Nghiên cứu sinh trưởng, cấu trúc rừng Thông mã vĩ Lạng Sơn đề xuất biện pháp kỹ thuật

i ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TRẦN ĐỨC ĐỊNH Tên đề tài: Nghiªn cøu sinh tr−ëng vµ cÊu tróc lµm c¬ së khoa häc ®Ò xuÊt biÖn ph¸p kü thuËt trong kinh doanh rõng trång Th«ng m) vÜ (Pinus massoniana Lamb) t¹i x) H÷u Kh¸nh huyÖn Léc B×nh, tØnh L¹ng S¬n”. KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Lâm nghiệp Lớp : K43 - Lâm nghiệp - N01 Khoa : Lâm nghiệp Khoá học : 2011 - 2015 Giảng viên hướng dẫn : TS. Nguyễn Công Hoan Thái Nguyên, năm 2015 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của bản thân tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu là quá trình điều tra trên thực địa hoàn toàn trung thực, chưa công bố trên các tài liệu, nếu có gì sai tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm! Thái Nguyên, ngày tháng 05 năm 2015 XÁC NHẬN CỦA GVHD Người viết cam đoan Trần Đức Định XÁC NHẬN CỦA GV CHẤM PHẢN BIỆN (Ký, họ và tên) ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành tốt chương trình đào tạo trong nhà trường học đi đôi với hành, mỗi sinh viên khi ra trường cần chuẩn bị cho mình lượng kiến thức chuyên môn vững vàng cùng với những kỹ năng chuyên môn cần thiết.

Và thời gian thực tập tốt nghiệp là khoảng thời gian cần thiết để mỗi người vận dụng lý thuyết vào thực tiễn, xây dựng phong cách làm việc khoa học của một kỹ sư Lâm nghiệp. Được sự giúp nhất trí của ban chủ nhiệm khoa Lâm Nghiệp và giáo viên hướng dẫn, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu sinh trưởng và cấu trúc làm cơ sở khoa học đề xuất biện pháp kỹ thuật trong kinh doanh rừng trồng Thông mã vĩ (Pinus massoniana Lamb) tại xã Hữu Khánh, huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn”. Sau thời gian thực tập được sự giúp đỡ tận tình của các thầy cô trong khoa Lâm nghiệp, UBND xã Hữu Khánh, huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn cùng với sự cố gắng của bản thân khóa luận tốt nghiệp đã được hoàn thành. Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới TS.

Nguyễn Công Hoan đã hướng dẫn tôi hoàn thành khóa luận. Tôi chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa lâm nghiệp cùng UBND xã Hữu Khánh, huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu đề tài thực tập tốt nghiệp. Do trình độ còn hạn chế và thời gian thực tập có hạn nên bản luận văn không tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Vậy tôi kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô trong khoa cùng toàn thể các bạn sinh viên.

Tôi xin trân thành cảm ơn! Thái nguyên, ngày tháng 05 năm 2015 Sinh viên Trần Đức Định iii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Các hàm lý thuyết được sử dụng để mô tả quá trình sinh trưởng. Các thông tin cơ bản của ô tiêu chuẩn. Quy luật phân bố N/D1,3 theo hàm Weibull.

Quy luật phân bố N/Hvn theo hàm Weibull. Tập hợp các dạng phương trình tương quan Hvn/D1,3. Tập hợp các dạng phương trình tương quan Dt/D1,3. Cây bình quân theo tuổi Thông mã vĩ tại khu vực nghiên cứu.

So sánh sự phù hợp của hàm lý thuyết mô tả quy luật sinh trưởng D, H, V bằng tiêu chuẩn R2. Mô hình sinh trưởng rừng trồng Thông bằng hàm Schumacher. Sinh trưởng và tăng trưởng đường kính rừng trồng Thông. Mô hình sinh trưởng rừng trồng Thông bằng hàm Schumacher.

