Nghiên cứu sự ảnh hưởng của mức xếp hạng quản trị công ty đến hiệu quả tài chính

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ______________ TRẦN NHÂN PHÚC Nghiên cứu ảnh hƣởng của mức xếp hạng quản trị công ty đối với hiệu quả tài chính của công ty niêm yết trên SGDCK TP.HCM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh –Năm 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ______________ TRẦN NHÂN PHÚC Nghiên cứu ảnh hƣởng của mức xếp hạng quản trị công ty đối với hiệu quả tài chính của công ty niêm yết trên SGDCK TP.HCM Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 62340102 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Văn Dũng TS. Đặng Ngọc Đại Tp.

Hồ Chí Minh –Năm 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Những số liệu, dữ liệu và kết quả đƣa ra trong luận án là trung thực và nội dung luận án chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. Ngƣời cam đoan Tác giả ii MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các hình CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở nghiên cứu……………………………………………………………………….

Vai trò và ý nghĩa của quản trị công ty …………………………………………………. Thực trạng quản trị công ty ở Việt Nam ………………………………………………. Đặc điểm quản trị công ty ở Việt Nam …………………………………………………. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến luận án ………………………………………… 15 1.

Tình hình nghiên cứu ngoài nƣớc ………………………………………………………. Tình hình nghiên cứu trong nƣớc ………………………………………………………. Lý do nghiên cứu………………………………………………………………………. Câu hỏi nghiên cứu và mục tiêu nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu ……………………………………………………………………. Mục tiêu nghiên cứu ……………………………………………………………………. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu ………………………………………………………. Phƣơng pháp nghiên cứu ……………………………………………………………….

Đóng góp mới của luận án………………………………………………………………. Cấu trúc của luận án……………………………………………………………………. 27 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2. Hiệu quả tài chính của công ty niêm yết.1 Công ty niêm yết .2 Hiệu quả tài chính và tiêu chí đo lƣờng………………………………………………….

Mức xếp hạng quản trị công ty…………………….1 Quản trị công ty ……………………………………. Khái niệm quản trị công ty ……………………………………………………………… 33 2. Các nguyên tắc quản trị công ty ………………………………………………………… 35 2. Mức xếp hạng Quản trị công ty…………………………………………………….

Đánh giá quản trị công ty cấp quốc gia ……………………………………………. Đánh giá quản trị công ty cấp công ty ……………………………………………… 38 2. Mức xếp hạng quản trị công ty và hiệu quả tài chính …………………………………. Thành phần mức xếp hạng quản trị công ty và hiệu quả tài chính …………………….

Đề xuất giả thuyết và mô hình nghiên cứu ……………………………………………. Phát triển các giả thuyết nghiên cứu ……………………………………………………. Mức xếp hạng quản trị công ty và hiệu quả tài chính …………………………………. Thành phần cấu thành mức xếp hạng quản trị công ty và hiệu quả tài chính ………….

Mô hình nghiên cứu ……………………………………………………………………. Mô tả biến phụ thuộc, biến độc lập, biến kiểm soát trong mô hình nghiên cứu ………. Thiết lập phƣơng trình hồi quy …………………………………………………………. 57 CHƢƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU 3.1 Thang đo các khái niệm mức xếp hạng quản trị công ty và các thành phần……….

Thang đo mức xếp hạng quản trị công ty………………………………………………. Thang đo HĐQT và trách nhiệm HĐQT. Thang đo Công bố thông tin và tính minh bạch ……………………………………. Thang đo Quyền cổ đông ………………………………………………………….

Thang đo Vai trò các bên liên quan ………………………………………………. Quy trình nghiên cứu ………………………………………………………………. Thiết kế nghiên cứu ………………………………………. Nghiên cứu định tính ……………………………………………………………….

