỏ nội dung của sự chuyển biến với những biểu hiện: tư tưởng, mục tiêu, nhiệm vụ cứu nước; cơ cấu tổ chức lãnh đạo; phương thức hoạt động thực tiễn. + Thứ ba, phân tích tác động của sự chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam trong 30 năm đầu thế kỷ XX đối với Quảng Nam và cả nước.

+ Thứ tư, rút ra đặc điểm và bài học của sự chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam trong 30 năm đầu thế kỷ XX. Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu 4. Nguồn tư liệu Luận án tập trung khai thác và sử dụng các nguồn tư liệu sau: - Các tài liệu lưu trữ của chính quyền thuộc địa liên quan tới phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam, Đà Nẵng trong 30 năm đầu thế kỷ XX. - Các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam, các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước về cách mạng giải phóng dân tộc.

- Các công trình nghiên cứu về phong trào và về sự chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Việt Nam trong 30 năm đầu thế kỷ XX, các công trình nghiên cứu lịch sử địa phương ở Quảng Nam, Đà Nẵng và các huyện, thành phố trên địa bàn Quảng Nam. - Tài liệu điền dã ở địa phương. Ngoài ra, luận án cũng chú ý nghiên cứu các tài liệu, sách báo, bài viết ở ngoài nước có liên quan đến đề tài. Phương pháp nghiên cứu: Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tác giả sử dụng phương pháp lịch sử kết hợp với phương pháp logic là chủ yếu.

Ngoài ra, để đảm bảo tính chính xác về nội dung, sự kiện và tính thuyết phục của các luận điểm nghiên cứu nêu ra trong luận án, tác giả còn vận dụng linh hoạt các phương pháp nghiên cứu khác như: điền dã, sưu tầm, so sánh, đối chiếu, phân tích, tổng hợp. để xử lí tư liệu trước khi tái hiện bức tranh toàn cảnh về sự chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam trong 30 năm đầu thế kỷ XX. Đóng góp của luận án Thứ nhất, luận án là công trình đầu tiên ở Việt Nam nghiên cứu một cách có hệ thống và toàn diện về sự chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam từ đầu thế kỷ XX đến năm 1930. Qua đó, góp phần tái hiện lại quá trình chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam cũng như cả nước trong 30 năm đầu thế kỷ XX.

Thứ hai, luận án phân tích các điều kiện chủ quan và khách quan tạo ra sự chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam 30 năm đầu thế kỷ XX. Trên cơ sở đó, lý giải vì sao Quảng Nam là nơi khởi đầu và là trung tâm của sự chuyển biến trong phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam đầu thế kỷ XX. Thứ ba, luận án trình bày một cách có hệ thống và đầy đủ về sự chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam từ đầu thế kỷ XX đến năm 1930 với những biểu hiện cụ thể. Từ đó, rút ra đặc điểm, phân tích làm rõ sự tác động của sự chuyển biến đối với Quảng Nam và cả nước.

Thứ tư, xây dựng hệ thống tư liệu có giá trị tham khảo liên quan đến sự chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam và Việt Nam trong 30 năm đầu thế kỷ XX. Kết quả nghiên cứu của luận án sẽ cung cấp một số tư liệu mới, góp phần phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy, học tập lịch sử Việt Nam cận đại, đặc biệt là trong 30 năm đầu thế kỷ XX và giáo dục truyền thống cho các thế hệ hiện nay. Bố cục luận án Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục công trình nghiên cứu, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận án được cấu tạo gồm 4 chương: Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu. Chương 2: Sự chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam từ lập trường phong kiến sang khuynh hướng dân chủ tư sản (đầu thế kỷ XX đến 1918).

Chương 3: Sự chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam từ khuynh hướng dân chủ tư sản sang khuynh hướng cách mạng vô sản (1919 - 1930). Chương 4: Đặc điểm, tác động của sự chuyển biến của phong trào yêu nước và cách mạng Quảng Nam từ đầu thế kỷ XX đến năm 1930. Chương 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.