Sinh trưởng và tăng trưởng chiều cao rừng trồng Thông. Mô hình sinh trưởng rừng trồng Thông bằng hàm Schumacher. Sinh trưởng và tăng trưởng chiều cao rừng trồng Thông. Số lượng cây chặt, cây chừa trên 21 ô tiêu chuẩn.

Cường độ tỉa thưa rừng Thông mã vĩ tại địa bàn nghiên cứu. 50 iv DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 3. Phân bố N/D1,3 có dạng hơi lệch trái. Phân bố N/D1,3 có dạng tiệm cận phân bố chuẩn.

Phân bố N/D1,3 có dạng hơi lệch phải. Quy luật phân bố N/Hvn có dạng lệch trái. Quy luật phân bố N/Hvn có dạng đối xứng. Quy luật phân bố N/Hvn có dạng lệch phải.

Đường cong sinh trưởng rừng trồng Thông mã vĩ. Biểu đồ biểu diễn Zd và ∆d. Đường cong sinh trưởng rừng trồng Thông mã vĩ. Biểu đồ biểu diễn Zh và ∆h.

Đường cong sinh trưởng rừng trồng Thông mã vĩ. Biểu đồ biểu diễn Zv và ∆v. 47 v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT UBND Ủy ban nhân dân OTC Ô tiêu chuẩn ODB Ô dạng bản D1.3 Đường kính ngang ngực Hdc Chiều cao dưới cành Hvn Chiều cao vút ngọn Dt Đường kính tán V(m3) Thể tích Pv Suất tăng trưởng thể tích Ph Suất tăng trưởng chiều cao Pd Suất tăng trưởng đường kính ∆h Tăng trưởng bình quân chung của chiều cao ∆d Tăng trưởng bình quân chung của đường kính Zv Lượng tăng trưởng thường xuyên hàng năm của thể tích Zh Lượng tăng trưởng thường xuyên hàng năm của chiều cao Zd Lượng tăng trưởng thường xuyên hàng năm của đường kính N/otc; N/ha Số cây trên ô tiêu chuẩn; số cây trên ha Nopt; Nc; Nnd Mật độ tối ưu; số cây chặt; số cây nuôi dưỡng Ic Cường độ chặt vi MỤC LỤC Phần 1 MỞ ĐẦU. Mục tiêu nghiên cứu .Error! Bookmark not defined.

Về thực tiễn .Error! Bookmark not defined. Ý nghĩa của đề tài. Ý nghĩa học tập và nghiên cứu khoa học. Ý nghĩa thực tiễn sản xuất.

3 Phần 2 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Tổng quan vấn đề nghiên cứu. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu. Những nghiên cứu cấu trúc và sinh trưởng trên Thế giới.

Những nghiên cứu cấu trúc và sinh trưởng ở Việt Nam. Tổng quan khu vực nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội.

17 PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu và thời gian tiến hành. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp luận. Phương pháp thu thập số liệu. 21 PHẦN 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm rừng trồng Thông mã vĩ tại khu vực nghiên cứu. Nghiên cứu một số quy luật cấu trúc rừng Thông mã vĩ. Quy luật phân bố số cây theo đường kính. Quy luật phân bố số cây theo chiều cao.

Quy luật tương quan giữa chiều cao và đường kính. Quy luật tương quan giữa đường kính tán và đường kính ngang ngực. Nghiên cứu quy luật sinh trưởng và tăng trưởng. Khảo sát các hàm sinh trưởng.

Nghiên cứu sinh trưởng, tăng trưởng đường kính. Nghiên cứu sinh trưởng, tăng trưởng chiều cao. Nghiên cứu sinh trưởng, tăng trưởng thể tích. Đề xuất biện pháp kỹ thuật cho rừng trồng Thông mã vĩ.

48 Phần 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ. Đặc điểm chung của rừng trồng Thông mã vĩ. Đặc điểm cấu trúc rừng Thông mã vĩ. Đặc điểm sinh trưởng và tăng trưởng rừng Thông mã vĩ.