Nghiên cứu sơ bộ …………………………………………………………………… 64 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 4. Thiết kế nghiên cứu chính thức………………………………………………………… 71 4. Nguồn dữ liệu và phƣơng pháp thu thập ………………………………………………. Phƣơng pháp xử lý dữ liệu …………………………………………………………….

Kết quả nghiên cứu chính thức ………………………………………………………… 78 4. Kiểm tra dữ liệu………………………………………………………………………… 78 4. Thống kê mô tả biến …………………………………………………………………… 78 4. Kiểm định tƣơng quan cặp giữa biến độc lập và các biến kiểm soát……………….

Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối với tập dữ liệu tổng thể……………………. Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối với ROA …………………………. Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối với ROE …………………………. Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối với biến TobinQ và PBV ……………….

Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội với thành phần của CG ……………………. Kết quả hồi quy bội theo phân tổ thống kê đối với công ty có yếu tố sở hữu nhà nƣớc và không có sở hữu nhà nƣớc ……………………………………. Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội ROA, ROE, Tobin‟Q, PBV đối với biến CG đối với nhóm công ty có sở hữu nhà nƣớc ………………………………………… 99 4. Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội ROA, ROE, Tobin‟Q, PBV đối với biến CG đối với nhóm công ty không có sở hữu nhà nƣớc ….……………………………… 102 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý NGHIÊN CỨU 5.2 Hàm ý một số chính sách nhằm nâng cao mức xếp hạng quản trị công ty …………….

Đối với CTNY …………………………………………………………………………. Minh bạch và công bố thông tin ………………………………………………………… 108 5. HĐQT và trách nhiệm HĐQT…………………………………………………………… 112 5. Bảo vệ quyền cổ đông ………………………………………………………………….

Vai trò các bên liên quan………………………………………………………………… 120 5. Đối với cơ quan quản lý nhà nƣớc………………………………………………………. Đối Đối với nhà đầu tƣ………………………………………………………………… 123 KẾT LUẬN, HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU VÀ HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO………………………………………………………………………………………………. 126 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN…………………………………………………………………………… 129 TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………………………………………….

136 v DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT Các ký hiệu, từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt HĐQT Hội đồng quản trị BGĐ Ban giám đốc TGĐ Tổng Giám đốc BKS Ban kiểm soát CTCP Công ty cổ phần CTNY Công ty niêm yết CTCK Công ty chứng khoán ĐHĐCD Đại hội đồng cổ đông DNNN Doanh nghiệp nhà nƣớc HĐQT Hội đồng quản trị TTCK Thị trƣờng chứng khoán IFC International Finance Tổ chức tài chính quốc tế Corporation OECD Organisation for Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế Economic Co-operation and Development ROA Return On Asset Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản ROE Return On Equity Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu ROI Return On Investment Tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tƣ SGDCK TP.HCM Ho Chi Minh stock Sở Giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí exchange - Hose Minh UBCKNN Ủy ban chứng khoán nhà nƣớc WB World Bank Ngân hàng thế giới vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1-1: Kết quả đánh giá quản trị công ty tại Việt Nam của WB…………………… 4 Bảng 1-2: Kết quả đánh giá thẻ điểm quản trị công ty tại Việt Nam năm 2009 của IFC. 7 Bảng 1-3: Kết quả đánh giá thẻ điểm quản trị công ty tại Việt Nam năm 2010 của IFC. 8 Bảng 1-4: Kết quả đánh giá thẻ điểm quản trị công ty tại Việt Nam năm 2011 của IFC.

8 Bảng 3-1: Kết quả đánh giá độ tin cậy thang đo HĐQT và trách nhiệm HĐQT ………. 66 Bảng 3-2: Kết quả đánh giá độ tin cậy thang đo Công bố thông tin và tính minh bạch … 67 Bảng 3-3: Kết quả đánh giá độ tin cậy thang đo Quyền cổ đông ………………………. 68 Bảng 3-4: Kết quả đánh giá độ tin cậy thang đo Vai trò các bên liên quan ……………. 68 Bảng 4-1: Kết quả thống kê mô tả biến ………………………………………………….

