Nghiên cứu sự biến đổi một số chỉ tiêu lâm sàng phi lâm sàng và thử nghiệm biện

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ HỒNG MINH NGHIÊN CỨU SỰ BIẾN ĐỔI MỘT SỐ CHỈ TIÊU LÂM SÀNG, PHI LÂM SÀNG VÀ THỬ NGHIỆM BIỆN PHÁP PHÒNG, TRỊ HỘI CHỨNG VIÊM TỬ CUNG, VIÊM VÚ, MẤT SỮA (MMA) Ở LỢN NÁI SINH SẢN LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: SINH SẢN VÀ BỆNH SINH SẢN GIA SÚC HÀ NỘI, 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ HỒNG MINH NGHIÊN CỨU SỰ BIẾN ĐỔI MỘT SỐ CHỈ TIÊU LÂM SÀNG, PHI LÂM SÀNG VÀ THỬ NGHIỆM BIỆN PHÁP PHÒNG, TRỊ HỘI CHỨNG VIÊM TỬ CUNG, VIÊM VÚ, MẤT SỮA (MMA) Ở LỢN NÁI SINH SẢN CHUYÊN NGÀNH : SINH SẢN VÀ BỆNH SINH SẢN GIA SÚC MÃ SỐ : 62 64 01 06 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TRỊNH ĐÌNH THÂU HÀ NỘI, 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, chính xác và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ thực hiện luận án đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận án đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày 08 tháng 4 năm 2014 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Hồng Minh i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS.TS Nguyễn Văn Thanh; TS Trịnh Đình Thâu đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Ngoại Sản, Khoa Thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ công chức, viên chức Chi cục Thú y tỉnh Bắc Ninh, cảm ơn các trang trại chăn nuôi, các công ty lợn giống đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày 08 tháng 4 năm 2014 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Hồng Minh ii MỤC LỤC Lời cam đoan i Lời cảm ơn ii Mục lục iii Danh mục các chữ viết tắt vii Danh mục bảng viii Danh mục hình x MỞ ĐẦU 1 1 Tính cấp thiết của đề tài 1 2 Mục tiêu của đề tài 3 3 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài 3 4 Phạm vi nghiên cứu 3 5 Những đóng góp mới của đề tài 3 Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4 1.1 Khái quát hội chứng viêm tử cung (Metritis), viêm vú (Mastitis), mất sữa (Agalactia) - MMA 4 1.1 Viêm tử cung (Metritis) 5 1.2 Những nghiên cứu về hội chứng viêm tử cung, viêm vú, mất sữa (MMA) 17 1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài 17 1.2 Nghiên cứu trong nước 28 1.3 Ảnh hưởng của hội chứng MMA 35 1.1 Khả năng sinh sản của lợn nái 35 1.2 Sinh trưởng và phát triển của lợn con 35 Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 37 2.1 Đối tượng nghiên cứu 37 2.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 37 2.3 Nội dung nghiên cứu 37 iii 2.1 Điều tra dịch tễ học hội chứng MMA 37 2.2 Ảnh hưởng của hội chứng MMA đến năng suất sinh sản của lợn nái 37 2.3 Theo dõi một số chỉ tiêu phi lâm sàng 38 2.4 Theo dõi một số chỉ tiêu về thành phần, tính chất của sữa lợn 38 2.5 Phân lập và giám định các loài vi khuẩn 38 2.6 Kiểm tra kháng sinh đồ 38 2.7 Thử nghiệm phác đồ điều trị hội chứng MMA 38 2.8 Đề xuất các biện pháp phòng hội chứng MMA 39 2.4 Phương pháp nghiên cứu 39 2.1 Xác định một số chỉ tiêu lâm sàng 39 2.2 Phương pháp điều tra hồi cứu để nắm được tình hình dịch tễ của lợn mắc hội chứng MMA 39 2.3 Phương pháp xác định các chỉ tiêu sinh sản để đánh giá ảnh hưởng của hội chứng MMA đến năng suất sinh sản của lợn nái 40 2.4 Phương pháp lấy mẫu 40 2.5 Các phương pháp dùng trong xét nghiệm một số chỉ tiêu phi lâm sàng: sinh lý, sinh hóa máu 41 2.6 Phương pháp phân tích các chỉ tiêu chất béo, protein, đường, vật chất khô và đo pH của sữa 41 2.7 Phương pháp phân lập và giám định vi khuẩn trong mẫu sữa lợn 42 2.8 Phương pháp phân lập và giám định vi khuẩn hiếu khí có trong dịch tử cung 43 2.9 Phương pháp kiểm tra kháng sinh đồ của các vi khuẩn phân lập từ sữa và dịch viêm tử cung lợn mắc hội chứng MMA với 10 loại kháng sinh thông dụng 46 2.10 Ứng dụng điều trị hội chứng MMA 47 2.11 Thử nghiệm biện pháp phòng hội chứng MMA 48 2.12 Xử lý số liệu 49 Chương 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 50 3.1 Xác định một số biểu hiện lâm sàng của lợn nái mắc hội chứng MMA 50 iv 3.2 Tình hình mắc hội chứng MMA trên đàn lợn nái tại các trang trại nghiên cứu 52 3.3 Ảnh hưởng của lứa đẻ đến tỷ lệ mắc hội chứng MMA 53 3.4 Ảnh hưởng của mùa vụ đến tỷ lệ mắc hội chứng MMA 55 3.5 Ảnh hưởng của hội chứng MMA đến năng suất sinh sản của lợn nái 56 3.6 Kết quả