52 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 54 1 Phần 1 MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề Rừng là tài nguyên vô cùng quan trọng của mỗi quốc gia có khả năng tái tạo được. Rừng đóng vai trò thiết yếu đối với đời sống con người cũng như toàn bộ sinh vật trên trái đất, rừng cung cấp oxi, là nguồn gỗ, củi, điều hoà khí hậu, điều hoà nước, chống xói mòn, rửa trôi.

Rừng là nơi lưu trữ nguồn gen động thực vật quý hiếm, bảo tồn sự đa dạng sinh học. Với những vai trò to lớn như vậy nhưng hiện nay diện tích rừng trên thế giới đang giảm dần theo thông kê của liên hợp quốc mỗi năm thế giới mất đi khoảng 11 triệu ha rừng. Ở Việt Nam vào năm 1943, Việt Nam có 14,3 triệu ha rừng, độ che phủ là 43%, đến năm 1990 chỉ còn 9,18 triệu ha, độ che phủ rừng 27,2%; thời kỳ 1980 - 1990, bình quân mỗi năm hơn 100 nghìn ha rừng đã bị mất [1]. Nhưng từ 1990 trở lại đây, nhờ những chính sách bảo vệ phát triển rừng, các chương trình trồng rừng của chính phủ như chương trình 327, chương trình trồng mới 5 triệu ha rừng và nhiều chương trình khác mà diện tích rừng liên tục tăng.

Thông mã vĩ (Pinus massoniana Lamb), thuộc họ Thông là cây gỗ lớn cao 40m, đường kính có thể tới 90cm. Thân tròn, thẳng hình trụ vỏ màu nâu sẫm, nứt dọc, khi già bong mảng. Phân bố tự nhiên ở miền Trung và Nam Trung Quốc, giới hạn cao là 1200m so với mặt nước biển. Được đưa vào trồng ở Việt Nam từ năm 1930, thích ứng được với những nơi đất đồi khô trọc, chua (pH = 4,5 - 6) nghèo dinh dưỡng, đất cát hoặc lẫn sỏi.

Cây có nhịp sinh trưởng thể hiện tương đối rõ, mỗi năm phát sinh 1 - 2 vòng cành, ba năm đầu mọc tương đối chậm sau mọc nhanh hơn [3]. Thông mã vĩ là cây có giá trị kinh tế cao ngoài lấy gỗ thì nhựa thông còn là nguyên liệu cho nhiều nghành công nghiệp. Thông mã vĩ dễ trồng sinh trưởng tương đối nhanh cây có thể cho thu nhập hàng năm, giá trị cao và ổn định; đặc biệt cây còn thích hợp cho những vùng có điều kiện lâp địa cằn cỗi vì vậy Thông mã vĩ 2 chính là loài cây thích hợp để phủ xanh đất trống đồi núi trọc, nâng cao đời sống người dân. Lạng Sơn một tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam có diện tích rừng và đất quy hoạch cho lâm nghiệp hơn 648 nghìn ha, chiếm 78% tổng diện tích tự nhiên toàn tỉnh.

Trong đó, quy hoạch rừng phòng hộ gần 135 nghìn ha, rừng đặc dụng 8.293 ha và rừng sản xuất 505. Cây Thông mã vĩ là một trong những loài chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu cây lâm nghiệp của tỉnh và cũng là loài có giá trị kinh tế cao góp phần xóa đói giảm nghèo cho người dân miền núi. Xã Hữu Khánh, huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn là xã vùng cao đời sống người dân chủ yếu phụ thuộc vào rừng, có tổng diện tích tự nhiên là 1932,69 ha. Trong đó: Đất có rừng là 1235,00 ha, đất chưa có rừng là 315,98 ha, với diện tích Thông mã vĩ lớn thì đây chính là cây mang lại thu nhập chủ yếu cho người dân.

Vì vậy cần phải có những hiểu biết về cấu trúc và sinh trưởng từ đó đề xuất các biện pháp kỹ thuật trong kinh doanh và phát triển rừng trồng Thông mã vĩ trên địa bàn.