78 Bảng 4-2: Ma trận hệ số tƣơng quan ……………………………………………………. 81 Bảng 4-3: Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối với ROA trên tập dữ liệu tổng thể… 83 Bảng 4-4: Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối với ROE trên tập dữ liệu tổng thể … 86 Bảng 4-5: Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối với Tobin‟Q trên tập dữ liệu tổng thể…. 88 Bảng 4-6: Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối với PBV trên tập dữ liệu tổng thể…. 89 Bảng 4-7: Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối ROA với các thành phần của CG ….

92 Bảng 4-8: Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối ROE với các thành phần của CG…… 93 Bảng 4-9: Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối Tobin‟Q với các thành phần của CG. 94 Bảng 4-10: Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối PBV với các thành phần của CG…. 95 Bảng 4-11: Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối với ROA trên tập dữ liệu có SHNN. 99 Bảng 4-12: Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối với ROE trên tập dữ liệu có SHNN.

100 Bảng 4-13: Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối với Tobin‟Q trên tập dữ liệu có vii SHNN…………………………………………………………………………. 100 Bảng 4-14: Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối với PBV trên tập dữ liệu có SHNN…………………………………………………………………………. 101 Bảng 4-15: Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối với ROA trên tập dữ liệu không có SHNN…………………………………………………………………………. 102 Bảng 4-16: Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối với ROE trên tập dữ liệu không có SHNN………………………………………………………………………… 103 Bảng 4-17: Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối với Tobin‟Q trên tập dữ liệu không có SHNN…………………………………………………………………….

103 Bảng 4-18: Kết quả xử lý hồi quy tuyến tính bội đối với PBV trên tập dữ liệu không có SHNN………………………………………………………………………… 104 viii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2-1: Hệ thống quản trị công ty…………………………………………………… 35 Hình 2-2: Mô hình nghiên cứu của Chong và Lopez …………………………………. 50 Hình 2-3: Mô hình nghiên cứu của Facici và Aybar …………………………………. 51 Hình 2-4: Mô hình nghiên cứu của luận án ……………………………………………. 52 Hình 3-1: Quy trình nghiên cứu ……………………………………………………….

63 Hình 4-1: Đồ thị biểu thị tƣơng quan giữa tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản và mức xếp hạng quản trị công ty đối với tập dữ liệu tổng thể……………………… 85 Hình 4-2: Đồ thị biểu thị tƣơng quan giữa tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu và mức xếp hạng quản trị công ty đối với tập dữ liệu tổng thể………………… 86 Hình 4-3: Đồ thị biểu thị tƣơng quan giữa Tobin‟Q và mức xếp hạng quản trị công ty đối với tập dữ liệu tổng thể…………………………………………………. 90 Hình 4-4: Đồ thị biểu thị tƣơng quan giữa PBV và mức xếp hạng quản trị công ty đối với tập dữ liệu tổng thể…………………………………………………. 91 Hình 4-5: Đồ thị biểu thị tƣơng quan giữa ROA và các thành phần của CG………. 93 Hình 4-6: Đồ thị biểu thị tƣơng quan giữa ROE và các thành phần của CG……….

94 Hình 4-7: Đồ thị biểu thị tƣơng quan giữa Tobin‟Q và các thành phần của CG………. 95 Hình 4-8; Đồ thị biểu thị tƣơng quan giữa PBV và các thành phần của CG………. 96 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở nghiên cứu 1.

Vai trò và ý nghĩa của quản trị công ty Quản trị công ty là một hệ thống, bao gồm các mối quan hệ giữa ban giám đốc, hội đồng quản trị, các cổ đông và các bên có quyền lợi liên quan tạo nên định hƣớng và sự kiểm soát công ty. Các quan hệ này đƣợc xác định một phần bởi luật pháp, lịch sử, văn hóa của quốc gia nơi công ty đặt trụ sở.