kiểm tra huyết cầu và huyết sắc tố của lợn mắc hội chứng MMA 60 3.7 Số lượng và công thức bạch cầu của lợn nái mắc hội chứng MMA 62 3.8 Kết quả kiểm tra hàm lượng protein tổng số, các tiểu phần protein huyết thanh của lợn nái mắc hội chứng MMA và của lợn nái bình thường 63 3.9 Hàm lượng đường huyết và hoạt độ của enzyme GOT, GPT trong máu lợn mắc hội chứng MMA 65 3.10 Kết quả phân lập, giám định vi khuẩn trong sữa lợn mắc hội chứng MMA 66 3.11 Sự biến động số lượng vi khuẩn phân lập được trong sữa lợn mắc hội chứng MMA và trong sữa lợn bình thường 68 3.12 Kết quả khảo sát một số chỉ tiêu chất lượng, thành phần và tính chất của sữa lợn 70 3.13 Kết quả phân lập và giám định vi khuẩn hiếu khí trong dịch tử cung lợn mắc hội chứng MMA 72 3.14 Kết quả kiểm tra số lượng vi khuẩn hiếu khí trong dịch tử cung lợn nái mắc hội chứng MMA 74 3.15 Kết quả kiểm tra kháng sinh đồ của các vi khuẩn hiếu khí phân lập được từ mẫu sữa, mẫu dịch tử cung lợn mắc hội chứng MMA với 10 loại kháng sinh thông dụng 76 3.1 Kết quả kiểm tra kháng sinh đồ của các vi khuẩn hiếu khí phân lập từ mẫu sữa lợn mắc hội chứng MMA với 10 loại kháng sinh 76 3.2 Kết quả kiểm tra kháng sinh đồ của các chủng vi khuẩn hiếu khí phân lập từ dịch tử cung lợn mắc hội chứng MMA với 10 loại kháng sinh thông dụng 82 v 3.16 Kết quả kiểm tra kháng sinh đồ với tập đoàn vi khuẩn trong mẫu dịch tử cung của lợn mắc hội chứng MMA 93 3.17 Kết quả thử nghiệm điều trị hội chứng MMA 95 3.18 Kết quả thử nghiệm các biện pháp phòng hội chứng MMA bằng vệ sinh thú y và chăm sóc nuôi dưỡng 97 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 103 1 Kết luận 103 2 Kiến nghị 104 Danh mục công trình đã công bố có liên quan đến luận án 105 Tài liệu tham khảo 106 Phụ lục 112 vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Ý nghĩa của chữ viết tắt BA Blood Agar: thạch máu CFU Clony Forming Unit: đơn vị khuẩn lạc cs Cộng sự ĐVT Đơn vị tính ELISA Enzyme Linked Immuno Sorbent Assay: hấp phụ miễn dịch liên kết với enzyme FSH Follicle Stimulating Hormone: Hormon làm trúng chín GOT Glutamate Oxalate Transaminase: men chuyển hóa GPT Glutamate Pyruvate Transaminase: men chuyển hóa LH Lutenizing Hormone: Hormon làm rụng trứng MC Thạch Maconkey MIC Minimum inhibitory concentration: nồng độ ức chế tối thiểu MMA Metritis, mastitis, agalactia: hội chứng viêm tử cung, viêm vú, mất sữa OR Odds Ratio: hệ số tương quan P Khối lượng cơ thể PGF Prostaglandin F: hormon sinh sản PPDS Post partum dysgalactia syndrome: hội chứng rối loạn tiết sữa sau đẻ PRRS Porcine reproductive and respiratory syndrome: hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn PTNT Phát triển Nông thôn SE Standard Error: Sai số chuẩn Spp species Plural: loài YCW yeast cell wall: men vách tế bào vii DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 2.1 Bảng qui chuẩn lâm sàng phòng xét nghiệm NCCS 1999 47 2.2 Bố trí thử nghiệm biện pháp tổng hợp phòng hội chứng MMA 48 3.1 Kết quả theo dõi một số biểu hiện lâm sàng ở lợn nái mắc hội chứng MMA 50 3.2 Tỷ lệ lợn nái mắc hội chứng MMA tại các địa phương 52 3.3 Tỷ lệ lợn nái mắc hội chứng MMA theo lứa đẻ 54 3.4 Tỷ lệ lợn nái mắc hội chứng MMA qua các mùa trong năm 55 3.5a Ảnh hưởng của hội chứng MMA đến một số chỉ tiêu sinh sản ở lợn nái 57 3.5b Ảnh hưởng của hội chứng MMA đến năng suất sinh sản của lợn nái 58 3.6 Kết quả kiểm tra một số chỉ tiêu huyết học của lợn nái mắc hội chứng MMA và lợn nái bình thường 60 3.7 Số lượng bạch cầu và công thức bạch cầu ở lợn nái mắc hội chứng MMA và lợn nái bình thường 62 3.8 Kết quả kiểm tra hàm lượng protein huyết thanh của lợn mắc hội chứng MMA và lợn bình thường 63 3.9 Hàm lượng đường huyết và hoạt độ men sGOT, sGPT ở lợn nái mắc hội chứng MMA và lợn nái bình thường 65 3.10 Số loài vi khuẩn trong sữa lợn nái mắc hội chứng MMA và lợn nái bình thường 67 3.11 Kết quả xác định số lượng vi khuẩn hiếu khí trong sữa lợn mắc hội chứng MMA và sữa lợn bình thường 69 3.12 Một số chỉ tiêu về thành phần, tính chất của sữa lợn 70 3.13 Kết quả phân lập vi khuẩn trong dịch tử cung của lợn nái mắc hội chứng MMA và lợn nái bình thường 72 3.14 Kết quả xác định số lượng vi khuẩn hiếu khí trong dịch tử cung của lợn nái mắc hội chứng MMA và lợn nái bình thường 75 viii 3.15 Kết quả kiểm tra kháng sinh đồ của vi khuẩn E.